Quản lý tài chính cá nhân (P3)

Xin chào các bạn. Đây là phần tiếp theo của series quản lý tài chính cá nhân, các bạn có thể theo dõi lại P1 và P2 tại đây:

Phần này mình sẽ tiếp tục thảo luận về chứng khoán và vì sao mình nghĩ đó là một trong những khoản đầu tư nên có.

Như các bạn đã thấy ở phần trước, chứng khoán có khá nhiều rủi ro, thậm chí 1 số rủi ro còn rất lớn và bị thao túng. Tuy nhiên, đây vẫn là một kênh đầu tư hiệu quả đối với mình. Lý do là sau một thời gian mình theo dõi tạm coi là đủ dài (7-10 năm), thì chứng khoán vẫn có thể mang lại lợi nhuận 15-20%, chừng nào vẫn còn lợi nhuận thì khi đó vẫn còn hiệu quả.

- Vì sao cứ mỗi lần chứng khoán lên cao thì có hàng loạt các bài kêu gọi, mời gọi đầu tư...

Thực ra khi thị trường liên tục lên cao, thì ai cũng đều đúng cả, điều này giống như nước dâng lên thì mọi con thuyền đều nâng lên theo, do vậy ai cũng trở thành chuyên gia và phương pháp của ai cũng đều đúng. Lý do mình viết loạt series này không phải vì thị trường lên cao, cũng không phải vì mình là chuyên gia mà vì lạm phát hiện tại cao quá, điều này dẫn tới những bạn đang sống bằng tiền lương hàng tháng là những người bị ảnh hưởng nhiều nhất. Nếu bạn chưa hình dung ra ảnh hưởng cực lớn của lạm phát thì hãy xem ví dụ sau: Bạn A lương 10 triệu 1 tháng và vào đầu năm 2025 hàng ngày đều ăn 1 bát phở 30.000 VND, hiện tại cuối năm 2025, lương bạn A vẫn như vậy nhưng bát phở đã là 40.000 VND, vậy là giá phở tăng hơn 30%. Hay nói cách khác lương của bạn A giảm hơn 30% (nếu bạn ấy chỉ sống bằng phở =)). Bạn đó sẽ phải nỗ lực rất lớn để tăng lương bù vào con số này vào năm 2026. Hiện tại chính phủ đang rất nỗ lực để đạt được chỉ tiêu GDP đề ra, thậm chí các bạn đã nghe trên báo đài, có thể phải hy sinh một phần lạm phát, xu hướng này theo mình nghĩ có thể tiếp tục trong năm 2026. Nếu lạm phát 2 hoặc 3 năm liên tiếp mà vẫn tăng cao thì con số bị ảnh hưởng còn lớn hơn rất nhiều.

- Nếu lạm phát như vậy thì cả xã hội đều bị ảnh hưởng chung, đâu phải mỗi riêng mình bị mà phải lo?

Đúng là cả xã hội đều bị ảnh hưởng chung, tuy nhiên những người sở hữu tài sản như vàng, chứng khoán và bất động sản thì các tài sản của họ tăng nhiều hơn lạm phát, ví dụ chứng khoán và vàng đã tăng rất nhiều, bất động sản cũng tăng. Điều này giúp bù lại con số lạm phát nên đối với người sở hữu tài sản mà nói, như vậy càng tốt cho họ hơn.

- Chứng khoán bây giờ đã rất cao, mua vào có sợ bị mua đúng đỉnh không?

Cách mua và cách suy nghĩ rất quan trọng và ảnh hưởng tới việc bạn có mua đúng đỉnh hãy không. Hãy hình dung bạn đang tích lũy tài sản và chứng khoán là một loại tài sản thay vì suy nghĩ theo kiểu mua đi bán lại thật nhanh để kiếm lời. Đây là 2 trường phái đầu tư khác nhau. Trong phần 1 mình đã đề cập tới việc tập thói quen theo dõi biến động giá hàng ngày. Và đây là cách mình mua: Trước tiên mình chọn ra 1 danh sách các công ty niêm yết để làm danh mục theo dõi hàng ngày. Dùng phân tích cơ bản để tìm các công ty uy tín (Cái này tùy theo từng người sẽ xác định các tiêu chí khác nhau), ví dụ mình chỉ tìm các công ty ở sàn HOSE, có doanh số tăng trưởng đều, có các cổ đông lớn, nằm trong VN30... Sau khi theo dõi đủ lâu các bạn sẽ thấy mức biến động giá hàng ngày, ví dụ có thể biến động trong khoảng 3%, 7% hay thậm chí hơn (giảm vài ngày liên tục sẽ hơn 7%). Sau đó mình chia nhỏ số vốn ra và cứ mỗi lần giá giảm mạnh mình sẽ mua vào 1 ít. (Có thể gọi là Buy the dip) tức là giảm mạnh thì mình mới mua còn nếu tăng thì chỉ đứng xem. Việc theo dõi sự giao động giá trong từng thị trường rất quan trọng vì nó cho bạn biết giảm thế nào là mạnh, thế nào là bình thường. Ví dụ đối với chứng khoản thì giảm tầm 5-7% theo mình là có thể mua 1 chút nhưng đối với thị trường crypto thì phải tầm 20-30% thậm chí hơn tùy từng tài sản. Trường hợp các bạn chưa thể chọn được từng cổ phiếu thì hãy tham khảo quỹ ETF (quỹ hoán đổi danh mục), ví dụ như E1VFVN30, đây là quỹ mô phỏng VN30 của Dragon Capital. Hoặc các bạn cũng có thể mua theo kiểu định kỳ mua vào với số lượng bằng nhau, không cần quan tâm tăng hay giảm.

- Mua như vậy thì làm sao có lợi nhuận được, nhỡ đâu vào down trend và công ty đó giảm rất mạnh thì sao?

Mình không tìm kiếm lợi nhuận X2 hoặc X3, như mình nói ở phần 1, mình hài lòng với lợi nhuận khoảng 20%/năm, nếu may mắn mua đúng công ty tăng trưởng có lợi nhuận X2 hay X3 thì tốt, nếu không có cũng chẳng sao cả. Có một cái gọi là hindsight bias, tức là sau khi sự việc xảy ra thì mọi người thường cho rằng mình biết trước hoặc đoán được, nhưng thực tế là tại thời điểm đó chúng ta chẳng biết gì cả, nếu thực sự chúng ta đoán đúng thì đó chỉ là may mắn mà thôi, do vậy mình ko bận tâm việc các cổ phiếu khác tăng nhiều hơn của mình. Nhưng các bạn có thể định kỳ review lại danh mục để cơ cấu lại cho phù hợp (Ví dụ sau khoảng 6 tháng hay 1 năm)

Khi chúng ta có tư duy tích sản và chia nhỏ vốn ra để mua dần thì nếu cổ phiếu nào đó (chúng ta đã chọn cổ phiếu tốt theo tiêu chí bên trên) mà giảm thì thứ nhất: Mình không tin các cổ đông lớn sẽ để cổ phiếu đó giảm mạnh mà họ không làm gì, thứ hai: Vì mình đang tích lũy tài sản nên khi giảm mạnh chính là cơ hội để mình tiếp tục tích lũy. Tất nhiên các bạn cũng cần phải phân biệt được giảm mạnh là do thị trường chung hay giảm mạnh là do bản thân công ty đó. Ví dụ sau bài phát biểu của Trump, cả thị trường giảm, vậy đối với mình đó chính là cơ hội để mua.

- Có nên mua các công ty trả cổ tức bằng cổ phiếu?

Mình khá ưu ái đối với những công ty tốt mà trả cổ tức bằng cố phiếu (ngân hàng là ví dụ điển hình). Đúng là trả cổ tức bằng cổ phiếu sẽ pha loãng và làm giá giảm theo, tức là về bản chất thì bạn chả được lợi gì cả. Tuy nhiên theo mình có 1 cái lợi rất lớn như sau: Thị trường chứng khoán Việt Nam về cơ bản vẫn còn rất non trẻ, hàng năm chúng ta đón nhận các nhà đầu tư mới tham gia thị trường rất nhiều, trả cổ tức bằng cổ phiếu sẽ làm số lượng cố phiếu bạn nắm giữ tăng lên, giá cổ phiếu giảm xuống, khi giá cổ phiếu giảm xuống cộng với việc công ty đó là một công ty tốt, điều này sẽ làm cổ phiếu đó hấp dẫn hơn trong mắt nhà đầu tư mới (giá thấp) do vậy lứa nhà đầu tư mới sẽ tiếp tục đầu tư vào đó và sẽ đẩy giá cổ phiếu tăng lên, giúp cho các nhà đầu tư trước đó có lãi. Một số ngân hàng đều đặn trả cổ tức hàng năm bằng cổ phiếu khoảng 10-20% và giá cổ phiếu vẫn cứ tăng đều đặn hàng năm => những nhà đầu tư trước đó và những cổ đông lớn tăng đều đặn tài sản hàng năm lên rất nhiều. Đó là lý do vì sao nhiều giám đốc hoặc thành viên HĐQT họ không hề nhận lương hoặc chỉ nhận đại diện nhưng thu nhập thực tế của họ rất lớn (Do cổ phiếu thưởng và trả cổ tức của các doanh nghiệp).

Bài viết đã khá dài và mình sẽ tạm dừng lại ở đây. Lưu ý, việc quản lý vốn là quan trọng nhất trong đầu tư, bạn cần phải có cái nhìn về tình hình tài chính hiện tại, nếu Net Income đang âm, hãy dừng ngay việc đầu tư lại và làm cho Net Income dương lên đã, trước khi đầu tư luôn luôn phải có quỹ dự phòng khẩn cấp, và đa dạng hóa, phân bổ vốn cho các danh mục đầu tư khác nhau, tuyệt đối không để toàn bộ vốn vào một danh mục nào cả (Xem lại P1).

Cám ơn các bạn đã đọc đến đây.