Lethwei (Phát âm: Le-'th'quây "Với âm Th của Việt Nam") hay "Đấm bốc Miến Điện" là môn võ thuật đối kháng chuyên kỹ thuật đánh đứng (Stand-up techniques) và kỹ thuật ôm ghì (Clinch techniques) bắt nguồn từ Myanmar (Miến Điện). Lethwei được cả thế giới công nhận là một trong những môn võ độc và tàn khốc nhất thế giới, khi đánh đối kháng các võ sĩ sử dụng tay trần chỉ quấn một tầng vải mỏng lên nắm đấm. Lethwei còn được gọi là "Môn nghệ thuật Cửu chi" khác với "Bát chi" Muay Thái bởi ngoài hai nắm đấm, hai gối, hai chỏ và hai chân ra thì Leithwei còn sử dụng cả đầu để thi triển kỹ thuật.  
Tway Ma Shaung fighting Saw Shark in Myanmar.png

Lethwei mang nét đặt trưng gần với các môn võ thuật cổ truyền khác ở khu vực Đông Nam Á như Muay Thái (Thái Lan),  Pradal Serey (Cam-pu-chia), Muay Lao (Lào), Tomoi (Malaysia) và Musti-yuddha (Ấn Độ).

Lịch sử

Theo như một số ghi chép thì sự tồn tại của các trận đấu Lethwei bắt nguồn từ đâu đó ở thời kỳ Pyu của Myanmar, Lethwei cùng với Bando và Banshay (Biến thể sử dụng vũ khí của Bando) được quân đội Myanmar áp dụng thành công trong những cuộc chiến tranh với các nước láng giềng. 
Các trận đấu Lethwei thời xưa được tổ chức nhằm mục đích giải trí cho toàn dân, cho dù là dân công quý tộc hay dân thường đều có thể thưởng thức, các giải đấu thường mở ra ở các lễ hội chẳng hạn như Lễ hội Thingyan hoặc là tổ chức các trận đánh giao hữu. Chính những người có thể tham gia đánh cũng không có hạn chế, chỉ cần là nam giới thì cho dù là Vua hay người hầu cũng có thể lên đài, võ sĩ thời đó đánh trên bãi cát chứ không phải sàn đấu bằng phẳng như thời nay, bảo hộ duy nhất mà võ sĩ có thể dùng là quấn tay bằng sợi gai (Sợi gai dầu để dệt vải) hoặc mảnh vải thô. Không có trận đấu hòa, không có hệ thống tính điểm, trận đấu chỉ kết thúc khi một bên bị đánh bất tỉnh quá thời hạn (Knockout) hoặc mất khả năng đánh tiếp. Người thắng cuộc hay "người vô địch" sau đó có thể lên đài công khai thách đấu tiếp tục. 
Một trận đấu Lethwei ở cuối thế kỷ 19.

Hiện đại hóa

Thiết lập điều luật và các điều chỉnh thích hợp 
Kyar Ba Nyein, vận động viên Boxing ở Thế vận hội Olympic hè 1952 đi tiên phong trong quá trình hiện đại hóa Lethwei, ông đi khắp Myanmar, đặc biệt là ở Mon và Karen là hai địa phương có rất nhiều ngôi làng giữ truyền thống luyện tập Lethwei nhiều đời. Ông mang rất nhiều người dân ở hai ngôi làng trên đến các thành phố lớn như Mandalay và Yangon, huấn luyện rồi khuyến khích họ tham gia các trận thi đấu hiện đại. 
Sau đó chính phủ Myanmar nhận ra tiềm lực và đưa Lethwei đi trên con đường thương mại hóa quốc tế. Năm 2016, World Lethwei Championship (Giải vô địch Lethwei thế giới, gọi tắt WLC) được kiến tạo với một bộ luật hoàn toàn mới, tổ trọng tài có thể đưa ra quyết định võ sĩ nào là người thắng cuộc nếu như không có chiến thắng knockout, ngoài ra còn bỏ qua luôn cả "Thời gian cứu tỉnh" (Injury time outs - đọc ở phần cuối). 
Thu hút các võ sĩ đến từ ngoài nước
Giải Lethwei quốc tế được tổ chức lần đầu tiên vào tháng 6 năm 2001, trong đó có ba Kickboxer (Võ sĩ luyện tập Kickboxing) người Mỹ tham dự,  Shannon Ritch, Albert Ramirez và Doug Evans bị hạ gục ngay ở những phút đầu tiên của trận đấu bởi Tway Ma Shaung, Saw Nga Man và Win Tun. 
Tháng 10 năm 2004, lần thứ hai Myanmar nghênh đón những đối thủ từ ngoài nước. Ba võ sĩ MMA đến từ Nhật Bản là Akitoshi Tamura, Yoshitaro Niimi, Takeharu Yamamoto and Naruji Wakasugi lên sàn. Tamura mất khá nhiều thời gian để đánh bại Aya Bo Sein ở hiệp hai, trở thành người đầu tiên chiến thắng người Myanmar trên sàn đấu Lethwei. 
Năm 2016, Dave Leduc (Một võ sĩ Lethwei người Canada rất nổi tiếng) đánh thắng Tun Tun Min ở giải đấu Air KBZ Aung Lan Championship và nhận được "quà tặng kèm" là đai của giải Lethwei Openweight World Championship (Giải Lethwei thế giới, không hạn chế hạng cân). Dave Leduc nhận được vinh dự trở thành võ sĩ ngoại quốc đầu tiên đánh bại Đai vàng Lethwei (Một danh hiệu khá vang hội của võ sĩ Lethwei ở Myanmar) Tun Tun Min ở hiệp hai. 
Đối với chiến thắng này Dave Leduc đã phát biểu "Tôi có viễn tưởng tốt đẹp về tương lai của môn thể thao này, những gì nó làm cho Myanmar không khác gì Muay Thái làm cho Thái Lan". Và sau đó vào tháng 4 năm 2017, Dave thành công bảo vệ "đai vàng" trước võ sĩ Thổ-Úc (Người Thổ Nhĩ Kỳ nhập cư vào Úc) Adem Yilmaz bằng một trận Lethwei truyền thống (Lethwei cổ không luật).   

Kỹ thuật

Ngoài đấm, đá, chỏ, gối và đầu (Cụng đầu) Lethwei còn sử dụng nhiều kỹ thuật như ôm ghì (Clinch), quăng vật (Throw, sweep, takedown).
Kỹ thuật  đầu (Headbutt - Gowl Tite)
Tiếng Anh                           Tiếng Việt                           Myanmar
Thrusting Head Butt
Húc về phía trước
Htoe Gowl Tite


Upward Head butt
Húc từ dưới lên
Gowl Pint Tite


Side Head Butt
Húc qua hai bên
Gowl yite


Head Butt from the clinch
Húc đầu trong tư thế ôm ghì  
Choke Gowl Yite


Flying Head Butt
Vừa bay vừa húc
Khnoe Gowl Tite


Shooting / Rushing Head Butt
Húc đầu bất ngờ
Gowl Sount Tite


Downward Head Butt
Húc từ trên xuống
Gowl Site Tite

             
Đòn húc đầu chú ý tính bất ngờ, chuyên nhắm vào thái dương hoặc cằm của đối phương, trúng đòn có thể hạ gục đối phương nhanh chóng.
Đòn đấm (Let Thee)


Các đòn đấm thì Boxing đã tiến hóa hoàn hảo theo thời gian, phù hợp áp dụng cùng với hầu hết các bộ môn võ thuật đối kháng. Về các đòn đá, chỏ, gối, ôm ghì, quăng vật với phong cách Lethwei máu lửa, các bạn có thể tham khảo ở kênh Youtube của Dave Leduc bên dưới:
 

Điệu múa truyền thống

Lekkha moun và Yay

Moun là bộ tay dùng để thách đấu đối thủ, lấy cảm hứng từ chim săn mồi lúc bay lên để chuẩn bị đi săn, ví dụ như đại bàng. Dùng lòng bàn tay phải vỗ ba lần vào giao điểm ở khuỷu tay trái.
Yay có thể dùng điệu nhảy chiến thắng, hoặc được sử dụng trước trận đấu để chúc phúc. 

Luật thi đấu

Lethwei thi đấu với 5 hiệp x 3 phút, và thời gian nghỉ giữa hiệp lên tới 2 phút. Đấm, đá, chỏ, gối, ôm ghì, quăng vật (Throw, sweep, takedown). Võ sĩ chỉ có thể thắng khi đánh bất tỉnh đối thủ (Thắng KO) hoặc đối thủ không còn khả năng đánh tiếp. 
Injury time outs Khi một võ sĩ bị dính KO thì trọng tài sẽ để võ sĩ đó có 2 phút thời gian để hồi phục, sau đó võ sĩ đó có thể quyết định nhận thua hoặc tiếp tục trận đấu. 

Tổng hợp bởi DOG Brothers Team Vietnam - Lazy Dog