THỨC ĂN CHO TRÂU: CÁC LOẠI THỨC ĂN PHÙ HỢP VÀ CHẾ ĐỘ DINH DƯỠNG CHO TRÂU

Thức ăn thô là loại thức ăn có khối lượng lớn nhưng hàm lượng chất dinh dưỡng trong mỗi kg thức ăn lại thấp. Điều này có nghĩa là gia súc phải tiêu thụ một lượng lớn loại thức ăn này mới có thể đáp ứng được nhu cầu dinh dưỡng. Hàm lượng chất xơ thô trong loại thức ăn này lớn hơn 18% (theo vật chất khô). Trong thức ăn thô, người ta lại phân thành các nhóm nhỏ:

Thức Ăn Xanh: Bao gồm các loại cỏ xanh, thân lá cây còn xanh, kể cả một số loại rau xanh và vỏ của những quả nhiều nước. Đặc điểm của thức ăn thô xanh là chứa nhiều nước, dễ tiêu hóa, có tính ngon miệng và gia súc thích ăn. Thức ăn xanh có tỷ lệ cân đối giữa các chất dinh dưỡng, chứa nhiều vitamin và protein có chất lượng cao.

Thức Ăn Ủ Ướp: Là loại thức ăn được tạo ra thông qua quá trình dự trữ các loại thức ăn thô xanh dưới hình thức ủ chua. Nhờ ủ chua, người ta có thể bảo quản thức ăn trong một thời gian dài, chủ động có thức ăn cho trâu, nhất là vào những thời kỳ khan hiếm cỏ tự nhiên, với việc tổn thất ít nhất các chất dinh dưỡng so với quá trình phơi khô. Ngoài ra, ủ chua còn làm tăng tỷ lệ tiêu hóa của thức ăn, do các chất khó tiêu trong thức ăn bị mềm ra hoặc chuyển sang dạng dễ tiêu.

Cỏ Khô: Cỏ khô là loại thức ăn thô xanh đã được sấy khô hoặc phơi khô nhờ nắng mặt trời và được dự trữ dưới hình thức đánh đống hoặc đóng bánh. Đây là biện pháp bảo quản thức ăn dễ thực hiện, cho phép dự trữ với khối lượng lớn để dùng vào những thời điểm khan hiếm. Tuy nhiên, giá trị dinh dưỡng của cỏ khô luôn thấp hơn giá trị dinh dưỡng của cỏ ủ chua.

- Thức ăn tinh là loại thức ăn có khối lượng nhỏ nhưng hàm lượng chất dinh dưỡng trong mỗi kg thức ăn lại cao. Hàm lượng chất xơ thấp hơn 18%. Nhóm thức ăn này bao gồm các loại hạt ngũ cốc và bột của chúng (ngô, mì, gạo), bột và khô dầu đậu tương, lạc, các loại hạt cây họ đậu và các loại thức ăn tinh hỗn hợp được sản xuất công nghiệp.

- Đặc điểm của thức ăn tinh là hàm lượng nước và xơ đều thấp; chứa nhiều chất dinh dưỡng quan trọng như đạm, chất bột đường, chất béo, các chất khoáng và vitamin; tỷ lệ tiêu hóa các chất dinh dưỡng khá cao. Thông thường, người ta sử dụng thức ăn tinh để hoàn thiện các loại khẩu phần ăn cấu thành từ các thức ăn thô. Mặc dù thức ăn tinh có hàm lượng các chất dinh dưỡng cao nhưng không thể chỉ dùng một mình nó để nuôi trâu bò (đặc biệt là trâu bò sữa) mà phải dùng kết hợp với các loại thức ăn thô. Bởi vì trâu bò nói chung cần phải thu nhận các loại thức ăn thô để bảo đảm cho quá trình tiêu hóa diễn ra bình thường.

Con trâu đóng vai trò quan trọng trong nền nông nghiệp, đặc biệt là trong việc làm đất và cày cấy. Nhờ sức mạnh và khả năng làm việc lâu dài, con trâu giúp người nông dân tiến hành các công việc cày ruộng, lục bình, và đẩy cánh đồng. Đặc biệt, trong các vùng nông thôn nơi không có trang thiết bị công nghệ cao, con trâu vẫn được sử dụng rộng rãi như một phương tiện làm việc hiệu quả và tiết kiệm.

Con trâu cũng được sử dụng để vận chuyển hàng hóa và kéo xe trong các khu vực nông thôn. Chúng có khả năng chịu tải nặng và di chuyển trên địa hình khó khăn. Với sự hợp tác của con trâu, người nông dân có thể vận chuyển các vật liệu xây dựng, nông sản và các đồ vật khác từ nơi này sang nơi khác một cách hiệu quả.

Con trâu cũng đóng góp vào sản xuất thực phẩm. Sữa trâu và thịt trâu là nguồn cung cấp chất dinh dưỡng quan trọng cho con người. Sữa trâu giàu protein và chất béo, trong khi thịt trâu có hàm lượng protein cao và ít chất béo bão hòa. Ngoài ra, từ da trâu có thể sản xuất các sản phẩm như da thuộc và da giày.

Chọn giống trâu có đặc tính tốt như năng suất sữa cao, chất lượng thịt tốt, sức khỏe tốt và khả năng sinh sản cao. Nên chọn các giống trâu đã được chứng minh có hiệu quả trong khu vực hoặc phù hợp với điều kiện địa phương. Đảm bảo trâu giống không mắc các bệnh truyền nhiễm hoặc di truyền, có sức khỏe tốt và không có khuyết tật.

Đưa trâu cái đến gần trâu đực trong thời gian trâu cái đang rụng trứng. Quá trình này thường xảy ra vào mùa sinh sản và cần theo dõi để đảm bảo ghép đôi thành công. Theo dõi sự giao phối và đánh giá kết quả để chọn lựa con cái và con đực tốt nhất cho việc nhân giống tiếp theo.

Đảm bảo cung cấp chế độ ăn uống cân bằng và đầy đủ dinh dưỡng cho trâu giống để duy trì sức khỏe tốt và năng suất cao. Theo dõi sức khỏe và phòng chống bệnh tật cho trâu giống, bao gồm tiêm phòng đầy đủ và kiểm tra sức khỏe định kỳ. Theo dõi chu kỳ sinh sản và lịch sinh sản của trâu cái để lên kế hoạch nhân giống phù hợp. Cung cấp chăm sóc đặc biệt cho trâu cái khi sinh và chăm sóc con non để đảm bảo sức khỏe và sự phát triển tốt nhất.

Sau khi thu hoạch cỏ, rơm rạ hoặc phụ phẩm nông nghiệp tiến hành băm thái thành từng đoạn 3 - 5cm. Sau khi đã thái cỏ xong, bà con đem đi phơi tái để làm giảm bớt hàm lượng nước có trong cỏ xuống 65 - 70% là thích hợp và tiến hành đem ủ. Cách kiểm tra độ ẩm của cỏ trước khi ủ chua thức ăn cho trâu bò: nắm 1 nắm cỏ đã phơi trong vòng 1 phút rồi nhả từ từ ra và quan sát. Nếu cỏ mở ra từ từ, để lại các nếp gấp không rõ ràng ở trên thân lá và không bị gãy nát thì đã đạt đủ điều kiện. Nếu cỏ mở ra từ từ, không để lại nếp gấp trên thân lá, không bị gãy nát thì cỏ vẫn còn khá tươi, cần được phơi tiếp. Còn nếu cỏ mở bung ra ngay thì độ ẩm dưới 60%.

Sau khi đã chuẩn bị đầy đủ nguyên liệu theo công thức phía trên, tiến hành phối trộn nguyên liệu. Lưu ý, nên trộn muối ăn với bột ngô, cám gạo cho đều trước rồi đem trộn đều hỗn hợp này với cỏ.

– Sử dụng bao nilong để ủ: Cho từng lớp vào bao với chiều cao mỗi lớp từ 15 -  20cm, rồi nén chặt trên toàn bộ bề mặt, xung quanh thành bao và các góc, để đuổi hết không khí ra khỏi bao, đảm bảo hiệu quả nguyên liệu vào cho quá trình lên men. Tiến hành nén các lớp khác tương tự như hướng dẫn cho đến khi đầy bao, buộc chặt đầu bao và ghi ngày tháng ủ, đem bao tải để vào nơi khô ráo thoáng mát, đảm bảo không cho chuột bọ, gián và các loài gặm nhấm cắn thủng bao tải, tránh không khí xâm nhập làm nấm mốc sinh sôi, gây ôi thối thức ăn ủ chua.– Sử dụng hố ủ: vệ sinh sạch sẽ hố ủ trước khi đem ủ nguyên liệu. Lót gạch hoặc một lớp rơm khô xuống đáy hố, bao xung quanh bằng bạt dứa, bao nilon đảm bảo hố ủ kín, không hở để khí không chui được vào. Cách nén nguyên liệu trong phương pháp ủ chua thức ăn cho trâu bò tương tự nhau dù sử dụng bất kì loại vật dụng chứa đựng nào. Khi nguyên liệu đầy hố, tiến hành phủ 1 lớp rơm rạ và đậy kín bằng bạt, nilon đảm bảo không cho không khí và nước mưa thấm vào hố.Sau khi ủ chua khoảng 15 – 20 ngày có thể lấy thức ăn ra và cho trâu bò ăn được.