Lạm phát, thiểu phát yêu thương

Ở bài trước tôi đã viết về giá trị của yêu thương, hôm nay để tiếp tục với chủ đề này chúng ta sẽ tiếp tục với một câu chuyện thường thấy của một giá trị đó chính là “lạm phát”, “thiểu phát”. Khi nhận định về giá trị của yêu thương tôi nghĩ mọi người cũng có thể lờ mờ nhận ra được bản chất vừa đáng yêu vừa đáng ghét này của yêu thương.

Hai khái niệm này thực chất giống nhau chỉ khác là một cái tăng lên một cái giảm đi, lạm phát là việc cùng một sản phẩm nhưng giá trị tăng theo thời gian, thiểu phát thì ngược lại.

Như đã nói yêu thương là một tổ hợp các hành động nhằm mang lại giá trị cho cả người được yêu thương và yêu thương. Nhưng yêu thương là cũng từ cảm giác của con người, được tổ hợp hầu như toàn bộ các loại giác quan và chịu sự chi phối từ quy luật tâm lý học. Từ đây chúng ta đến với quy luật “Thích Ứng” đây là quy luật cơ bản trong tâm lý học:

Điều này thường được những người phụ nữ chất vấn người yêu, người chồng rằng họ không được yêu thương chăm sóc như ngày “mới quen” nguyên nhân dẫn đến những cuộc cãi nhau khiến tâm không lành và ghế Sofa hoặc ra ngoài đường ngủ là kết quả. Giải quyết những vấn đề này chúng ta hay thường bắt gặp những bài viết như “làm mới mối quan hệ” hay cải thiện mối quan hệ yêu đương, yêu thương của vợ chồng, đương nhiên bằng nhiều cách nhưng phần lớn là đi chơi, đi ăn, mua quà, phụ giúp,… Về bản chất điều này chính là những hoạt động thể hiện giá trị yêu thương, và tất cả đều đúng, nhưng cứ thử mỗi năm chúng ta lại làm những điều này đều đọc bài viết và cứ mỗi sự kiện chúng ta lại làm một cách mới thì có khi nào không còn cách hay hết cách. Vậy làm sao để giữ giá trị của yêu thương ? Vậy thế nào là lạm phát yêu thương, và thiểu phát yêu thương ?

Dễ hiểu đó chính lại bạn cung cấp một giá trị yêu thương nhất định nhưng những gì bạn nhận lại được ngày càng ít đi cho đến khi không còn gì. Lạm phát yêu thương thể hiện quan việc khi càng đi sâu vào mối quan hệ tìm hiểu, hiểu biết về nhau, thì người ta càng có nhu cầu cao hơn về mặt thoả mãn cảm xúc của không chỉ người cho giá trị yêu thương mà còn cả người nhận giá trị yêu thương. Điều này kéo theo nhu cầu cải thiện của người cho giá trị yêu thương, nhằm đạt kỳ vọng cảm xúc tương đồng với lần cho giá trị đầu tiên, hành động tăng tiến này kéo theo sự tăng giá trị yêu thương lên để phù hợp hơn.

Ví dụ: lúc mới yêu bạn tặng cô gái bạn yêu một cành hoa vào 8/3 cô ấy sẽ ôm chầm hôn lấy bạn, nói lời yêu thương,… Với một cành hoa bạn trao đi bạn nhận lại rất nhiều cử chỉ yêu thương và cảm xúc bạn rất rất vui vẻ. Cũng là một cành hoa vào 20/10 tức hơn 7 tháng yêu nhau, cô gái ấy bắt đầu bớt những cử chỉ yêu thương lại. Cũng là một cành hoa nhưng vào dịp 20/11 thì phần lớn là bạn khó có thể nhận được cử chỉ yêu thương. Nhận ra không ổn anh chàng quyết định tặng một bó thay vì một cành, sau một thời gian thì anh tăng lên bằng việc chọn địa điểm lãng mạn, một bữa ăn sang trọng, một chuyến du lịch,…tất cả nhằm mục đích để cô người yêu luôn có thể cho anh ta được cái ôm, lời nói yêu thương,…

Đương nhiên điều này phụ thuộc vào giá trị yêu thương của mỗi con người là khác nhau, có người sẽ chọn cách bỏ công ra, người chọn bỏ tiền ra, người chọn bỏ thời gian, người chọn tăng trải nghiệm,… mọi giá trị yêu thương cho đi đều cái sau phải hơn cái trước. Điều này kéo dài vô hình dung sẽ đặt một ngưỡng yêu cầu dành cho người nhận yêu thương, và với mạng xã hội ngày nay những giá trị này được mặc sức nhân rộng và cái cớ cho các nhãn hàng tiếp cận khai thác. Ngưỡng yêu cầu giá trị yêu thương này thường làm các anh chồng, người yêu rất đau đầu vì thật khó mà có thể hoàn thiện 100% khi trong mỗi cặp đôi ngoài kia người phụ nữ thường có nhu cầu thay đổi theo cảm xúc nhất thời, đương nhiên theo thời gian việc khó đáp ứng được ngưỡng yêu cầu sẽ làm cho người cho giá trị yêu thương rơi vào thế bí tức là không còn khả năng bình ổn và quyết định “vỡ bong bóng” giá trị.

Nguy hiểm nằm ở chỗ điều này dần bị kéo vào tiềm thức như một tệp giá trị yêu thương bất biến phải có gây ra rất nhiều phiền toái cho người cho đi giá trị yêu thương thông qua những yêu cầu được đề xuất từ mạng xã hội.

Việc thiểu phát yêu thương bắt đầu một thời gian sau khi “vỡ bong bóng” giá trị yêu thương một thời gian dài. Tôi gọi thời kỳ là thời kỳ “mất giá” của mấy ông chồng, bạn trai, vì đây phần lớn là thời điểm họ quyết định chuyển hướng sang đầu tư cho “giá trị” yêu thương bản thân, vì điều này sinh ra khả năng cao hơn cho họ trong việc củng cố cho bản thân, gia đình, mối quan hệ xã hội nơi mà kỳ vọng của họ có khả năng cao sẽ thành công. Từ khi bong bóng vỡ các hoạt động giá trị yêu thương sẽ nằm giảm và ít khi nằm ngang, việc giảm đi này kéo theo sự thất vọng và chán ghét, nguyên nhân chính cho câu nói “lúc mới yêu thật vui biết bao nhiêu”, bản chất cũng một giá trị yêu thương nhưng họ phải chia sẻ chúng cho những yêu thương khác, và chỉ có thể khiêm tốn với giá trị yêu thương dành cho vợ và người yêu, vì chính là vì tâm lý biết chắc rằng khó mà đạt được đủ yêu cầu nên từ bỏ. Từ đây, những ngưỡng yêu cầu giá trị yêu thương cũng bắt đầu phải được xem xét thậm chí bãi bỏ, những người nhận yêu thương phải bắt đầu làm quen hoặc tệ hơn là phải từ bỏ nhằm tìm kiếm giá trị phù hợp hơn.

Ví dụ: khi xem “Vợ chồng son” chúng ta luôn có màn vỡ oà sau khi cưới, thường là những câu chuyện khác biệt về lối sinh hoạt, không còn giống như trước đó khi quen, bớt lãng mạn hơn, vô tâm,… đây đều đến từ hiệu “vỡ bong bóng”.

Thông thường những cặp đôi chọn cách sống thử với nhau để hạn chế tối đa việc vỡ bong bóng này, điều này làm tăng nhiều nguy cơ, nhưng ở đây khi đưa sự yêu thương về ngưỡng chấp nhận được, cả hai hiểu nhau chấp nhận nhau, rồi mới tiến tới kết hôn cam kết trọn đời là điều rất tốt. Với người Mỹ, việc “live together” là điều khá hệ trọng, điều này tương đương với một lời đính ước về hôn nhân tương lai. Khi vỡ bóng bóng diễn ra nếu cả hai còn có thể ở bên nhau thì mới có thể suy xét nhiều hơn về việc đi tiếp vì như tôi từng nói trong giá trị yêu thương ai cũng có cho mình một kỳ vọng yêu thương của riêng mình.

Như đã nói ở trên người nhận bắt đầu phải làm quen với việc giảm ngưỡng yêu cầu, điều này thường gây ra những tiêu cực tâm lý. Từ đây, người cho giá trị yêu thương khi nhận định được nếu tiếp tục kéo ngưỡng yêu cầu có thể sẽ dẫn đến việc họ không còn được yêu thương thì sẽ bắt đầu thay đổi. Từ đây bắt đầu quá trình thiểu phát yêu thương. 

Ở giai đoạn này, giá trị của một cử chỉ, một cành hoa, một sự quan tâm đều được quay trở lại và nhân lên nhiều lần, tạo ra cảm xúc rất mãnh liệt như lúc mới được yêu thương. Giờ đây những giá trị yêu thương cũ được đem lại, những giá trị yêu thương mới được thêm vào cho phù hợp hơn, lý do ở đây thiểu phát là vì đây là giai đoạn mà người ta hay gọi là “hồi xuân”. Lý do tại sao những thứ tưởng chừng như xưa cũ lại tạo ra giá trị yêu thương cao hơn, khác hơn tốt hơn nằm ở việc đè nén cảm xúc do ngưỡng yêu cầu tác động. Việc giải tỏa cảm xúc đè nén, cùng lúc với thời điểm thích hợp giúp nâng cao hiệu quả cảm xúc điều này giúp giá trị yêu thương khi được nhận sẽ cho gia hiệu quả yêu thương tốt hơn nhiều so mức kỳ vọng tạo ra sự tự phát những hành vi yêu thương vượt ngoài mong đợi của giá trị yêu thương và cũng là nguyên nhân cho thiểu phát yêu thương.

Ví dụ cho vấn đề này: một người chồng trước có thói quen sẽ mua hoa tặng vợ vào ngày kỷ niệm ngày cưới nhưng sau thời gian lại quên mất, dù không nói nhưng người vợ luôn cảm thấy khó chịu khi đến ngày. Đột nhiên vào ngày đó đáng ly cô vợ lại bực mình thì cô nhận được cũng bông hồng giống với những năm trước. Điều này làm cô thật sự xúc động và dành tặng cho ông chồng rất nhiều sự yêu thương trìu mến đến con cái cũng phải nhường lại không gian riêng.

Vị kỷ: với những người xu hướng này hành động yêu thương của họ nhằm áp đặt giá trị yêu thương nhằm chia phối người trao hành động yêu thương theo ý họ, điều này thường thể hiện qua việc bạn sẽ thấy họ cố gắn làm rất nhiều thứ theo ý thích của họ nhưng nhằm mục đích trao giá trị yêu thương cho người khác, nhưng dấu hiệu nhận biết điều này chính là việc họ không thật sự làm đúng của người nhận mà theo ý của họ, trường hợp ý thích của người vị kỷ là việc thỏa mãn theo nguyện vọng của người kia thì việc nhận biết nằm ở những yêu cầu yêu thương thông thường đều hướng về đối tượng cho giá trị yêu thương. Điều này đánh vào tâm lý biết ơn và sự bối rối khi nhận thấy người cho đã quá tốn công sức tạo nên tâm lý có lỗi từ ấy dẫn đến việc tuân theo. Trường hợp này đặc biệt do nó nằm trong thiểu phát yêu thương, khi người yêu thương sẽ hưởng lợi lớn hơn những công sức thực sự bỏ ra.

Vị tha: họ quá yêu người khác, ở đây nếu nói về 1 đối tượng yêu thương thì họ sẵn sàng cung cấp một giá trị yêu thương đến mức choáng ngợp nhưng không mong cầu nhận lại, hay đúng hơn là mong muốn nhận lại những yêu thương rất rất nhỏ, như một lời cám ơn, một nụ cười, gói gọn trong những hành động không yêu cầu nỗ lực lớn mang tính đền đáp. Vị tha không như vị kỷ thường bị ghét bởi cá nhân, vị tha ở xã hội hiện đại hay nhận về sự hoài nghi của xã hội, của tập thể, cá thể nhận, thường bị đánh đồng với hành vi của kẻ vị kỷ. Đây là trường hợp của lạm phát yêu thương, khi hướng đến người nhận giá trị yêu thương xem nhẹ sự nhận lại.

Theo dòng sự kiện thì tôi có xin được nhìn một sự việc dưới góc độ của mình: là sự kiện của Tizi và đích lép li hôn. Dựa trên những gì được biết qua bài đăng, cũng như đã có một thời gian theo dõi cặp đôi này. Với Đích Lép tôi nghĩ khi đăng bài về bản thân tôi nghĩ rằng bạn thật sự rất mâu thuẫn trong nội tâm, theo dõi hành trình của cặp đôi đã lâu và màn cầu hôn chuẩn bị công phu của bạn thì Đích Lép không thể khoát cho mình tấm áo “lệ thuộc tình cảm” (emotional dependency) được khi anh thật sự nhận được giá trị yêu thương phù hợp với kỳ vọng mình bỏ ra. Với xã hội hiện tại Đích Lép quá vị tha, vị tha đến mức tự mình phải đặt câu hỏi cho người khác là tại sao không có mình trong đó. Với một người vị tha, việc đưa vào khái niệm vị kỷ sẽ là liều thuốc độc, khiến tâm trí này vỡ vụn mâu thuẫn từ đó mà phát sinh. Với người vị tha họ không thể hiểu được khái niệm của nhận về riêng mình, cái họ nhận chính là hạnh phúc của đối tượng nhận giá trị yêu thương, còn người vị kỷ họ không thể hiểu được khái niệm của việc cho giá trị yêu thương mà không thể nhận về bất cứ thứ gì, với họ điều đó là chân lý bất biến. 2 chân lý này khi gặp nhau sẽ mâu thuẫn dập tắt lẫn nhau, như một người vị kỷ sẽ nghĩ họ đang vị tha và họ sẽ làm vậy vì có thể họ rất vị tha nhưng thật sự họ đang rất vị kỷ, một người vị tha nhận thấy mình làm để nhận lại hạnh phúc sẽ bị sốc khi biết mình có nhận lại vì đó là vị kỷ, và họ sẽ tự vấn là mình làm điều này là vị kỷ và sẽ bắt đầu hạn chế hành động vị tha của mình chỉ vì sợ đó là vị kỷ. Logic này sẽ không đúng với “lệ thuộc tình cảm” đúng như miêu tả thì lệ thuộc tình cảm phụ thuộc hoàn toàn vào người kia như một tấm gương, bất kể như thế nào, điều này trái ngược với cảm xúc của cả hai khi cầu hôn, khi yêu.

Ở đây không có lạm phát hay thiểu phát gì mà Đích Lép đã cố gắng cung cấp một giá trị yêu thương quá nhiều với khát khao của một người “vị tha” điều đó vô hình dung sẽ khiến người nhận bị ngộ độc giá trị yêu thương từ đó gây nên những mâu thuẫn.

Như tôi tường nói về giá trị yêu thương khi không có sự cân bằng giữa cho và nhận thì rất khó để chấp nhận và sẽ gây ra mâu thuẫn.

Tôi mong là cặp đôi này sẽ có thể tái hợp.