Thật kỳ lạ! Trong suốt hành trình đi làm thuê của mình, cứ vài ba năm một lần là sẽ có một thử thách hoặc một thay đổi lớn nào đó dẫn đến thay đổi môi trường công việc. Công việc hiện tại mình gắn bó cũng được một thời gian không quá dài cũng không quá ngắn. Và nếu như mọi thứ thuận buồm xuôi gió thì mình sẽ Chuyển sang một khung trời mới, với những trải nghiệm mới.
Nhìn lại chặng đường 3 năm vừa qua, có thể nói là mình thấy bản thân thật may mắn vì công ty vẫn tăng trưởng đều đặn và sống sót tốt trong mùa dịch giã. Đồng nghiệp thân thiện, môi trường lành tính, không toxic. Sếp quan tâm mặc dù đôi khi hơi chi tiết (micromanage).
Tuy nhiên, để tồn tại được trong môi trường công sở, đăc biệt là môi trường có nhiều người Việt làm cùng, bất kể là doanh nghiệp vốn nước ngoài và có nhiều chuyên gia nước ngoài đi chăng nữa, mình cũng phải trang bị cho bản thân 1 số tips sống còn. Mình chia sẽ ở đây, hi vọng hữu ích cho bạn. 😊😊😊

PHẦN 1: NHỮNG KIỂU NGƯỜI CẦN TRÁNH NƠI CÔNG SỞ (THỨ TỰ "CẦN TRÁNH"GIẢM DẦN)

1. Người thích nói xấu, bàn chuyện "chính trị" (office politics):

Việc tán gẫu ngoài giờ hoặc bàn chuyện ngoài lề công việc trong bữa ăn trưa cùng nhau với đồng nghiệp không có gì là xấu. Tuy nhiên, bạn cần tuyệt đối tỏ thái độ TRUNG LẬP, và tảng lờ nếu đồng nghiệp có dấu hiệu nói xấu sếp, nói xấu đồng nghiệp khác. Kể cả những gì họ nói xấu bạn biết là ĐÚNG trên 90% đi chăng nữa thì việc bạn a dua, hùa vào với họ sẽ chẳng làm cho bạn tốt đẹp lên bao nhiêu so với người đang bị nói xấu trong câu chuyện đâu.
Hơn nữa, "tai vách mạch rừng", một khi bạn để bản thân sa đà vào chuyên phe phái, nói xấu nơi công sở thay vì tập trung chuyên môn thì hãy...coi chừng. Biết đâu, sau này vì lý do gì đó mà người đồng nghiệp bạn đang nói xâú sẽ trở thành cấp trên trực tiếp của bạn. Lúc đó, bạn có hối thì không kịp quay đầu nữa rồi. Tóm lại, đừng tham gia phe phái nơi công sở. Nếu thấy môi trường quá cạnh tranh, chia bè kết cánh thì hãy NGẨNG CAO ĐẦU bước đi. Vì môi trường làm việc mà trong đó, ai cũng quá rảnh rỗi đi bàn chuyện người khác thì đó không phải là dấu hiệu của một công ty tốt rồi.

2. Người muốn LỢI DỤNG bạn

Đối tượng này thật ra khó nhận biết vì đặc điểm chung của những người này là họ sẽ không để lộ mục đích của họ khi tiếp cận bạn. Ban đầu, bạn sẽ thấy họ over-friendly, siêu siêu nice, tặng quà, mời bạn về nhà họ chơi, rủ rê đi ăn đi uống để kết thân. Khi bạn đã dấn sâu vào mối quan hệ chị chị em em với họ, họ sẽ bắt đầu tỏ ra power và control bạn theo cách mà họ muốn.
Tất nhiên bạn sẽ nghĩ ủa, mình có gì mà họ cần lợi dụng. Có thể bạn không nhận ra, nhưng có đôi khi bạn đang có những lợi thế mà họ không có đấy.
Ví dụ như do bạn giỏi ngoại ngữ, có khả năng trao đổi trực tiếp cho cấp trên người nước ngoài, hoặc bạn đang đảm nhận vị trí trợ lý cho sếp Tổng và rất được sếp Tổng tin tưởng chẳng hạn. Như vậy thì dù cho mới ra trường, vị trí của bạn thực sự vẫn khá power so với những anh chị người Việt nhiều kinh nghiệm, thừa thủ đoạn nhưng lại dở ngoại ngữ khác trong công ty.
Kiểu thứ 2 này trong không ít trường hợp có thể khá nguy hiểm cho tương lai, sự nghiệp của bạn. Do đó, hãy hết sức cẩn thận. Từ kinh nghiệm bản thân, mình thấy rút ra kinh nghiệm thế này.
Trong 6 tháng làm việc đầu tiên, cố gắng đừng quá KẾT THÂN với bất kỳ đồng nghiệp nào. Hãy dành thời gian để quan sát, hiểu tính cách, style của đồng nghiệp, style của sếp trước khi thực sự thả lỏng bản thân hơn.

3. Người hay THAN VÃN, TIÊU CỰC

Những người này không phải là họ không làm được việc, thậm chí có khi họ còn làm rất nhiều. Tuy nhiên, vấn đề là ở đây họ rất thích "bán than", và nếu bạn thể hiện thái độ luôn luôn lắng nghe, luôn luôn thấu hiểu thì chắc chắn bạn sẽ là "nạn nhân" của họ. Việc động viên đồng nghiệp những lúc họ hơi down mood không có gì là xấu, tuy nhiên nếu 10/10 cuộc nói chuyện với họ đều mang đến nguồn năng lượng tiêu cực, lúc nào cũng là than vãn, và toàn là chuyện tầm phào, không đâu, thì bạn nên cẩn thận.
Thậm chí, nếu trong gia đình mà có những thành viên hay than này thì bạn cũng nên hạn chế tiếp xúc họ quá lâu luôn. Có câu "gần mực thì đen, gần đèn thì sáng". Muốn bản thân tích cực, tràn trề năng lượng, nhất là để xây dựng hình ảnh chuyên nghiệp nơi công sở thì bạn cần phải hạn chế giao tiếp quá thân với những người này.

<BONUS> 4: Người ham vui

Thường thì ở mỗi công ty sẽ có 1 vài người có tính cách kiểu này. Nói chung, hài hước ở một chừng mực nào đó thì khá vui, đem lại những tiếng cười thư giãn cho mọi người. Tuy nhiên, nếu trong 8 tiếng một ngày mà phần lớn thời gian họ dành ra chủ yếu là để chọc cười người khác thì cần xem lại.
Đừng để thời gian vàng bạc nơi công sở của bạn trở nên vô giá trị khi cứ phải tiếp chuyện những người này. Nếu họ tiến gần bạn và sa đà vào những chuyện không đâu, thì hãy thể hiện 1 số ngôn ngữ non-verbal, báo hiệu cho họ biết là bạn cần làm việc. Hoặc nói rõ luôn là "xin lỗi, em/mình cần xử lý email công việc một chút, việc này hơi gấp xíu ạ" và quay mặt đi (hoặc quay người đi) để họ biết là bạn thực sự không thể tiếp tục câu chuyện tầm phào với họ được nữa.

PHẦN 2: NHỮNG ĐIỀU TRÁNH LÀM NƠI CÔNG SỞ (THỨ TỰ "CẦN TRÁNH"GIẢM DẦN)

1. Không nói xấu sếp, nói xấu người khác nơi công sở

Hãy tập nhìn điểm tích cực ở người khác. Hoặc nếu có lỡ "phàn nàn" về sếp thì nhớ đi kèm với một vài câu khen để gia giảm câu nói. Đừng bao giờ sa đà vào việc chỉ trích sếp, chỉ trích đồng nghiệp khác sau lưng họ. Bạn mới gia nhập công ty, lịch sử công ty còn chưa biết hết, đừng vội jump on conclusion. Luôn take things with a grain of salt. Hãy thử tự hỏi tại sao sếp bạn lại ngồi ở vị trí sếp nếu họ thực sự "tệ" đến vậy?
Còn nếu bạn đang cảm thấy mối quan hệ của bạn với sếp hiện tại khó lòng cải thiện, bạn có thể tìm cách luân chuyển phòng ban, thay đổi sếp trực tiếp, đổi môi trường. Vì môi trường vốn dĩ được tạo nên từ chính con người làm việc trong môi trường đó. Cho nên, một khi bạn đổi môi trường phòng ban, thử đứng từ góc nhìn khác thì có khi bạn sẽ lại cảm kích sếp bạn hơn khi còn làm dưới trướng của họ.

2. Đừng chọn cách đi lên không bằng thực lực

Điều này có lẽ các bạn cũng nghe nhiều rồi đúng không. Theo như quan sát của mình thì các bạn trẻ hoặc thậm chí nhiều anh chị lớn tuổi khi mới gia nhập môi trường mới hoặc thậm chí đã làm lâu năm thích dùng chiêu này, có đôi khi có những hành vi không được coi là “đúng mực”. Nói chung, mọi thứ đều có tính tương đối. “Làm nhiều mà nói ít” hoặc không biết vận dung soft skill thì sẽ khó được sếp để mắt, công nhận thành tích. Tuy nhiên nếu 8 tiếng 1 ngày và 40 tiếng 1 tuần bạn chỉ tập trung vào soft skill, làm sao để lấy lòng sếp và không dành thời gian trau dồi năng lực và chứng minh bằng kết quả làm việc thực sự thì xem chừng sẽ gây phản ứng ngược.  Hãy nhớ,   "earning respect through hard work".

3. Đừng so sánh bản thân với đồng nghiệp

Gần đây, mình có nghe 1 bài phỏng vấn Michelle Obama - phu nhận cựu Tổng Thống Mỹ Barack Obama với Oprah Winfrey. Trong đó, bà đã có những câu nói thực sự để lại ấn tượng sâu sắc trong lòng mình.
“Stop comparing yourself to the person walking ahead of you or behind you. Walk your walk."
Theo cách bà diễn giải về chuyện đi bộ theo cả nghĩa đen lẫn nghĩa bóng (walk through your life), mỗi người sẽ có 1 thể chất rất khác nhau. Có người đi chậm, có người đi nhanh, có người thích lao về phía trước, có người thích vừa đi vừa chiêm nghiệm bài học trên đoạn đường. Việc của bạn không phải là dòm người đằng trước hay phía sau đang đi (walk) theo kiểu gì. Việc của bạn là hãy cứ tập trung vào bước đi của chính bạn "walk your walk". Hãy chọn cách walk phù hợp nhất với thể chất, năng lực và tỏa sáng theo cách của mình.
Cá nhân mình thì ít so sánh bản thân với đồng nghiệp. Tuy nhiên, do làm việc khá gần với Phòng Nhân sự nên mình không tránh khỏi cảm giác so sánh mức độ thăng tiến, phát triển trong công việc của bản thân với các đồng nghiêp trẻ tuổi ở các phòng ban khác. Họ gia nhâp công ty không bao lâu sau mình, đều cùng là dân ngoại ngữ, nhưng họ được làm việc với các sếp thực sự quan tâm nhân viên, vì vậy mà năng lực của họ được thấy, được biết đến và nhanh chóng được cất nhắc. Vì vậy, nhiều lúc mình cũng bị chạnh lòng khi bất giác so sánh họ với bản thân.
Tuy nhiên, đúng như Michelle Obama đã nói, mình cần phải STOP STOP STOP việc này. Việc so sánh bản thân với đồng nghiệp là chuyện tự đào hố chôn mình, trong khi rõ ràng là xuất phát điểm, background (du học/không du học), kinh nghiệm làm việc cũ, tính cách/thái độ, các thứ tự ưu tiên trong cuộc sống,...của mình khác họ HOÀN TOÀN. Mình không thể nào expect mình và họ có outcome giống nhau tại nơi làm việc được.
Tuy nhiên, mỗi khi cảm thấy peer pressure, mình thấy đây là 1 dấu hiệu tốt để mình dành thời gian nghiên cứu lại bản thân. Đâu đó chắc chắn có những điều bản thân còn thiếu sót và chưa hài lòng (unfulfilled) và CẦN THAY ĐỔI. Mình cần tìm hiểu nguyên nhân gốc rễ của vấn đề là gì, từ đó đề ra giải pháp để thay đổi tình hình. Như vậy là mình sẽ biến SUY NGHĨ TIÊU CỰC thành ĐỘNG LỰC TÍCH CỰC theo cách của mình.
Ví dụ: nếu cảm thấy sếp hiện tại không đánh giá cao sự nỗ lực của mình hoặc cảm nhận môi trường phòng ban hiện tại ko có gì để học hỏi nữa, mình có thể tìm cách xin LUÂN CHUYỂN PHÒNG BAN hoặc thâm chí là CHUYỂN VIỆC, tìm môi trường mới năng động hơn, thay vì tìm cách ganh đua tranh đấu để được các sếp "yêu thích".

<BONUS> 4: Đừng dùng máy tính công ty cấp vào việc riêng

Ở nhiều công ty, tùy tính chất công việc, bạn sẽ được cấp máy tính bàn hoặc laptop để làm việc. Hãy nhớ sử dụng tài sản này một cách hiệu quả, hữu ích, có trách nhiệm. Đừng dùng công cụ này một cách tùy tiên cho việc riêng của bạn.
Luôn nhớ là Bộ phận IT hoặc cấp trên của bạn có những cách riêng để quản lý trình duyệt và cách bạn sử dụng máy tính của công ty. Do đó, tốt hơn hết là không dùng máy tính của công ty để truy cập vào các trang mạng xã hội cá nhân, email cá nhân, lưu trữ các hình ảnh/video riêng tư... Bạn sẽ không biết chuyện gì có thể xảy ra vào "một ngày đẹp trời" nào đó đâu.
Bài viết đã khá dài. Khi nào có thời gian mình sẽ chia sẽ tiếp nhé. Hiện tại do tình hình dịch bệnh, nên quá trình apply visa sang sinh sống ở một đất nước khác của mình khá gập ghềnh. Hi vọng là mọi thứ sẽ ổn, và mình sẽ có 1 hành trình sống đáng nhớ trong những năm sắp tới. Chúc mọi người 1 buổi tối vui vẻ, bình yên. 😊😊😊