“Tôi có xu hướng tiếp cận mọi thứ trên nền vật lý,” Musk đã nói như thế trong một lần phỏng vấn. “Vật lý dạy bạn suy luận từ nguyên tắc đầu thay vì chỉ chấp nhận thuộc tính của vạn vật. Vì thế tôi nói, okay, hãy nhìn vào nguyên tắc đầu. Tên lửa làm từ cái gì? Hợp kim nhôm chuyên dùng trong ngành hàng không vũ trụ, cộng thêm titan, đồng, và sợi cacbon. Rồi tôi hỏi tiếp, thế thì giá của chúng trên thị trường là bao nhiêu? Hóa ra mua hết các nguyên liệu đó chỉ tốn trên dưới 2% giá thông thường của một chiếc tên lửa.”
Thay vì mua luôn một chiếc tên lửa với giá hàng chục triệu đô, Musk quyết định thành lập một công ty, mua những nguyên liệu thô với giá rẻ, và tự chế tạo tên lửa. SpaceX ra đời.
Nguyên tắc đầu là một nhận định cơ bản mà không thể truy nguyên thêm được nữa. Hơn hai ngàn năm trước, Aristotle đã định nghĩa nguyên tắc đầu là “cơ sở đầu tiên mà một thứ được biết đến.”
Tư duy nguyên tắc đầu là cách nói đặc biệt của câu “tư duy như một nhà khoa học.” Các nhà khoa học không nhận định mọi thứ. Họ bắt đầu với những câu hỏi như, “Điều gì thực sự đúng trong những điều ta chắc chắn đúng?", "Cái gì sẽ được chứng minh?"
Về lý thuyết, tư duy nguyên tắc đầu đòi hỏi bạn phải đào sâu hơn, sâu hơn nữa cho đến khi nào còn lại sự thật nền tảng (cái gốc của vấn đề). Rene Descartes, triết gia và là nhà khoa học Pháp, đã khái quát cách tiếp cận này bằng một phương pháp mà ngày nay gọi là Cartesian Doubt trong đó ông nói “hoài nghi một cách có hệ thống tất cả những gì tôi có thể hoài nghi cho đến khi nào còn lại những điều không thể chối cãi.”
Một chiếc thuyền máy kéo theo người lướt sóng phía sau
Một chiếc xe tăng quân đội
Một chiếc xe đạp
Bây giờ, hãy chia các mục này thành các phần cấu thành của chúng:
Thuyền máy: động cơ, vỏ tàu, và một đôi ván trượt.
Xe tăng: bệ kim loại, áo giáp bọc thép, và súng.
Xe đạp: tay lái, bánh xe, bánh răng, và yên xe.
Bạn có thể tạo ra thứ gì từ những phần tử này? Một lựa chọn là tạo ra xe trượt tuyết từ tay lái và yên xe, bệ kim loại của xe tăng, động cơ và ván trượt từ tàu.
Đây là quá trình tư duy nguyên tắc đầu, nói một cách ngắn gọn: phân rã bài toán về tận cùng cơ bản nhất và rồi kết nối tất cả chúng lại, thành ra một giải pháp hữu hiệu. Phân rã rồi lại tái lập.

TƯ DUY ĐỘC LẬP NHƯ THẾ NÀO?

Xu hướng bắt chước của con người là rào cản phổ biến đối với tư duy nguyên tắc đầu. Khi hầu hết mọi người hình dung về tương lai, họ hoạch định cho hình thức hiện tại hơn là phớt lờ nó và hoạch định cho tính năng.Thí dụ, khi lên án sự phát triển của công nghệ một số người đòi hỏi rằng, “Các ông đã làm ra những chiếc xe bay chưa?”Đây là câu trả lời: Chúng ta đã có những chiếc xe bay rồi kia. Chúng được gọi là máy bay còn gì. Người nào hỏi những câu kiểu như vậy thì chứng tỏ họ quá chú trọng về mặt hình thức (một vật thể bay có dạng như một chiếc xe hơi) và bỏ qua tính năng (di chuyển trên không). Đây là điểm mà Elon Musk đề cập khi ông nói rằng nhân loại thường “sống theo số đông”.Hãy cẩn trọng với những ý tưởng mà bạn tiếp thu. Những luật lệ cũ và các hình thức trước đó thường được chấp nhận mà không có bất kỳ câu hỏi nào đặt ra, và, một khi được chấp nhận, chúng bị rào xung quanh bởi một ranh giới mà sự sáng tạo bị bỏ lại bên ngoài.Sự khác biệt này là điểm phân biệt then chốt giữa cải tiến liên tục và tư duy nguyên tắc đầu. Cải tiến liên tục có xu hướng xảy ra trong ranh giới được thiết lập bởi tầm nhìn ban đầu. Trong khi đó, tư duy nguyên tắc đầu đòi hỏi bạn buông bỏ sự chấp nhặt với các hình thức trước đó và đặt tính năng ở vị trí trung tâm. Chúng ta đang cố gắng để gặt hái điều gì? Đâu là kết quả đầu ra đáp ứng về mặt tính năng mà chúng ta đang tìm kiếm?Tối ưu tính năng. Không chấp vào hình thức. Đây là cách bạn học để tư duy độc lập.

SỨC MẠNH CỦA NGUYÊN TẮC ĐẦU 

Trớ trêu thay, có lẽ cách tốt nhất để phát triển các ý tưởng tiến bộ là bắt đầu bằng việc phân rã mọi thứ đến mức cơ bản. Thậm chí nếu như bạn trong cố gắng phát triển những ý tưởng sáng tạo, hiểu nguyên tắc đầu trong chuyên môn của bạn là cách để sử dụng thời gian một cách thông mình. Nếu những vấn đề cơ bản mà còn không nắm vững thì đừng mơ nghĩ đến các cơ hội cạnh tranh.Mỗi sự đổi mới, gồm cả những đột phá, đòi hỏi một quá trình dài của sự lặp đi lặp lại và cải tiến. Như SpaceX đã thực hiện rất nhiều cuộc mô phỏng, tiến hành hàng ngàn cuộc sửa đổi, thử nghiệm khác nhau trước khi họ nhận ra cách trước khi họ tìm ra cách chế tạo một tên lửa giá mềm và có thể tái sử dụng.Tư duy nguyên tắc đầu không bác bỏ nhu cầu cải tiến liên tục, nhưng là thay đổi hướng cải tiến. Không có nó, bạn dùng thời gian của mình để thực hiện một số thay đổi nhỏ trên chiếc xe đạp thay vì xe trượt tuyết. Tư duy nguyên tắc đầu đưa bạn vào một quỹ đạo khác.Nếu bạn muốn nâng cao hiệu suất quy trình sẵn có hoặc củng cố niềm tin thì sự cải tiến liên tục là một lựa chọn tuyệt vời. Còn nếu bạn muốn học cách tư duy độc lập, tư duy nguyên tắc đầu là một trong những cách tốt nhất để làm điều đó.
Tư duy nguyên tắc đầu không bác bỏ nhu cầu cải tiến liên tục, nhưng là thay đổi hướng cải tiến. Không có nó, bạn dùng thời gian của mình để thực hiện một số thay đổi nhỏ trên chiếc xe đạp thay vì xe trượt tuyết. Tư duy nguyên tắc đầu đưa bạn vào một quỹ đạo khác.
Nếu bạn muốn nâng cao hiệu suất quy trình sẵn có hoặc củng cố niềm tin thì sự cải tiến liên tục là một lựa chọn tuyệt vời. Còn nếu bạn muốn học cách tư duy độc lập, tư duy nguyên tắc đầu là một trong những cách tốt nhất để làm điều đó.