Bằng việc dự đoán chính xác hơn về cách thế giới vận hành, tổ tiên ta gia tăng khả năng sinh tồn bằng cách giảm thiểu sự bất định trong thế giới tự nhiên. Một sinh vật càng giảm thiểu sự bất định trong môi trường mà nó sinh sống, nó càng ít phải phụ thuộc vào may mắn để tồn tại. Hiểu theo một nghĩa khác, trí thông minh là khả năng phát hiện ra trật tự trong sự hỗn độn. Đối với các sinh vật khác, mọi thứ luôn trông rất ngẫu nhiên và điên rồ, nhưng với chúng ta, nó luôn có những quy luật mà chỉ bộ não đủ phức tạp mới có thể quan sát được.
Với tiềm năng to lớn mà một bộ não phát triển có thể mang lại, liệu có đúng không khi cho rằng trí thông minh là con đường định mệnh mà tự nhiên phải chọn lọc để duy trì sự sống?

Con người đã trúng xổ số tiến hóa

Trí tuệ thường được nhiều người xem như là đỉnh cao của tiến hóa, là đích đến tối thượng mặc định trong quá trình tiến hóa. Chúng ta xây dựng những thành phố đủ sức nuôi sống hàng triệu người, khai thác năng lượng nguyên tử, khám phá vũ trụ, và xây dựng những hệ thống AI tiên tiến đủ sức gây ra khủng hoảng hiện sinh với nhân loại. Tiềm năng của loài người gần như là vô tận, và chúng ta có được nó là nhờ bộ não phức tạp mà tiến hóa đã ban tặng. Nhưng có một sự thật ta phải thừa nhận rằng đỉnh cao mặc định của tiến hóa không phải là trí thông minh, không hề quá lời nếu như nói loài người chúng ta đã trúng xổ số trong quá trình tiến hóa.Tổ tiên chúng ta là những người rất may mắn. Một chuỗi những thay đổi ngẫu nhiên đã đẩy họ vào một hướng tiến hóa đầy rủi ro để sinh tồn, và họ đã thắng cược đầy vẻ vang. Từ một giống vượn người dễ bị tổn thương trong thế giới hoang dã, chúng ta đã vươn lên trở thành kẻ săn mồi đứng đầu bảng cấp bậc. Trí thông minh vượt trội là chìa khóa quan trọng trong chiến lược này, nhưng những thành tựu mà chúng ta có được ngày nay không hề là một kết cục tất yếu bắt buộc phải diễn ra. Nếu ta có thể tua ngược dòng thời gian trên trái đất và bắt đầu mọi thứ một lần nữa, rất có thể loài người homo sapien mà ta biết ngày nay sẽ không tồn tại. Một bộ não phức tạp yêu cầu nhiều năng lượng hơn để hoạt động, thời gian nuôi con nhỏ cho đến tuổi trưởng thành sẽ phải lâu hơn, và nhu cầu năng lượng cho toàn bộ quá trình đó cũng sẽ phải kéo dài lâu hơn. Thực tế, đây là một chiến lược cực kì rủi ro trong quá trình tiến hóa vì một trong những cái giá phải trả cho 'trí thông minh vượt trội' là trẻ em loài người được sinh ra với một bộ não 'chưa hoàn thiện'. Nhiều loại động vật khác gần như đã sở hữu đầy đủ những bản năng cần thiết để sinh tồn khi vừa mới chào đời, trong khi trẻ sơ sinh thì lại không thể tự di chuyển, không thể tự bảo vệ bản thân, không thể tự kiếm ăn, việc trẻ con làm giỏi nhất là khóc.
Do bộ não vẫn còn đang trong giai đoạn phát triển khi vừa mới sinh, trẻ sơ sinh về cơ bản là không thể tự sinh tốn nếu không có sự hỗ trợ của một cộng đồng, vì thế mà bản tính xã hội của loài người chúng ta gần như là một bản năng sinh tồn đã được tiến hóa lập trình từ thời nguyên thủy. Đây cũng là lí do mà tuổi thơ của loài người kéo dài hơn rất lâu so với phần lớn các sinh vật khác. Mục đích của việc này là để bộ não trẻ sơ sinh xây dựng những kết nối thần kinh cần thiết trong quá trình tương tác với thế giới bên ngoài, xây dựng đủ dữ liệu từ môi trường để hình thành nên những kĩ năng cần thiết để sinh tồn - một quá trình tốn rất nhiều năng lượng và thời gian cho giống loài chúng ta, tất cả là để sở hữu một bộ não vượt trội hơn tất cả các loài sinh vật khác.
Loài người có lẽ là sinh vật thông minh nhất từng xuất hiện trên thế giới, nhưng cũng là giống loài có khả năng tự tạo ra những cấp bậc ảo giác hoàn toàn phi thường. Chúng ta không chỉ tạo ra hệ thống niềm tin hoàn toàn là trí tưởng tượng của bản than (tiền, quốc gia, tôn giáo, giai cấp), chúng ta còn tích cực lan truyền điều này đến các đồng loại khác nếu tin vào chúng là điều cần thiết để tồn tại
Niềm tin rằng cuộc sống của chúng ta có một ý nghĩa đặc biệt nào đó trong vũ trụ rộng lớn, rằng mọi thứ rồi sẽ tốt đẹp hơn sau những lần khổ đau và gục ngã, rằng chúng ta chính là nhân vật chính trong bộ truyện do chính mình viết. Thực tế là không có gì bảo đảm cho những niềm tin đó cả, nhưng chúng ta vẫn mang theo chúng làm hành trang để vượt qua bao ngày khó khăn và thử thách trong cuộc sống, bởi vì hy vọng về một tương lai tốt đẹp hơn mang lại cho chúng ta khát vọng được sống. Nếu như vũ trụ không hề quan tâm đến bạn, nếu như không hề có một ý nghĩa nào đó cho những đau đớn mà bạn từng trải qua, nếu như cuộc đời bạn chỉ là sự ngẫu nhiên vô thưởng vô phạt và cái chết là không thể tránh khỏi. Hãy tưởng tượng nó sẽ tuyệt vọng đến thế nào khi bạn chấp nhận tất cả những điều đó, liệu bạn vẫn sẽ còn khát vọng được sống và chiến đấu?
Và điều đáng kinh ngạc là với một bộ não phát triển, chúng ta hoàn toàn có thể nhận thức được những hành vi mà bản năng sinh tồn đang được lập trình trong gen thúc đẩy chúng ta, và tìm cách thay đổi nó. Chúng ta thông minh hơn các loài vật khác ở chỗ chúng ta có thể nhận biết được rằng chúng ta đang sai ở đâu, và thay đổi để trở nên tốt hơn, trong khi các loài vật khác thường chỉ hành động theo bản năng.
Khoa học là nỗ lực ấn tượng nhất của nhân loại nhằm chống lại những thiên kiến và bản năng phi lý của loài người, những giới hạn nguyên thủy của bộ não được thiết kế bởi hàng vặn năm tiến hóa. Những hành vi tâm lý như thiên kiến xác nhận, sự tự tin thái quá, thiên kiến né tránh mất mát, etc đều là những tính năng đã được hun đúc từ tiến hóa, nó giúp tổ tiên ta tồn tại trong thời đại nguyên thủy khác nghiệt ngày xưa, nhưng lại đang thể hiện những hạn chế rất rõ ràng trong thời đại công nghệ hiện đại ngày nay. Để kiểm soát những hạn chế cổ xưa nhất của giống loài chúng ta, những bộ óc kiệt xuất nhất đã xây dựng những nguyên tắc khoa học nhằm bảo đảm rằng chỉ có sự thật về thế giới là được ưu tiên hơn tất cả, cho dù là nếu mục tiêu này có phải đi ngược lại với những bản năng sinh tồn nguyên thủy nhất của nhân loại. Và cũng chính vì niềm tin mãnh liệt vào sự thật và sự phát triển tột bậc của khoa học, chúng ta đã xây dựng nên những công nghệ tiên tiến nhất để phát triển xã hội và làm cho cuộc sống con người ngày một tốt đẹp hơn. Tất cả những điều này không thể xảy ra nếu chúng ta không sở hũu một bộ não đủ khả năng nghi ngờ chính nó.
Bộ não là một bộ phận đặc biệt, nó ban tặng loài người khả năng tự lừa dối bản thân một cách đáng kinh ngạc, nhưng nó cũng đủ thông minh để biết rõ những điều mà nó đang làm với chính mình. Chúng ta có thể chọn thuận theo tự nhiên và đi theo phần mềm cổ xưa đã được tiến hóa lập trình từ thời tổ tiên ta vẫn sống trong hang động, hoặc chúng ta có thể chọn việc ghi đè lên đó những phần mềm mới hơn được thiết kế để trở nên khách quan hơn, hoặc chúng ta có thể chạy song song hai loại phần mềm với nhau và tùy ngữ cảnh mà áp dụng cái nào mà ta cho là phù hợp. Tuy nhiên, chính khả năng vượt qua tự nhiên cũng đồng thời trói buộc chúng ta trong những giới hạn nguyên thủy nhất của tự nhiên. Chúng ta có thể giữ vững tâm lý trong phần lớn thời gian mà thị trường chứng khoán đang đi xuống do có sự chuẩn bị trước, nhưng lại chịu thua ngay thời điểm gần đáy thị trường và bán tháo tất cả bởi vì bộ não đang quá hoảng loạn và chỉ muốn tìm đường đến nơi mà nó cảm thấy an toàn. Chúng ta không thể hoàn toàn loại bỏ những bản năng sinh tồn đã được in sâu vào máu thịt chúng ta, điều duy nhất chúng ta có thể làm là chấp nhận sự tồn tại của chúng, biết rằng chúng sẽ luôn có ảnh hưởng mạnh mẽ, và tạo ra quy trình để kiểm soát trong giới hạn nhất định như cách mà khoa học đã làm.