Why do bad things always happen to good people?

Chúng ta đều đã từng ít nhất một lần tự hỏi: “Tại sao người tốt lại phải chịu nhiều đau khổ đến vậy?”

Câu hỏi đó cũng chính là điểm khởi đầu của When Bad Things Happen to Good People - cuốn sách mà Harold S. Kushner viết sau khi con trai ông mắc một căn bệnh hiểm nghèo. Nhưng thay vì cố gắng đưa ra một lời giải thích trọn vẹn cho nỗi đau, Kushner lại chọn một hướng đi khác: chấp nhận rằng không phải mọi đau khổ đều có thể lý giải, và điều quan trọng hơn là cách con người phản ứng, đối mặt với những biến cố đó.

"A Face in the Crowd" by Holly Warburton.

Trước hết, cuộc đời không vận hành như một “bảng điểm đạo đức” nơi mọi hành động đều được chấm điểm và quy đổi thành phần thưởng hay hình phạt tương ứng. Nói cách khác, không có một cơ chế nào đảm bảo rằng một ai đó sống tốt là sẽ được bảo vệ, hay làm điều sai trái là nhất định phải trả giá. Kushner cũng nhấn mạnh điều này khi ông cho rằng không phải Chúa “gửi” đau khổ đến con người, mà nhiều khi, đau khổ đơn giản là hệ quả của một thế giới vận hành theo quy luật riêng của nó.

Những biến cố như bệnh tật, tai nạn hay mất mát phần lớn không đến từ việc ai đó “xứng đáng” hay không, mà còn bị chi phối bởi yếu tố ngẫu nhiên, hoàn cảnh sống và cả những lựa chọn nằm ngoài tầm kiểm soát của chúng ta. Đây cũng là lý do vì sao việc cố gắng tìm một “lý do xứng đáng” cho nỗi đau thường chỉ khiến con người thêm tuyệt vọng.

Bên cạnh đó, con người có xu hướng ghi nhớ mạnh mẽ hơn những trường hợp bất công. Khi một người tử tế gặp chuyện không may, điều đó đi ngược lại niềm tin rằng thế giới này công bằng, nên nó để lại ấn tượng sâu sắc hơn. Chính vì vậy, ta dễ cảm thấy như thể những điều xấu luôn nhắm vào người tốt, dù thực tế không hẳn như vậy.

Ngoài ra, chính những phẩm chất tốt đẹp đôi khi cũng khiến con người dễ bị tổn thương hơn. Những người sống chân thành, biết cảm thông hay sẵn sàng hy sinh có thể chấp nhận nhiều hơn từ người khác hoặc đặt mình vào những tình huống dễ bị tổn hại. Kushner không xem đây là một sai lầm, mà là một phần của việc lựa chọn sống tử tế trong một thế giới không hoàn hảo.

Nhiều người trở nên mạnh mẽ và sâu sắc hơn từ chính những biến cố họ trải qua. Điều đó không có nghĩa là nỗi đau là đúng hay cần thiết, mà chỉ cho thấy ý nghĩa của cuộc sống không nằm hoàn toàn ở những gì xảy ra, mà ở cách ta tiếp tục bước đi sau đó.

Cuối cùng, có lẽ thay vì chỉ hỏi “Tại sao điều này lại xảy ra với mình?”, một câu hỏi khác thiết thực hơn: “Từ đây, mình sẽ làm gì tiếp theo?”