Vì sao bạn lại cần phải thoát 9-5?

Xin chào các độc giả của tôi,

Các bạn vẫn khoẻ chứ? Công việc và cuộc sống của bạn có ổn không?

Có thể bạn chưa nhận ra, nhưng chúng ta chỉ còn chưa tới 30 ngày nữa là đến Tết mà thôi.

Tầm này khoảng 05 năm trước là khoảng thời gian mà tôi từng chìm đắm trong những new year resolutions để rồi sau đó đau khổ khi mãi chả thấy có gì thay đổi.

Trong bài viết ngày hôm nay, tôi muốn dành một bài viết dành cho những ai đang muốn nhìn lại những gì mình đang làm, và tìm cách thay đổi thoát vòng lặp 9-5.

Tôi muốn chia sẻ với các bạn thật lòng những suy nghĩ của mình 2 năm về trước, tôi đã phải nghiêm túc nhìn nhận lại cuộc sống của mình thế nào, để có thể gieo vào mình một suy nghĩ.

Từ suy nghĩ đó, tôi đã lên cho mình một chiến lược.

Một chiến lược mà tôi đã mất gần 2 năm để có thể đào thoát.

Chủ đề bài hôm nay rất đơn giản?

Bạn có đang hợp với đi làm 9-5 không? Và kể cả câu trả lời là có, thì tại sao bạn vẫn nên cần chuẩn bị cho một ngày nghĩ đến việc đào thoát khỏi nó?

Vòng lặp 9-5 quan trọng như thế nào?

Trước hết để disclaimers, tôi nghĩ rằng mình vô cùng biết ơn cuộc đời làm 9-5 của mình. Tôi sẽ không được như ngày nay, nếu không cho mình sự va chạm với môi trường công sở, với thế giới tư bản, để có thể hiểu được cuộc sống.

Trong thời điểm tôi ra trường (2013), đi làm 9-5 vẫn là lối ra gần như là duy nhất được xã hội ủng hộ và gia đình chấp nhận. Cuộc đời những năm tuổi 20s của tôi là cả một quá trình vất vả để tìm ra được một nghề nghiệp phù hợp với cá tính của mình để có thể cảm thấy được sự tự do và yêu thích trong công việc mỗi ngày.

8 tiếng ở công sở là một khoảng thời gian rất dài mà không ai giúp tôi chuẩn bị tâm lý cả. Tôi vẫn còn nhớ cảm giác đau lưng, mỏi người và mệt nhoài sau những tuần đầu tiên đi làm. Gần như toàn bộ năng lượng của mình biến đi đâu mất, và buổi tối loanh quanh một chút là hết sạch thời gian.

Điều tôi nhận ra trong việc làm 9-5 đấy là cả xã hội đều vận hành như vậy. Sáng có mặt đúng giờ, chiều may mắn thì bạn được về đúng giờ. Nếu bạn tìm được việc để bạn không phải canh đồng hồ mỗi ngày, thì đó xứng đáng là dấu hiệu của một career.

Nhận lương tháng quen, tôi dần học cách làm sao để hiểu tổ chức mình làm, hiểu cách phối hợp với phòng ban, hiểu cách quản lý kỳ vọng của sếp và đồng nghiệp,... Thấm thoắt 10 năm trôi qua, tôi miệt mài leo thang lên quản lý, cũng có những lúc lên voi, rồi lại xuống ngựa,... có được cho mình một nghề với thu nhập tạm ổn với nhiều kỹ năng đủ để có thể xin việc ở nhiều chỗ mình mong muốn.

Tôi nghĩ giá trị lớn nhất của việc đi làm 9-5 đấy là hiểu được sức mạnh và cách hoạt động của thế giới tư bản thế nào, và giá trị của sức lao động để có thể kiếm được đồng tiền ngoài kia ra sao. Nó sống động hơn hẳn mọi lý thuyết được chuẩn bị ở trường lớp, dù cho bạn có đang học ở Việt Nam hay Hoa Kỳ.

Những giác ngộ đầu tiên

Khi đọc cuốn Lược sử loài người, bên cạnh nhiều câu chuyện thú vị về sự tiến hoá của nền văn minh, thì là những câu hỏi hiện sinh đầy mãnh liệt.

Nhờ đọc sách này, tôi chợt nhận ra là việc đi làm 9-5 là một phát minh của nền Công Nghiệp để mọi người có thể sản xuất nhiều hơn. Trường học, bệnh viện, quán xá, văn phòng chính phủ,... xoay quanh lịch 9-5 để mọi người có thể làm việc như những công nhân nhà máy. Và con người từ đó đã theo lịch sản xuất này theo một quán tính cả trăm năm, bắt nguồn từ phương Tây xa xôi.

Loài người bỏ hẳn lối sống làng xã, làm việc ở địa phương,... để lao mình vào vòng quay tư bản. Sản xuất của con người đã vượt xa năng suất của hàng trăm năm trước, nhưng đổi lại ai nấy đều cảm thấy bận rộn hơn. Chẳng ai có thời gian dừng lại để hỏi rằng tại sao mọi người vẫn cần xoay vòng trong công việc, trong khi của cải làm ra đã vượt quá tốc độ tiêu thụ.

Con người làm nhiều hơn, nhưng liệu họ có thực sự hạnh phúc hơn?

Liệu nụ cười của người cầm vô lăng khi dừng đèn đỏ trên đường phố Hà Nội năm 2025 có thực sự sung sướng hơn niềm vui của chàng cao bồi cưỡi ngựa trên thảo nguyên Mỹ ở thế kỷ 19?

Liệu nụ cười của người cầm vô lăng khi dừng đèn đỏ trên đường phố Hà Nội năm 2025 có thực sự sung sướng hơn niềm vui của chàng cao bồi cưỡi ngựa trên thảo nguyên Mỹ ở thế kỷ 19?

Và như trong Fight Club, xã hội tư bản muốn ta tiêu thụ càng nhiều, để còn gây ấn tượng với những người ta không quen. Cuộc sống như một vòng quay, mà ở đó, từ khi đi học, là một cuộc đua không hồi kết.

Sách vở của nền kinh tế chỉ dạy rằng khi xã hội có nhiều của cải, doanh nghiệp và người giàu sẽ bỏ thêm nhiều tiền thuê thêm nhân công.

Họ không dạy rằng, số tiền này có thể được đem đi đầu tư bất động sản hoặc gửi đi đâu đó tiêu xài hoang phí, và ở thế kỷ 21, nhân công có thể được thay bằng máy móc hoặc AI.

Có vẻ như Karl Marx, đã nói đúng về điểm yếu cốt lõi của hệ thống tư bản, bất chấp việc giải pháp của ông cũng chưa chắc đã ưu việt hơn.

Hệ thống tư bản đánh vào lòng tham để tối ưu lợi nhuận, không phải để tối ưu về giá trị.

Họ cho bạn nghỉ 2 ngày để tiêu sạch số tiền 5 ngày bạn làm ra. Họ bắt bạn làm 8 tiếng, để bạn về nhà bạn không còn sức để sáng tạo, chỉ còn sức để tiêu thụ.

Khủng hoảng hiện sinh cận 35

Những suy nghĩ trên cũng chưa phải là ghê gớm lắm, vì thực ra tôi cũng vẫn rất quay cuồng trong vòng tay của tư bản. Đã có lúc tôi say mê công việc đến mức, cuối tuần tôi cũng mở việc công ty ra làm, lúc nào cũng nghĩ về vấn đề của sếp, cũng tìm cách để tối ưu năng suất như một nhân viên mẫn cán. Hạnh phúc của tôi là được làm việc trong flow và thấy hệ thống chạy quanh mình.

Khi bạn lên quản lý tầm trung, bạn chắc hẳn đã từng giống tôi, khao khát được ghi nhận, được đánh giá đúng giá trị từ cả cấp trên lẫn cấp dưới.

Điều này nhiều khi với những tâm hồn lãng mạn, có lúc còn quan trọng hơn cả đồng tiền mang về.

Nhu cầu được “thuộc về”, được “chấp nhận”, được làm một phần trong cái gì đó lớn hơn bản thân mình, mang lại cho ta một thứ ý nghĩa nào đó có động lực còn hơn cả lòng tham.

Nhưng như người trong cơn mê sảng, tôi chợt tỉnh thuốc sau những cú dội tát nước của cuộc đời. Tình anh em công sở bỗng chốc chợt trở nên vô nghĩa trước áp lực thăng tiến và ra số của cơm áo gạo tiền.

Khi cần bạn, công ty có thể là gia đình, nhưng khi không cần bạn, thì họ lại bỗng chốc muốn vận hành như là một đội bóng. Mà không phải đội bóng nào xa lạ, mà chính là đội Manchester United 😂.

Thời kỳ 2022 chứng kiến sự xáo động của ngành Tech của cả Việt Nam và thế giới. Layoff khắp mọi nơi, trên diện rộng ở cả những nơi được coi là hạnh phúc nhất thế giới. Từ văn hoá ăn pizza, chơi bi lắc và OT ra sản phẩm, thế giới học nhau việc sa thải nhanh trong phòng họp như trong Up In The Air.

Jason's NewsletterLay off, mùa đông ngành Tech và cách để thích nghiXin chào mọi người…Listen nowa year ago · 23 likes · 4 comments · Jason and Quang Nguyen

Tại Việt Nam, người ta giục nhau vươn mình cho nhanh kẻo bỏ lỡ thời kỳ dân số vàng, nhưng lại kêu nhau thải loại cái bọn 35 tuổi chân chậm, mắt mờ, hay cãi sếp, dù cho bọn này vẫn đang è cổ đóng tiền lương hưu cho quỹ bảo hiểm xã hội.

Thời kỳ mới, hãy để các bạn trẻ hơn lên sếp, và do áp lực tuổi tác, thì nên đẩy cái bọn già hơn xuống.

Trong kỷ nguyên công nghệ IT, cái gì cũng mới, thì thôi lấy mấy đứa trẻ học cho nó nhanh, máy khoẻ, lại rẻ, tội quái gì phải trả lương cho kinh nghiệm của bọn già. Một đứa trẻ dạy nó biết prompt có khi lại hiệu quả hơn một đám lính già bảo thủ, không chịu đổi mới, hiệu quả trong công việc.

Còn già mà đòi lương cao, thì phải làm được cái gì mà bọn trẻ không prompt ra được, hoặc không cày trâu bằng được. Những thứ như vậy đâu có nhiều đâu.

Nhất là khi bạn có gia đình và con nhỏ, thời gian dành cho bản thân bạn cũng sẽ ngày càng ít đi, và bạn chắc chắn không muốn đầu tư cho một công việc lúc nào cũng rủi ro,..

Đấy là chưa nói đến những yếu tố khách quan đáng sợ khác: giá bất động sản tăng cao, ô nhiễm khói bụi nghiêm trọng, giao thông, lạm phát, giáo dục thi cử, chính trị thế giới bất ổn ... Những điều này hoàn toàn đang diễn ra, không phải do sản phẩm thổi phồng của truyền thông hay trí tưởng tượng của một kẻ ngáo đá.

Thông điệp và lối thoát

Tôi nhận ra là mình càng ngồi lâu trong vòng lặp này, tôi càng burnt out và chẳng thể nào thoát ra khỏi trò chơi mà sớm muộn mình cũng sẽ lại thua. Mọi niềm vui của sự thắng (được offer mới, package ngon,..) đều phải đánh đổi bằng sự hy sinh nào đó (kỳ vọng cao, áp lực lớn, thời gian cho bản thân và gia đình...)

Chính vì thế, như đã nói, tôi đã tìm cách để thu nhập của tôi không phụ thuộc vào một công việc duy nhất, và chính vì vậy, tôi đã chủ động tìm cách thoát việc. Tôi chọn việc nhận trách nhiệm ít hơn, với kỳ vọng ít hơn để có nhiều time hơn tạo dòng chảy mới từ chuyên môn của mình.

Và tôi làm điều này ngay từ khi ngồi công sở.

Rất nhiều người đã hỏi tôi làm như thế nào. Và dưới đây là một số câu hỏi nhức nhối nhất:

Thoát 9-5 để làm Side Hustle trong khi vẫn nhận lương công ty, liệu có phải là thiếu Integrity? Có phải mình đang ‘ăn cắp’ thời gian của họ không?

Nghe có vẻ đúng nhưng thực ra là không.

Có một sự thực ít người dám nhận. Đấy là trong 8 tiếng ở công ty, có bao nhiêu tiếng là thực sự có impact? Thực sự hiệu quả?

Nhiều người có thể làm việc 8 tiếng/ngày ở công ty, nhưng thực chất chỉ có 3 tiếng là hiệu quả. 5 tiếng còn lại là “chờ đợi” và “giả vờ bận”, hoặc “họp hành trong những vấn đề vốn đã có người quyết sẵn”.

Bạn hoàn toàn có thể xây dựng Side Hustle mà không phải là ăn cắp giờ công ty.

Nó là việc bạn TỐI ƯU HÓA năng lượng dư thừa mà bộ máy cồng kềnh kia không hấp thụ hết năng lượng bên trong của bạn.

Liệu công ty có thực sự cần bạn làm việc gì đó bận rộn trong cả 8 tiếng? Hay công ty cần bạn biết quản lý kỳ vọng để bàn giao được chất lượng đúng yêu cầu?

Chất lượng và năng suất công việc không được đo bằng tiếng, mà bằng hiệu quả. Một người dành 5 tiếng nhập liệu và tính toán excel chưa chắc đã bằng một hệ thống quản lý được kiểm soát tốt bởi các khâu đã được tự động hoá.

Bạn hoàn toàn có thể làm việc từ 5-9, khi mà giờ công ty đã hết, bạn có thể có đủ năng lượng để làm việc cho mình.

Hoặc bạn hoàn toàn có thể mượn giờ công ty để làm việc, và sau đó trả lại vào buổi tối từ 5-9. Khi bạn có dự án của riêng mình, bạn sẽ nhận ra mình có thể tiết kiệm được rất nhiều năng lượng khi bạn tránh né được những vấn đề hoàn toàn không thuộc phạm vi và khả năng của bạn.

Và tại sao lời khuyên thoát 9-5 giờ nghe sáo rỗng thế, ai cũng nói ‘nghỉ đi để tự do’, nhưng tự do để làm gì?

Thoát 9-5 không phải để ra biển nằm, uống cocktail và trốn việc. Bạn làm solopreneur khối lượng công việc của bạn bận gấp 10 lần, làm cả ngày không hết. Nhưng khi làm 9-5, bạn đang làm thuê, và nhiều trong đó có thể là những việc VÔ NGHĨA: họp hành, quy trình, báo cáo, điểm danh,...

Kết quả là sản xuất ra những thứ không ai dùng chỉ để gây ấn tượng với một ai đó bạn không thích.

Mỗi lần nghỉ việc, tôi đều lưu lại những file, biểu mẫu đã ngốn của tôi hàng giờ chăm chút. Nhưng sự thật đắng lòng là tôi chưa bao giờ mở ra xem lại chúng, chúng cũng chẳng giúp gì được tôi như tôi vẫn muốn lừa dối mình.

Những sản phẩm tôi từng đốt từng nơ ron chất xám, chúng được dùng nhưng không một ai biết đấy là rất nhiều cố gắng đằng sau của tôi và team. Khi bạn ra đi, team bạn ra đi, để lại những gì bạn làm, và công sức của bạn cho những người thuê bạn hưởng.

Đó là thực tế tư bản.

Còn nếu bạn dám dấn thân biến bạn thành một business, thì thay vì trốn việc, bạn chủ động TÌM VIÊC để tạo ra giá trị. Mọi thứ bạn làm là cho bạn, tạo giá trị để cho khách hàng trả tiền cho bạn. Sản phẩm đó của bạn không ai có thể tước đi được.

Nó cho bạn một mục đích sống đủ mạnh, với một trải nghiệm ở nấc cao hơn của thang Maslow mà công việc 9-5 sẽ không khiến bạn chạm vào được.

Để rồi nếu bạn có thua thì bạn vẫn cùng lắm đi làm thuê chứ có kết cục nào khác đâu?

Giờ nằm ngoan để năm 35 tuổi ngồi khóc, hay ngọ nguậy, tự xoay sở, tự lo để rồi một ngày có tự do.

Lời khuyên của tôi cho bạn năm 2026

Bạn KHÔNG nên nghỉ việc, thoát 9-5 nếu bạn còn trẻ, còn khoẻ, còn đang học hỏi, còn thăng tiến, có lương cao, được sếp yêu mến, công ty đãi ngộ tốt,... chúc mừng bạn và hãy làm thật tốt công việc của mình. Bạn đã và đang nằm trong dòng chảy của hệ thống, hãy cống hiến và tận hưởng. Bạn có thể lo dần cho mình vào sau giờ hành chính nếu bạn còn đủ năng lượng.

Còn nếu bạn đang thấy chiếc ghế mình LUNG LAY, chiếc áo mình đang CHẬT CHỘI, cảm thấy tiềm năng của mình đang NHỎ LẠI để vừa vặn với một chiếc JD mà bạn biết sẽ bị công ty đào thải khi bạn 35.

Bạn cảm thấy những ý tưởng điên rồ của mình đang bị quy trình bóp chết, chuyên môn của bạn đang bị so sánh với chi phí prompt và thuê các bạn trẻ rẻ hơn nhiệt hơn.

Hãy học một cái gì đó cùng mình nếu bạn đang cảm thấy mình useless

…thì đã đến lúc tìm cách thoát và tự cứu mình bằng việc chuẩn bị cho những kỹ năng mới.

Chia sẻ của một thành viên trong cộng đồng sau khi nghe về bản beta của webinar

Hãy tham gia đăng ký webinar và cộng đồng (Miễn phí) do tôi khởi xướng, cho những người như bạn và tôi.

Vì thế giới này rất rộng lớn, và xu hướng là những người có chuyên môn hoàn toàn có thể tự đứng bằng dịch vụ riêng của mình, miễn là mình biết cách xây dựng nó.

Khác với thiên hạ, tôi sẽ không nói về những lý thuyết cao siêu của những solopreneur rảnh rỗi có toàn bộ thời gian để bung lụa, nhiều năng lượng để thực hành kỷ luật.

Tôi sẽ chỉ cho các bạn cách để hai tay hai súng, vừa đáp ứng được yêu cầu tổ chức, vừa có thể bình tĩnh xây dựng dự án cá nhân. Kinh nghiệm của một kẻ trú ẩn trong corporate, tìm cách tối ưu từng giây phút công sở để xây dựng ước mơ của mình, vượt qua sự trì hoãn và lười biếng.

Viết làm sao để có hơn 1000 độc giả?Quang Nguyen·September 26, 2024Read full story

Nó sẽ là một hành trình dài, cần bạn phải thay đổi mindset, kiên nhẫn và quyết tâm với bản thân mình. Bạn có thể phải làm nó thật kín đáo và cô độc trong tổ chức của bạn, nhưng không nhất thiết phải cô độc một mình.

Tự do từ công sở không đến khi bạn nghỉ việc (vì thất nghiệp rồi sẽ lại phải lo lắng tìm việc).

Cảm giác tự do chỉ đến ngay từ khi bạn có một kế hoạch để không bao giờ phải nộp đơn xin việc nữa

Vui lòng xem tin về webinar này ở đây 👇:

Bấm để đăng ký tham gia webinar

Giải thích về bức tranh tổng thể “Vì sao cần phải thoát 9-5?”

Cùng giải mã “Ảo ảnh An toàn”: Phân tích bức tranh thực tế của hệ thống việc làm hiện tại 2026 và lý do tại sao tư duy “làm chăm chỉ để đợi thăng tiến” không còn an toàn như truyền thông hoặc bố mẹ bạn đang nghĩ.

Những cơ hội của thời đại chưa bao giờ có: Hệ thống tư bản cùng kỷ nguyên số và AI lại đang cung cấp cho bạn những cơ hội và quyền lực mềm không trường lớp nào đào tạo và chuẩn bị cho bạn.

Chiến lược “Tách rời bản ngã”: Định vị lại giá trị bản thân tách biệt khỏi chức danh trên danh thiếp. Bạn là một nhân viên, nhưng bạn cũng có thể là một con người có nhiều giá trị hơn những gì mà cuộc sống công sở mong muốn ở bạn.

Tự lo để có tự do: Tự do là thứ không được tự trao cho bạn, bạn phải xây dựng nó mỗi ngày để có thể tìm được cảm giác ấy.

Quy tắc 5-9 cho 9-5: Nghệ thuật quản lý năng lượng để tối ưu hóa 4 tiếng buổi tối cho việc phát triển sự nghiệp riêng mà không gây kiệt sức (cách để bung sức và quản lý kỳ vọng trong thời gian nuôi dưỡng đam mê)

Giới thiệu về nhóm Private 1ight Club, nơi bạn có thể:

Sở hữu TOÀN BỘ Recording của các sự kiện Webinar do mình The1ight tổ chức (bao gồm webinar này) để tiện xem lại (sẽ tổ chức mỗi 2 tuần/ hàng tháng)

Không gian an toàn, kín đáo, riêng tư để cùng chia sẻ, giải đáp thắc mắc cùng những Solopreneur đã làm được việc ấy.

Ưu đãi độc quyền: Được truy cập sớm kho tài liệu, template quản lý công việc và lộ trình phát triển từ các diễn giả với giá ưu đãi.

Kết nối cộng đồng PRIVATE: Tham gia các buổi Offline, sự kiện Online chuyên sâu dành riêng cho thành viên.

Hỗ trợ 1-1: Cơ hội kết nối trực tiếp với chuyên gia để giải đáp thắc mắc cá nhân như Vibe Coding, Substack 101, Freelance Toolkit, Làm thương hiệu cá nhân, Khai Thuế, Mở Website,...

Cám ơn các bạn đã đọc đến đây.

Có một điều mình muốn tâm sự đấy là công nghệ đang phát triển với một tốc độ vũ bão mà mình cũng đang rất vất vả để cập nhật (mình đang part-time parenting - thực sự cũng khá nhiều work). Ngay cả việc viết với mình cũng không còn nhiều thời gian như trước. Nhưng chính vì thế, mình rất biết ơn quãng thời gian được tự do học, làm và xây những gì mình muốn này.

Và mình muốn cùng các anh em solopreneur khác kết nối và giúp đỡ những ai muốn đi theo hành trình này (chắc chắn không dành cho tất cả mọi người.)

Sang những bài sau, mình sẽ cố gắng chia sẻ nhiều hơn đến những topic khác như phim ảnh, cách dùng AI thế hệ mới (Antigravity, Claude Code, Gemini Pro..), quản lý thời gian khi làm remote, cách tự làm website tự động thanh toán hiện đại (như bạn thấy trong đường link của mình),.. vốn là những thứ mình tự học được rất nhiều trong thời gian qua.

Chúc mọi người một tháng đầu năm mới an nhiên và hẹn gặp lại các bạn trong cộng đồng và các bài viết sau nhé.

Follow blog the1ight tại the1ight.substack.com.