Tư duy hệ thống là gì? và Ví dụ minh họa về Riot Games

Chào các bạn! Đã lâu rồi tôi không viết bài viết nào chắc tầm 1 tháng hơn gì đó. 1 phần là tôi không biết nên viết bài viết nào, phần còn lại thì có quá nhiều chủ đề để tôi có thể nói. Nhưng tựu chung lại thì tôi chẳng biết nên viết bài viết nào. Thứ lỗi cho tôi! Tôi cũng đã khá chán với việc viết blog này và muốn làm những thứ nặng đô hơn như viết sách hoặc là muốn đầu tư nội dung kĩ hơn một chút. Nhưng tôi sẽ không từ bỏ việc viết blog đâu chỉ là khi nào tôi có cảm hứng thì tôi sẽ viết.

Hôm nay chúng ta sẽ nói về Tư duy hệ thống. Tư duy hệ thống thì chắc hẳn các bạn đã quá quen trên Spiderum rồi phải không? Nó được bàn khá nhiều trong phát triển bản thân, chính trị,.... Nhưng 1 phần nào đó, tôi xem các video hay đọc bài viết về chúng thì tôi cảm thấy đôi phần khó hiểu.

Mục tiêu của bài viết này đó chính là giải thích đơn giản dễ hiểu hơn về tư duy hệ thống. Bài viết này sẽ giống 1 bước đệm nhỏ để sau này bạn có thể hiểu rõ hơn các tài liệu về tư duy hệ thống.

Tư duy hệ thống là cách suy nghĩ nhìn nhận một vấn đề như một hệ thống gồm nhiều yếu tố liên kết và tác động lẫn nhau, thay vì xem từng yếu tố một cách riêng lẻ.

Khái niệm thì là vậy nhưng để hiểu rõ hơn thì tôi sẽ dẫn chứng bằng ví dụ minh họa

Trong tựa game Liên Minh Huyền Thoại, mỗi khi game cập nhật phiên bản mới thì Riot sẽ điều chỉnh sức mạnh của 1 số vị tướng nhằm tạo ra một môi trường game cân bằng và chiến thuật hơn.

Nhưng nếu bạn từng chơi game thì bạn sẽ biết Riot cân bằng tướng tệ như thế nào rồi đấy.

Hãy lấy 1 ví dụ nhé:

Vị tướng Ryze trong tay của Faker.

Ryze phiên bản cũ từng là vị tướng không ai thèm đếm xỉa tới vì bộ kĩ năng khá chán và có phần cổ điển. Nhưng khi Faker mang vào giải đấu chuyên nghiệp. Con Ryze thật sự đã trở thành 1 nỗi khiếp đảm với cái khả năng cho kẻ địch bốc hơi bằng việc bật R và xả cả tấn dame vào người.

Sau đó Riot đã làm lại chiêu thức cho Ryze nhưng Ryze tiếp tục vẫn là hot pick và phải 2-3 lần chỉnh sửa sau đó. Ryze trở nên yếu đi và ít còn được pick hơn trước. Thay vào đó sẽ là các pháp sư đáng tin cậy khác hơn như Ahri hoặc Syndra, Orianna,...

1. Mục tiêu của hệ thống hay nói dễ hiểu là của game chính là tạo ra được một môi trường cân bằng và chiến thuật.

2. Các trang bị, tướng, bảng ngọc, đóng vai trò như những nguyên tử được kết nối với nhau.

3. Ryze chính là 1 dạng lỗi hệ thống. Khi Ryze trở nên quá mạnh, game trở nên mất cân bằng. Khi người chơi chứng kiến Ryze mạnh như thế sẽ cấm hoặc pick vị tướng này với số lượng ngày càng nhiều. Các vị tướng khác dần dần mất đi sức hút. Game trở nên tệ đi nếu Riot không đứng ra chỉnh sửa. Cuối cùng hệ thống hay nói cách khác game sẽ sụp đổ.

Có vẻ như tôi đã nói về mặt tiêu cực của tư duy hệ thống rồi, tôi nghĩ là ví dụ kế tiếp sẽ tích cực hơn

Ban đầu Riot phát triển tựa game Liên Minh Huyền Thoại. Sau đó, số lượng người chơi dần dần tăng lên. Riot muốn tổ chức một môi trường cạnh tranh hơn thế là Esport (Thể thao điện tử ra đời) để đối trọng với Dota2 và nhiều tựa game khác. Quy mô của giải đấu Liên Minh ngày càng chuyên nghiệp, chỉnh chu và kì công hơn. Số tiền giải thương tăng và các hoạt động quảng bá cũng kéo theo nhạc và cinematic xuất hiện (Cinematic đã xuất hiện từ trước để quảng bá game rồi).

Riot không còn muốn dừng ở tựa game MOBA 5vs5 nữa. Riot bắt đầu cải tiến hơn về mặt cốt truyện và xây dựng thế giới dành cho Runeterra. Các tựa game lần lượt xuất hiện như game thẻ bài Legends of Runeterra, game đối kháng 2XKO, game bắn súng Valorant,...

Cú nổ lớn của Riot chính là ra mắt các nhóm nhạc ảo và tựa phim hoạt hình Arcane.

Như bạn có thể thấy với xuất phát điểm là một tựa game. Riot dần biến tựa game này thành các loại hình nghệ thuật khác nhằm giữ chân người chơi cũ và tiếp tục thu hút các đối tượng khác nhau từ độ tuổi, sở thích, thể loại game yêu thích,...

Hệ thống dần dần mở rộng ra mà vẫn giữ được một hệ sinh thái cân bằng.

Tương tự ví dụ này cũng chính Apple, ban đầu Apple sản xuất máy tính sau đó là điện thoại di động Iphone, rồi đến các thiết bị phụ kiện khác, sau đó là các App trên hệ điều hành IOS,...

Từ ví dụ này chúng ta sẽ nhảy sang các lĩnh vực khác, một trong số đó chính là hệ sinh thái trong lĩnh vực sinh học

Môi trường biển là nơi các sinh biển sinh sống. Nhưng xã hội hiện đại càng phát triển, lượng hóa chất và rác thải đổ xuống biển tăng theo cấp số nhân.

Dựa trên tư duy hệ thống, nếu không có biện pháp can thiệp thì dẫn đến các hậu quả sau:

1. Các sinh vật biển chết và tuyệt chủng

2. Nguồn nước bị ô nhiễm, con người dù lọc tốt tới mấy nếu nước ô nhiễm quá mạnh. Thì uống vào vẫn sẽ chết.

3. Nếu môi trường nước bị ô nhiễm, cả sinh vật trên cạn lẫn trên không đều chết.

Thế giới sẽ diệt vong (Tôi nói nghiêm túc đấy)

Vậy nên chính phủ mới ban hành các điều luật nhằm bảo vệ môi trường và bảo vệ các loài động vật trong sách đỏ.

Các ví dụ khác như chính trị, xã hội, kinh tế, y tế, giáo dục,... cũng có 1 vài điểm tương đồng giống với những ví dụ tôi vừa nêu trên. Nhưng tựu lại có 1 số điểm chung.

1. Hệ thống phải được vận hành liên tục, cân bằng và đều đặn.

2. 1 lỗi hệ thống nhỏ hay lớn cũng đều có thể ảnh hưởng đến toàn bộ hệ thống.

3. Hệ thống cần phải có sự can thiệp hoặc điều chỉnh kịp thời từ 1 yếu tố nào đó. Ở đây tôi muốn nói là con người trong hầu hết các ví dụ đóng vai trò can thiệp hoặc điều chỉnh.

4. Hệ thống có thể được phát triển lớn dần hoặc nhỏ dần. Ví dụ như công ty Riot Game là theo hướng lớn dần còn việc sáp nhập tỉnh thành của Việt Nam chính là theo hướng nhỏ dần nhằm dễ dàng kiểm soát hơn.

Vậy là bài viết đến đây là hết! Cảm ơn các bạn đã đọc bài viết của mình. Chúc các bạn 1 ngày tốt lành!