Sau một thời gian dài tự học và được thầy cô hướng dẫn, DL muốn chia sẻ lại đôi điều DL nhận ra trong quá trình học đàn của mình. Trong bài viết này, nội dung sẽ tập trung vào mindset, hay tư tưởng cần thiết cho việc học, hơn là kỹ thuật hay mẹo học. Giờ thì, bắt đầu thôi.

1. TẬP ĐÀN KHÔNG CHỈ ĐỂ THUỘC

Nhớ nốt thôi là chưa đủ, mà cần tập như thể sống đời với bản nhạc đó. Từ lực nhấn, chuyển động tay, đến thời điểm buông phím… mọi thứ đều phải có ý thức. Nếu không, trí nhớ cơ bắp là vô nghĩa. Vì nó không biết vì sao nó cần chơi như vậy, nên cũng chẳng có lý do để nhớ lâu.
Tập đi tập lại. Tập đến mức "nhớ bài" không có nghĩa là tay tự chạy. Mà là luôn biết: sau phím này, mình sẽ làm gì tiếp theo. Mặt khác, như đã nói ở trên, ta còn hiểu vì sao lại đàn như vậy cho từng câu nhạc.
Hội tụ lại, ta sẽ có sự tự nhiên của trí nhớ cơ bắp, và sự ý thức khi đặt mình vào bản nhạc.
(Calm, precise, and in control)

2. THỊ TẤU

Ảnh bởi
Lorenzo Spoleti
trên
Unsplash
Mọi người hẳn đã nghe rất nhiều về lợi ích của thị tấu. Nhưng đây đồng thời là kỹ năng khó, buộc cả cơ thể phải làm việc cùng lúc. Đó là mắt nhìn, não xử lý, tai nghe và tay chơi cùng lúc. Vì sự phức tạp của mình, thị tấu đã đánh gục rất nhiều người dù mới hay học đã lâu.
Việc đầu tiên cần làm là hình thành thói quen dùng sheet. Nếu không, sẽ rất nản và quá tải khi cần thực sự luyện thị tấu. Bản thân DL đang tập theo trình tự:
1. Bắt đầu với từng câu nhạc. Chỉ qua câu khi đã thành thạo câu trước (ở đây hiểu là chơi được đúng nhịp độ, cường độ và sắc thái bản nhạc). 2. Tập từng tay một trước khi ghép lại. Để mỗi tay tự hình thành phản xạ riêng, thay vì phụ thuộc lẫn nhau. 3. Tập chơi không cần nhìn phím. Đây là lúc ta dần hình thành trí nhớ cơ bắp sâu, buộc cơ thể tự nhớ chuyển động thay vì cần mắt nhìn liên tục. 4. Cuối cùng và quan trọng nhất: vừa nhìn sheet vừa đàn. Đây là điều DL muốn nhấn mạnh.
Mặc dù đã quen tay, kể cả khi nhắm mắt vẫn đặt tay là chơi được. Nhưng không điều gì đảm bảo DL sẽ luôn nhớ bài. Chỉ cần một lần quên bài đúng lúc quan trọng... là đủ.
Lúc này, sheet nhạc đóng vai trò như một checklist. Nó nhắc nhở: đoạn này chơi thế nào, đoạn tiếp theo ra sao.
Trên thực tế, sẽ rất khó để đọc rõ từng nốt, đặc biệt là piano sheet. Thay vào đó, ta nhìn và nhận ra ngay cấu trúc của hợp âm, dòng chảy của giai điệu rồi dùng chúng để "gợi nhớ" cần đàn như thế nào tiếp theo.
Điều này đòi hỏi sự tập trung, luyện tập lâu dài và cả sự kỷ luật. Nó không dễ, nhưng chắc chắn không khó đến mức không làm được.
Nói vậy là vì trong quá trình tập luyện, ta đã nhìn bản nhạc đó hàng trăm lần. Tay, tai và mắt đã làm việc cùng nhau tính bằng hàng trăm giờ và hơn. Bây giờ chỉ cần nhìn vào, dù đã lâu chưa đàn lại, hễ thấy lên, thấy xuống, là cả cơ thể sẽ tự nhớ ra ngay cách đàn.
(You may forget the notes, but your sheet doesn't)

3. NHƯNG HẾT THẢY

<i>From 'The Second Waltz - André Rieu'</i>
From 'The Second Waltz - André Rieu'
Những điều trên vẫn chỉ là yếu tố kỹ thuật. Âm nhạc không nằm ở việc không sai, mà ở cách những sai lệch nhỏ được cho phép tồn tại đúng lúc.
Chính những dao động, những cú chạm phím nhẹ hơn hoặc mãnh liệt hơn bình thường, sự ngập ngừng, đôi khi lại dồn dập bất chợt… mới làm nên âm nhạc.
Để làm được những điều trên, ta cần có nền tảng kỹ thuật tốt. Khi đã hiểu được chuyển động của bản nhạc, ta sẽ có khả năng biến màn biểu diễn đó thành tác phẩm của riêng mình.
- Một tuyệt phẩm mà đôi khi, người ta sẽ chỉ có thể nghe duy nhất một lần.
- Hãy chuẩn để không cần cố nhớ từng nốt trước, sự sáng tạo sẽ theo sau.
(Be precise, so you earn the right to be free)
Trên đây là chia sẻ của DL về việc luyện tập của mình. Hy vọng anh chị em đã có thêm được một góc nhìn mới về việc học đàn. DL sẽ rất vui khi mọi người cũng có thể áp dụng được chút gì đó cho bản thân.
Dolce!
Piano Guitar Violin