Trí nhớ là một phần không thể thiếu đối với con người, bạn tích lũy kinh nghiệm học tập được và lưu lại trong bộ nhớ của mình và sử dụng chúng mỗi khi cần. Bạn không thể đăng nhập vào facebook nếu bạn không nhớ password đúng không nào? (à trừ mấy tay hacker hoặc bạn nhờ các công cụ lưu giữ password thay cho bộ não). Rồi những kĩ năng như lái xe, nhớ tên đường, nhớ tên người thân, nhớ ngày sinh nhật của bạn bè, nhớ ngày kỉ niệm... Tất cả đều vô cùng quan trọng (ông nào nói không quan trọng đi, thử quên ngày sinh nhật người yêu hay ngày kỉ niệm với người yêu đi là biết trăng với sao :)))
Quay lại vấn đề về trí nhớ, có lẽ bây giờ nhiều bạn cảm giác như trí nhớ của mình không được tốt lắm dù rất rất trẻ, hay quên những việc phải làm tiếp theo (phải sử dụng các công cụ để nhắc nhở như noted để giải quyết). Vậy đâu là nguyên nhân.
Trở lại thời sinh viên Y năm thứ 4 của mình, mình ngồi phòng khám nội thần kinh với thầy mình. Đó là lần đầu tiên mình gặp một bệnh nhân mất trí nhớ nặng, mặc dù sức khỏe thể chất đều bình thường (đi đứng nói chuyện đều tốt) thế nhưng vì chứng quên nặng mà chức năng sống của bác ở mức cực kì thấp (có thể nói là tàn phế). Bác không còn nhớ vợ con mình gồm những ai, không nhớ nơi để nước uống, lái xe ra ngoài mà không nhớ nổi đường về, quên đi những luật lệ khi tham gia giao thông....Cuộc sống chỉ dừng lại ở mức tồn tại, còn những chức năng khác đều giảm hoặc không còn. Các bạn hãy thử tưởng tượng đi, mỗi sáng thức dậy bạn không còn nhớ mình là ai, ai đang ở xung quanh mình, không biết phải làm gì tiếp theo đó có còn là cuộc sống nữa không?
Để giải thích rõ ràng về sự hình thành cũng như lưu giữ trí nhớ thì chắc không thể nào gói gọn trong đôi ba dòng được ( mình tốn nhiều năm học tập nhiều thứ cũng chỉ biết bề nổi của đó thôi các bạn) vì vậy mình xin giới thiệu đến mọi người những nguyên nhân cũng như các phòng ngừa để giữ được trí nhớ của mình (tóm lược thôi à).
Những nguyên nhân gây mất trí nhớ: Thoái hóa (do lớn tuổi - bệnh Alzheimer), chấn thương não, tổn thương mạch máu não (đột quỵ), thuốc, độc chất, giấc ngủ, trầm cảm....lười sử dụng.
Ở bài viết này mình chỉ bàn luận về những nguyên nhân thời đại để có thể giúp ích được cho các bạn trẻ. Các nguyên nhân còn lại nếu bạn nào có hứng thú mình sẽ dành bài viết riêng nếu các bạn comment yêu cầu nhé!
Nguyên nhân thời đại số 1: THIẾU NGỦ Ngủ là trạng thái kì diệu mà tạo hóa ban tặng, nó giúp loại bỏ những chất độc hại, rồi sửa chữa tái tạo những tổn thương của hệ thần kinh. Không có một mốc thời gian ngủ gọi là tối ưu cho tất cả mọi người, thường thì ngủ một giấc thật sâu thật đã và thức dậy mà không cần báo thức là tối ưu nhất rồi. Thế nhưng bây giờ giấc ngủ có thể nói là tệ quá, nhiều bạn cú đêm chạy deadline (rồi death luôn), tuy các bạn đạt được nhiều thứ như công danh, sự nghiệp, tiền bạc nhưng hãy liên tưởng đến cảnh về già thì mong các bạn suy nghĩ lại...Tạo hóa cho chúng ta cơ hội nếu biết quay đầu sớm, sắp xếp công việc khoa học, dành cho mình một khoảng thời gian ngủ để mỗi khi thức giấc bạn luôn cảm thấy tràn trề năng lượng.
Nguyên nhân số 2: Lối sống (thuốc lá, rượu bia, béo phì hạn chế vận động) Thời đại của stress, mà mỗi khi stress chúng ta lại tìm đến những hành vi xả stress nhanh gọn lẹ như thuốc lá, rượu bia chè chén, đồ ngọt, lướt tiktok, facebook.... Những hành vi này ít nhiều đều gây tổn thương đến bộ não chúng ta (thường là thông qua tổn thương mạch máu đó). Thuốc lá, rượu bia làm tăng lên khả năng bị các bệnh như tăng huyết áp, xơ vữa mạch máu dẫn đễn tổn thương mạch máu nuôi cho não (não là cơ quan sử dụng tới 20% năng lượng của cơ thể nên cần mạch máu thông thoáng để đủ cung cấp dưỡng chất và oxy cho nó hén). Tiếp đến là đồ ngọt, nằm một chỗ lướt, kéo, thả tim..., hành vi này mang lại hậu quả đó là dư thừa năng lượng, bạn béo lên, mỡ xuất hiện trong máu nhiều hơn (tăng mỡ máu đó), mạch máu của bạn bị xơ vữa... và não của bạn lại không được bơm xăng (nhớ vui vui đó là bạn béo lên chừng nào thì não bạn teo chừng đó) . Về hành vi thì chắc ai cũng nhận biết được nó ảnh hưởng sức khỏe như nào rồi, nhưng thay đổi thì khó tới tận mây xanh nên thôi mình không dám chia sẻ phương pháp gì cả. (Riêng mình thì mình chọn chạy bộ hén!!! Marathon runner sub 3:30 - kaka). Nguyên nhân thứ 3: Quá nhiều công cụ thay thế => Lười sử dụng Thời nay công cụ hỗ trợ nhiều kinh khủng khiếp, đủ loại, để cả có trí tuệ như trợ lí ảo. Thế nhưng về mặt sinh học, cái gì bạn không sử dụng cái đó sẽ bị loại bỏ để tiết kiệm năng lượng (bạn không tập luyện cơ bắp thì cơ của bạn teo thôi), bộ não cũng vậy, nếu hệ thống trí nhớ bạn không sử dụng đến thì dần dần nó biến mất vì vậy thỉnh thoảng tập ghi nhớ nhé!!! Nhưng có một điều bạn chưa biết đó là bộ não của bạn nếu được hoạt động những chức năng khác thì trí nhớ của bạn cũng được tập luyện theo bởi vì hầu như mọi hoạt động đều cần đến trí nhớ!. Bạn tư duy phản biện lại một vấn đề bạn phải dùng trí nhớ để xây dựng những lập luận phù hợp, bạn vận động, chơi thể thao bạn phải dùng trí nhớ để lôi ra những skill đã được học tập và rèn luyện... Vì vậy một cách cải thiện trí nhớ nữa đó là suy nghĩ sâu những vấn đề xung quanh (tư duy phản biện đó), có phải những bạn có tư duy phản biện ở họ luôn có một trí nhớ kinh khủng khiếp không nào. Còn tập thể dục thì mình chịu :)) có nói cũng khó thay đổi (xin để dành cho những bài khác). Nguyên thân thứ 4: Stress, trầm cảm Cái này là cả một chủ đề lớn mình xin để dành hén - thú vị cực kì... #Bài viết tới đây quá dài rồi hi vọng có bạn nào quan tâm đọc được đến đây. Lần đầu chia sẻ trên spiderum và lại mình không giỏi viết nên có gì thì chém mình nhẹ tay thôi. Mong nhận được đóng góp từ các bạn.