Lời đầu tiên, mình có đôi điều muốn nói. Đây là lần đầu tiên mình tập viết như thế này, mình có một mục tiêu là sau khi đọc xong một cuốn sách thì mình sẽ viết một bài ngắn để truyền tải về nội dung của sách tới mọi người và cũng như giúp mình nhớ được các chi tiết trong sách. Mình hy vọng mọi người sẽ giúp mình nhận biết được những lỗi sai trong cách hành văn của mình, và mình sẽ cố để viết một cách đơn giản để ai cũng có thể đọc được. Xin chân thành cảm ơn.
Mọi thông tin đều được dựa trên cuốn sách "Cơ thể và não bộ" của tác giả Diêu Nãi Lâm xuất bản năm 2022.
Có phải chúng ta lúc nào cũng sử dụng từ "trầm cảm" khi có một vài tâm trạng không được tốt đúng không?, như là: "Trầm cảm thật sự", "nhìn m là thấy trầm cảm tới nơi rồi", ... Thế nhưng, chúng ta có thật sự hiểu được ý nghĩa thật sự đằng sau của Trầm Cảm không. Theo số liệu thống kê, trầm cảm đã trở thành nguyên nhân tử vong xếp thứ hai của giới trẻ ở độ tuổi từ 15 đến 29. Đây thường là độ tuổi chịu nhiều áp lực nhất (cảm giác thua kém, trống trãi, chênh vênh,...) nên đôi khi sẽ làm cho chúng ta sinh ra một vài chứng bệnh tâm thần phổ biến như: bệnh tâm thần phân liệt, rối loạn lưỡng cực, rối loạn ám ảnh cưỡng chế,... Khi một người chúng ta mắc phải nhiều hội chứng tâm thần này cùng vào một thời điểm sẽ có nguy cơ cao tạo nên trầm cảm. Hay nói cách khác, hàng loạt triệu chứng của các bệnh tâm thần khác tạo thành bệnh trầm cảm, ta có thể nói trầm cảm là một dạng hội chứng tổng hợp thì có vẻ đúng hơn là một căn bệnh.
Biểu hiện chủ yếu của bệnh trầm cảm tương tự như khi chung ta mang cảm giác lo âu như: cảm xúc tiêu cực kéo dài từ 2 tuần trở lên, thiếu hứng thú, cảm thấy bản thân không có giá trị hoặc áy náy, cảm thấy mệt mỏi và thiếu năng lượng,... Biểu hiện đặc biệt để phân biệt được chúng ta có phải bị trầm cảm hay chỉ là mắc một vài hội chứng tâm lý thông thường đó là người mắc bệnh trầm cảm sẽ có ý định tự KẾT THÚC CUỘC ĐỜI MÌNH và đã thậm chí từng thử tự sát. Trầm cảm thường phát bệnh lần đầu nhất là ở giai đoạn tuổi dậy thì cho đến ngoài bốn mươi tuổi, tỷ lệ mắc bệnh ở phái nữ cao gấp đôi so với ở nam giới. Phổ biến hầu hết ở mọi quốc gia trên thế giới (kể cả quốc gia nghèo khổ hay quốc gia giàu có), cho nên không thể nói rằng bệnh này do lối sống nghèo khổ hay hiện đại gây ra. Tuy nhiên, các yếu tố môi trường bên ngoài trong quá trình sống sẽ tác động làm khởi phát nên căn bệnh này. Vì thế, gene mới là nhân tố tác động lớn nhất đến việc khởi phát bệnh trầm cảm (một vài tác nhân tiêu cực bên ngoài môi trường sống sẽ tác động lên một số gene trong cơ thể, làm cho cơ thể chúng ta khác đi đôi chút, đặc biệt là việc kích hoạt các hormone trong cơ thể).
Bệnh trầm cảm còn khiến cho tế bào thần kinh hồi hải mã chịu trách nhiệm lưu trữ ký ức (phần não có hình giống con cá ngựa) chịu trách nhiệm ghi nhớ của một số người bị suy giảm đi 20%. Dẫn đến việc một vài bệnh nhân trầm cảm sẽ xuất hiện các tình trạng như: trạng thái suy giảm nhận thức, suy giảm trí nhớ, sức tập trung , khó đưa ra quyết định,... Nhưng các nhà khoa học đã phát hiện ra được rằng hợp chất Erythropoietin được thận tiết ra sẽ có thể nâng cao nhận thức của bệnh nhân trầm cảm một cách đáng kể. Nhưng đồng thời cũng không phải ai đủ thích hợp để sử dụng Erythropoietin vì nó sẽ làm tăng mật độ hồng cầu trong máu => người hút thuốc, có tiền sử khối huyết khối đều không thích hợp để sử dụng (Erythropoietin thường được sử dụng để nâng cao thành tích của các vận động viên).
Như vậy, đâu chính là nguyên nhân dẫn đến trầm cảm? Các nhà khoa học đã đưa ra rất nhiều giả thuyết liên quan đến căn bệnh này, nhưng hầu hết mọi nhà khoa học đều tin rằng có 4 giả thuyết chính gây nên bệnh trầm cảm: giả thuyết monoamine (đây là giả thuyết liên quan đến các chất dẫn truyền thần kinh, giả thuyết này được đặt ra khi bệnh nhân trầm cảm sử dụng thuốc chống trầm cảm có thể tăng cường sự dẫn truyền thần kinh monoamine trong não), giả thuyết viêm (hay còn được gọi là một cơn cúm của não, các nhà khoa học đã nghiên cứu ra rằng, việc tăng cường yếu tố viêm miễn dịch có quan hệ chặt chẽ với chức năng của não, sức khoẻ và nhận thức. Đồng thời, người ta còn phát hiện ra rằng cytokine trong hệ tuần hoàn máu có thể xuyên qua hàng rào máu não, hoặc đi thẳng vào não thông qua hệ thần kinh ngoại vi, ....), giả thuyết thay đổi trục HPA (giả thuyết này chỉ ra rằng lượng Cortisone [hormone tuyến thượng thận] liên quan đến áp lực trong huyết tương của bệnh nhân trầm cảm sẽ tăng cao rõ rệt) và giả thuyết tính khả biến thần kinh (giả thuyết này cho rằng, não chúng ta có khả năng tạo ra tế bào thần kinh mới ngay cả khi trưởng thành [đã được chứng minh]. Nhưng sự hình thành tế bào thần kinh mới này sẽ bị ảnh hưởng rất nhiều do áp lực từ môi trường nếu như quá lớn, có nghĩa là khi chúng ta gặp áp lực lớn trong môi trường thì khi đó các tế bào thần kinh mới sẽ không được tạo ra, dẫn tới các tế bào thần kinh cũ mang các áp lực trong môi trường sống càng lớn gây nên sức nặng cho não làm chúng ta dễ dàng rơi vào các dấu hiệu của trầm cảm).
Vậy làm thế nào để chúng ta có thể phòng và cải thiện trầm cảm. Theo như cuốn sách, tác giả đã đưa ra cho chúng ta một vài phương thức giúp ngăn ngừa trầm cảm như: Vận động (ưu tiên hàng đầu: chạy bộ, leo núi,...); tiếp xúc với ánh sáng (ánh nắng mặt trời) thưởng xuyên; cần phải có được sự khích lệ, động viên từ gia đình và xã hội; nên sử các liệu pháp lâm sàng phù hợp khi mắc bệnh;...
Nhưng tại sao trầm cảm cũng là một sự tiến hoá của loài người. Về cơ bản mình nghĩ rằng, các vấn đề trầm cảm hầu hết đa số đều từ các tác động từ môi trường đối với người bệnh. Theo một giả thuyết của các nhà khoa học có tên là "Thuyết bồ công anh - hoa lan" cho rằng, trong cơ thể chúng ta có loại 2 gene là: gene nhạy cảm và yếu ớt trong môi trường áp lực cao và gene khiến não phát triển mạnh trong môi trường suôn sẻ. Nếu ai mà khi bị môi trường tác động dễ trở nên yếu ớt thì là người có gene hoa lan rất dễ bị đào thải trong xã hôi, còn nếu ai mà bị môi tác động nhưng không bị ảnh hưởng quá nhiều thì là người có gene bồ công anh nên dễ dàng tồn tại hơn trong xã hội.