Trải nghiệm thực tế về bẫy tình yêu Lo âu - Né tránh (Anxious - Avoidant Trap).

Đầu tiên, cùng nhau tìm hiểu về kiểu gắn bó lo âu và gắn bó né tránh. Theo như thuyết gắn bó (attachment theory) sơ khai nhất được giới thiệu bởi nhà tâm lý học người Anh John Bowlby, bao gồm 4 kiểu: Gắn bó an toàn, gắn bó lo âu, gắn bó né tránh, gắn bó lo âu né tránh.

Có xu hướng cảm thấy lo âu và thiếu an toàn trong tất cả các mối quan hệ. Dễ bị áp lực từ những chuyện có thật lẫn suy diễn, dẫn đến những cảm xúc tiêu cực: ghen tị, đeo bám, nhạy cảm thái quá, kiểm soát thái quá... Tiếp nhận những lời nói và hành động của người khác theo cách tiêu cực. Liên tục tìm kiếm sự đảm bảo và chấp nhận từ người khác. Trầm trọng, kịch tính hoá tình trạng mối quan hệ của mình. Không thích ở một mình.

Có xu hướng độc lập trong hành vi và cảm xúc. Đặt những mục tiêu cá nhân lên trên mối quan hệ tình cảm. Né tránh sự thân mật về thể xác lẫn tình cảm. Có vấn đề về sự cam kết. Thường chọn độc thân hơn, hoặc dù đã xác định mối quan hệ/ kết hôn thì vẫn đề cao tính tự chủ lên trên tất cả. Có nhiều mối quan hệ nhưng ít cái nào thật sự thân thiết. Một số có khuynh hướng gây hấn thụ động (passive aggressive) hoặc ái kỷ (narcissistic).

Sau khi đọc định nghĩa, ta có thể dễ dàng kết luận đây là 2 kiểu người hoàn toàn trái ngược nhau, nếu bước vào 1 mối quan hệ sẽ dễ dàng dẫn đến việc một người chạy - một người đuổi. Để dễ hiểu, ta có thể hình dung qua câu nói này: "Cách nhanh nhất để tìm thấy một người gắn bó né tránh là hãy ném một người gắn bó lo âu vào đám đông. Họ sẽ tự động va vào nhau bằng một lực hút từ trường nào đó." Hai kiểu người này tuy đối nghịch nhau nhưng lại vô tình thu hút nhau, từ đó dẫn đến cảm giác kiệt quệ khi phải chơi trò mèo vờn chuột với chính tình yêu của mình.

Câu chuyện thường bắt đầu rất đẹp, thậm chí đẹp đến mức cực đoan. Người ta hay nói đùa rằng người đàn ông của 2 tuần đầu quen nhau là người tuyệt vời nhất, và đặc biệt với người mang kiểu Gắn bó né tránh (Dismissive-Avoidant). Họ cực kì cuốn hút, họ độc lập, điềm tĩnh, biết cách lắng nghe và tạo ra một vỏ bọc trưởng thành vững chãi. Đối với một người mang kiểu Gắn bó lo âu (Anxious Attachment) - người luôn khao khát sự kết nối sâu sắc và sợ bị bỏ rơi - sự điềm tĩnh đó sẽ được ví như chiếc phao cứu sinh trong lúc bắt đầu.

Nhưng đó sẽ chỉ ở giai đoạn đầu tiên, khi sự né tránh chưa bộc lộ rõ và chưa được đẩy lên đỉnh điểm. Vì họ kinh sợ sự cam kết lâu dài, họ yêu tự do và luôn đặt những mục tiêu lên hàng đầu.

Và vì thế, ngay khi mối quan hệ bắt đầu bước qua ranh giới của sự an toàn, khi những cam kết sâu hơn được đưa ra, hoặc khi cả hai bắt đầu bộc lộ sự yếu đuối, hệ thần kinh của người né tránh sẽ tự bật còi báo động, và dần dần biến mất. Vì với họ, sự gắn kết này sẽ "nuốt chửng" sự tự do, tước đoạt không gian cá nhân và những dự định.

Sự thay đổi diễn ra từ từ nhưng lại vô cùng tinh vi. Những tin nhắn thưa dần, những cuộc hẹn không trọn vẹn, sự im lặng, thu mình và cắt đứt mọi giao tiếp cảm xúc khi xảy ra xung đột.

Lúc này, phần lo âu của người kia bị kích hoạt mạnh mẽ nhất. Nỗi sợ bị bỏ rơi khiến họ phản ứng bằng cách nhắn tin dồn dập, đòi hỏi sự rõ ràng, sự khẳng định, hoặc cố gắng phân tích xem mình đã làm sai điều gì.

Bi kịch được diễn ra khi người lo âu càng đuổi theo, người né tránh lại thấy ngột ngạt và dần rời đi xa hơn.

Đó chính là Anxious-Avoidant Trap. Một người cố gắng dập lửa bằng cách đổ thêm dầu, người kia cố gắng chữa cháy bằng cách rút hết oxy. Cả hai cùng chết ngạt trong chính cách phòng vệ của mình.

Khi đào sâu vào Thuyết Gắn bó (Attachment Theory), chúng ta có thể dễ dàng nhận ra một sự thật: Người né tránh không phải là kẻ máu lạnh.

Sự lạnh lùng của họ là một lớp giáp được hình thành từ tuổi thơ không trọn vẹn hoặc đẹp đẽ, nơi những nhu cầu cảm xúc của họ từng bị phớt lờ hoặc chối bỏ. Từ đó hình thành cơ chế bảo vệ mình bằng cách tự giải quyết và không cho ai bước vào cuộc sống của họ quá sâu.

Nhưng, hiểu được vết thương của họ không đồng nghĩa với việc bạn phải trở thành bác sĩ tâm lý của họ. Bạn không thể dùng sự hy sinh và tình yêu bao la của mình để "chữa lành" cho một hòn đá, nếu chính hòn đá đó không muốn mềm ra.

Trong những mối quan hệ như thế này, có những lúc ta nhận ra cả hai đều đã làm tổn thương nhau bằng chính những nỗi sợ sâu thẳm của mình. Khi nhìn lại, hãy chấp nhận rằng mọi chuyện đã qua và để yên cho tâm trí của mình. Không ai hoàn toàn có lỗi khi chỉ đang cố gắng bảo vệ bản thân theo cách duy nhất mà mình biết.

Nếu bạn đang kẹt trong bẫy tình yêu này, đây là những thực tế trần trụi bạn cần đối mặt:

Dịch chuyển trọng tâm: Đừng hỏi "Làm sao để anh ấy mở lòng?". Hãy hỏi "Tại sao mình lại khao khát một người không sẵn sàng đáp lại mình?". Sự tổn thương của bạn cũng cần được chăm sóc, thay vì đem đi băng bó cho người khác.

Thiết lập ranh giới: Nếu họ cần không gian, hãy cho họ toàn bộ không gian đó. Đừng chờ đợi trước cửa nhà họ (nghĩa đen lẫn nghĩa bóng). Hãy lùi lại, đặt điện thoại xuống và quay về với cuộc sống của mình.

Hướng tới sự gắn bó an toàn (Secure Attachment): Mục tiêu không phải là biến mình thành kẻ né tránh để trả đũa, mà là học cách tự an ủi bản thân. Khi bạn tự tạo ra được cảm giác an toàn từ bên trong, bạn sẽ không còn bị thu hút bởi những người khiến bạn phải chạy đuổi kiệt sức nữa.

Stochao