Tiểu sử Napoleon Bonaparte [P1.5]: Chiến dịch Ý năm 1796

“Ngày 15 tháng 5 năm 1796, Tướng quân Bonaparte đã bước vào Milan với tư cách là chỉ huy của một Tập đoàn quân đầy sức sống, vừa băng qua cầu Lodi và cho cả thế giới thấy rằng sau hằng thế kỷ, Caesar và Alexander đã có người thừa kế.” 

"thiếu thốn hoàn toàn những nhu yếu phẩm, và một cơn sốt dịch bệnh, hậu quả tự nhiên của nạn đói... chán nản và kiệt quệ vì bệnh tật, không có ngựa, pháo và gần như mọi nguồn lực chiến tranh khác".

“thằng lỏi con khốn khiếp đó thực sự làm tôi sợ”

“Bây giờ khi đã hiểu về các liên minh,” Thống chế Foch từng nói đùa trong Thế chiến thứ nhất, “tôi bớt sùng bái Napoleon đi một chút!”

“Việc để các quân đoàn không có liên lạc với nhau hành động riêng lẻ chống lại một lực lượng tập trung có đường liên lạc thông suốt là trái với mọi nguyên tắc.”

Anh rất bận trong quãng thời gian này - Napoleon viết cho Josephine từ Albenga, ông viết thư liên tục cho vợ xuyên suốt cả chiến dịch, trong đó có cả biết bao trang đắm thắm nước mắt. Ngay cả khi đại chiến diễn ra, Napoleon vẫn viết thư về đến cho vợ.

Ngày hôm nay, bằng những đóng góp của mình, các anh [binh sĩ] đã sánh ngang với các tập đoàn quân tại Hà Lan và vùng Rhine. Dù thiếu thốn đủ đường, các anh đã tự cung ứng mọi thứ. Các anh đã thắng những trận đánh mà không có đại pháo; vượt những dòng sông mà không có cầu; thực hiện những cuộc hành quân cấp tốc mà không có giày; đóng trại mà không có rượu mạnh và thường không có bánh mì mà ăn...

Ngày hôm nay, các anh đã được chu cấp đầy đủ. Ta hứa với các anh về cuộc chinh phục nước Ý, nhưng với một điều kiện. Các anh phải thề sẽ tôn trọng những người dân mà các anh giải phóng, và đẩy lùi nạn cướp bóc kinh khủng mà những kẻ đê tiện – vốn bị kẻ thù kích động – đã gây ra.

"Hãy gửi cho tôi danh sách các bức tranh, tượng, tủ trưng bày và những món đồ quý hiếm tại Milan, Parma, Piacenza, Modena và Bologna."

"Tôi không còn coi mình là một vị tướng bình thường nữa," Napoleon sau này đã nói như vậy về chiến thắng của mình, "mà là một người được triệu tập để quyết định vận mệnh của các dân tộc. Lúc đó, tôi nhận ra rằng mình thực sự có thể trở thành một nhân vật quyết định trên sân khấu của quốc gia. Tại thời điểm đó, tia lửa đầu tiên của tham vọng cao cả đã được nhen nhóm." 

"Máu người Pháp đã bị đổ một cách hèn hạ; nếu các người có thể dâng cho ta kho báu của Peru — nếu các người có thể phủ vàng lên toàn bộ lãnh thổ của mình — thì sự tạ lỗi đó vẫn là chưa đủ: sư tử của Thánh Mark phải liếm bụi đường." 

"Mỗi bước đi của Quốc gia Vĩ đại đều được đánh dấu bằng những phước lành!" 

"Các anh đã lao xuống như thác lũ từ đỉnh dãy Apennines. Các anh đã lật đổ và phân tán mọi thứ chống lại cuộc hành quân của các anh... Các Công tước xứ Parma và Modena nợ sự tồn tại chính trị của họ chỉ nhờ sự hào phóng của các anh... Những thành công lớn lao này đã lấp đầy niềm vui trong trái tim của đất nước các anh... Ở đó, cha, mẹ, vợ, chị em và những người thân yêu của các anh đang vui mừng trước vận may của các anh, và tự hào khoe khoang rằng họ thuộc về các anh."

"Sự nghỉ ngơi ủy mị thật nhàm chán đối với các anh: những ngày mất đi vì vinh quang là những ngày mất đi hạnh phúc của các anh. Vậy thì, hãy lên đường! Chúng ta vẫn còn những cuộc hành quân cưỡng bách phải thực hiện, những kẻ thù phải khuất phục, những vòng nguyệt quế phải gặt hái, những tổn thương phải trả thù... Các anh sẽ trở về nhà và quê hương. Người ta sẽ chỉ tay vào các anh và nói: 'Anh ấy thuộc về Tập quân đoàn Ý'."

“Anh có linh cảm rằng em đã lên đường đến đây," ông viết trong một lá thư, "ý nghĩ đó làm anh ngập tràn niềm vui... Đối với anh, sự hiện diện của em sẽ làm anh hạnh phúc đến mức anh sẽ hoàn toàn đánh mất lý trí. Anh khao khát đến cháy lòng được nhìn thấy em mang thai... Không, tình yêu ngọt ngào của anh, em sẽ đến đây, em sẽ rất khỏe; em sẽ sinh ra một đứa trẻ xinh đẹp như mẹ nó, đứa trẻ sẽ yêu em như yêu cha nó, và khi em về già, khi em trăm tuổi, nó sẽ là niềm an ủi và niềm vui của em... hãy đến nhanh để nghe nhạc hay và ngắm nhìn nước Ý xinh đẹp. Nơi đây không thiếu thứ gì ngoại trừ hình bóng của em."

"vóc dáng cực kỳ mảnh khảnh. Mái tóc rắc phấn, cắt một cách kỳ lạ và rơi xuống ngang bằng dưới tai, dài chạm vai. Ông mặc một chiếc áo khoác thẳng, cài khuy đến tận cằm, viền thêu vàng rất hẹp, và đội một chiếc mũ có gắn lông vũ ba màu. Thoạt nhìn, ông không gây ấn tượng với tôi là một người đẹp trai, nhưng những đường nét nổi bật, đôi mắt nhanh nhẹn và sắc sảo, cùng những cử chỉ bộc trực và linh hoạt của ông đã bộc lộ một tinh thần nồng nhiệt, trong khi vầng trán rộng và trầm tư là vầng trán của một nhà tư tưởng sâu sắc."

"Mọi người đều duy trì một thái độ tôn trọng đối với ông, tôi thậm chí có thể nói là ngưỡng mộ. Tôi không thấy bất kỳ dấu hiệu thân mật nào giữa ông và các bạn đồng hành như tôi đã quan sát trong các trường hợp khác, vốn phù hợp với sự bình đẳng cộng hòa. Ông ấy đã tự xác lập vị trí của mình và giữ khoảng cách với người khác." 

 "Tâm hồn anh vốn tràn đầy mong đợi niềm vui," một lá thư viết, "nay lại ngập tràn nỗi buồn. Những chuyến bưu điện cứ đến mà không mang lại điều gì từ em. Khi em viết thư, đó chỉ là vài dòng ngắn ngủi, chẳng có chút bằng chứng nào của tình cảm sâu sắc. Tình yêu của em dành cho anh chỉ là một thú vui thất thường nhẹ nhàng; em cảm thấy thật nực cười nếu trái tim em đã thực sự gắn kết sâu đậm... Còn về phần anh, hy vọng duy nhất còn lại là việc nhớ về anh sẽ không khiến em ghê tởm... Trái tim anh chưa bao giờ chứa đựng những cảm xúc tầm thường... nó đã tôi luyện bản thân chống lại tình yêu; em đã đến và khơi dậy một niềm đam mê vô hạn, một sự say mê làm tha hóa con người. Ý nghĩ về em đã chiếm vị trí ưu tiên hơn mọi thứ khác trong tâm hồn anh, cả vũ trụ này chẳng là gì cả; thú vui nhỏ nhất của em cũng là mệnh lệnh thiêng liêng đối với anh; được nhìn thấy em là hạnh phúc tối thượng của anh. Em thật xinh đẹp, thật duyên dáng; một tâm hồn ngọt ngào, thiên đường tự biểu hiện qua những sắc thái thiên giới trên khuôn mặt em... Tàn nhẫn!!! Làm sao em có thể để anh tưởng tượng nơi em những cảm xúc mà em chưa bao giờ có!!! Nhưng những lời trách móc thật không xứng với anh. Anh chưa bao giờ tin vào hạnh phúc. Cái chết vờn quanh anh mỗi ngày... Liệu cuộc đời có đáng giá tất cả những ồn ào và náo nhiệt mà chúng ta tạo ra về nó không? Vĩnh biệt, Josephine... Hàng ngàn lưỡi dao đâm vào tim anh; xin đừng cắm chúng sâu hơn nữa. Vĩnh biệt hạnh phúc của anh, cuộc đời của anh, tất cả những gì thực sự tồn tại đối với anh trên trái đất này."

"Tôi tuyệt vọng vì vợ tôi không đến với tôi; nàng có gã nhân tình nào đó giữ nàng ở Paris. Tôi nguyền rủa tất cả phụ nữ nhưng tôi ôm những người bạn tốt của mình bằng tất cả trái tim."

"Em không còn yêu anh nữa. Anh chỉ còn cách chết đi... giá mà có thể như vậy!!! Tất cả những con rắn của các nữ thần báo thù đều nằm trong tim anh, và giờ đây anh chỉ còn sống dở chết dở. Ôi! Em... nước mắt anh tuôn rơi, chẳng còn sự nghỉ ngơi cũng không còn hy vọng. Anh tôn trọng ý chí và quy luật bất biến của số phận này; nó đè nặng lên anh bằng vinh quang để khiến anh cảm nhận nỗi bất hạnh của mình cay đắng hơn. Anh sẽ dần quen với mọi thứ trong trạng thái sự việc mới này; nhưng anh không thể quen với việc không còn tôn trọng nó; nhưng không, điều đó là không thể, Josephine của anh đang trên đường đến; nàng yêu anh, ít nhất là một chút; quá nhiều tình yêu đã hứa hẹn không thể tan biến trong hai tháng. Anh ghét Paris, ghét phụ nữ và những chuyện yêu đương... Trạng thái sự việc đó thật kinh khủng... và cách cư xử của em... Nhưng anh có nên buộc tội em không? Không, cách cư xử của em là do số phận của em. Thật tốt bụng, thật xinh đẹp, thật dịu dàng, lẽ nào em lại là công cụ gây ra nỗi tuyệt vọng của anh? . . . Vĩnh biệt Josephine của anh; ý nghĩ về em từng khiến anh hạnh phúc, nhưng tất cả giờ đã thay đổi. Hãy ôm những đứa con đáng yêu của em thay anh. Chúng viết cho anh những lá thư thú vị. Vì anh không được phép yêu em nữa, anh càng yêu chúng hơn. Bất chấp số phận và danh dự, anh sẽ yêu em suốt cuộc đời này. Đêm qua anh lại đọc tất cả những lá thư của em, kể cả bức thư viết bằng máu của em: những cảm xúc đó đã khiến anh phải trải qua!"

"hông có sự tin tưởng thực sự, không có sự trao đổi về tư tưởng... không có sự chia sẻ những suy nghĩ nghiêm túc...., không có sự đồng nhất về lợi ích!

"Quân đội Pháp yêu thương và tôn trọng tất cả các dân tộc, đặc biệt là những cư dân giản dị và đức hạnh của vùng núi," một bản tuyên ngôn gửi người xứ Tyrol viết vào tháng đó. "Nhưng nếu các người phớt lờ lợi ích của chính mình và cầm vũ khí lên, chúng ta sẽ trở nên khủng khiếp như ngọn lửa từ thiên đàng."

"Vĩnh biệt, tình yêu của anh, một nụ hôn trên môi em – một nụ hôn nữa trên trái tim em" và mong chờ khoảnh khắc "anh có thể được ở trong vòng tay em, dưới chân em, trên bộ ngực em." Từ Pistoia ở Tuscany, ông viết cho bà rằng ông có những chiếc túi "đầy ắp những lá thư mà anh chưa bao giờ gửi cho em vì chúng quá ngốc nghếch, quá khờ dại – bête / ngu ngốc chính là từ đó."

"Cứ chế giễu anh tùy thích, cứ ở lại Paris, cứ tìm nhân tình và cho cả thế giới biết điều đó, đừng bao giờ viết thư cho anh – Chà! Anh sẽ chỉ yêu em gấp mười lần hơn!"

Thỉnh thoảng ông sẽ rời khỏi phòng làm việc để chơi đùa với bà như thể bà là một đứa trẻ. Ông sẽ trêu chọc bà, khiến bà kêu lên, và vùi lấp bà trong những cử chỉ âu yếm thô bạo đến mức tôi buộc phải đi ra cửa sổ và quan sát thời tiết bên ngoài.

Madame Bonaparte không còn trẻ cũng không xinh đẹp, nhưng bà cực kỳ khiêm tốn và thu hút. Bà thường xuyên âu yếm chồng mình, người có vẻ rất tận tâm với bà. Bà thường khóc, đôi khi hằng ngày, vì những lý do rất tầm thường.

"Phải trinh sát chính xác các đèo và các điểm vượt sông thuộc mọi loại hình. Cung cấp những người dẫn đường có thể tin cậy được. Thẩm vấn linh mục và chủ bưu điện. Nhanh chóng thiết lập sự hiểu biết tốt với cư dân. Phái đi các điệp viên. Đánh chặn thư từ công và tư... Tóm lại, phải có khả năng trả lời mọi câu hỏi của tổng tư lệnh khi ông ấy đến chỉ huy quân đội."

"Wurmser sẽ phải trả giá đắt cho những giọt nước mắt đó."

"Mọi khoảnh khắc đều quý giá... Kẻ thù đã chọc thủng tuyến phòng thủ của chúng ta tại ba nơi: hắn đã làm chủ các điểm quan trọng là Corona và Rivoli... Anh sẽ thấy rằng các tuyến liên lạc của chúng ta với Milan và Verona đã bị cắt đứt. Hãy chờ đợi mệnh lệnh mới tại Roverbella; tôi sẽ đích thân đến đó." 

"À, nhưng đừng quên rằng ông ta đã cứu chúng ta tại Castiglione." 

"toàn bộ quân đội của ta đang có mặt… và Nếu trong tám phút sư đoàn của hắn không hạ vũ khí, tôi sẽ không tha cho một người nào." 

"Quân đội Áo... đã biến mất như một giấc mơ và nước Ý mà họ đe dọa giờ đây đã yên tĩnh." 

"Vợ tôi đã chạy quanh Ý trong hai tuần qua; tôi tin rằng bà ấy đang ở Livorno, hoặc ở Florence."

"Thưa Hoàng thượng, châu Âu muốn hòa bình," ông viết. "Cuộc chiến tai hại này đã kéo dài quá lâu." 

"Những người lính của Trung đoàn Bộ binh 39 và 85, các anh không còn xứng đáng thuộc về Quân đội Pháp nữa. Các anh không thể hiện được kỷ luật cũng như lòng dũng cảm; các anh đã để cho kẻ thù đánh bật các anh khỏi một vị trí mà một nắm tay những người dũng cảm có thể đã chặn đứng cả một đội quân. Tổng Tham Mưu sẽ cho khắc lên cờ của các anh dòng chữ: 'Những người này không còn thuộc Tập đoàn quân Ý nữa'." 

"Có lẽ chúng ta đang trên bờ vực mất Ý. Không có sự cứu viện nào tôi đang chờ đợi đã đến... Tôi đang làm nhiệm vụ của mình, quân đội đang làm nhiệm vụ của mình. Tâm hồn tôi tan nát, nhưng lương tâm tôi thanh thản... Thời tiết vẫn tiếp tục tồi tệ; toàn bộ quân đội quá mệt mỏi và không có giày... Những người bị thương là tinh hoa của quân đội; tất cả các sĩ quan cấp cao của chúng tôi, tất cả các vị tướng giỏi nhất của chúng tôi đều không thể chiến đấu. Tất cả những ai đến với tôi đều quá bất tài và thậm chí không có cả sự tự tin của một người lính! ... Chúng ta đã bị bỏ rơi ở tận cùng nước Ý... Có lẽ giờ của tôi... đã đến. Tôi không còn dám phơi mình ra nữa vì cái chết của tôi sẽ làm nhụt chí quân sĩ."

"Những người lính phóng lựu, hãy đến và tìm lấy màu cờ của các anh!" 

"Phải nhờ may mắn mới đánh bại được Alvinczi,"

“Số phận của nước Ý đang bắt đầu trở nên rõ ràng… Tôi hy vọng, trong vòng chưa đầy mười ngày, sẽ viết thư cho các ông từ tổng hành dinh đặt tại Mantua. Chưa từng có chiến trường nào bị tranh chấp ác liệt hơn chiến trường Arcole. Tôi gần như không còn vị tướng nào; sự tận tụy và lòng dũng cảm của họ không gì sánh bằng." 

"Ông ta là một kẻ gián điệp mà Hội đồng Đốc chính đã phái đến theo dõi tôi," 

"Anh đến Milan," Napoleon nói với Josephine vào ngày 27 tháng 11, khi bà vẫn đang đi nghỉ cùng Hippolyte Charles ở Genoa, "Anh vội vã đến căn hộ của em; anh đã bỏ lại tất cả để gặp em, để ôm em vào lòng... Em không có ở đó: em chạy hết thị trấn này đến thị trấn khác sau các buổi lễ hội; em rời đi ngay khi anh sắp đến nơi; em không còn quan tâm đến Napoleon thân yêu của mình nữa... Cả thế giới này thật quá hạnh phúc nếu nó có thể làm em vui lòng, và chỉ có chồng của em là rất, rất bất hạnh. Bonaparte." Ngày hôm sau, ông viết tiếp: "Khi anh đòi hỏi ở em một tình yêu ngang bằng với tình yêu của anh, anh đã sai; làm sao người ta có thể đặt ren lên bàn cân so sánh với vàng được?" 

 "Phu nhân Bonaparte thường bế chồng mình vào lòng sau bữa sáng và giữ chặt ông ấy trong vài phút." 

"Dành cả đêm giữa một người phụ nữ xinh đẹp và một bầu trời trong vắt, và dành cả ngày ghi lại các quan sát và thực hiện các phép tính, đối với tôi đó chính là hạnh phúc trên trái đất."

"Kẻ thù đang rút quân từ sông Rhine để gửi chúng đến Ý. Hãy làm điều tương tự, hãy giúp chúng tôi. Chúng tôi chỉ yêu cầu thêm quân." 

"Chúng ta tóm được chúng rồi." 

"Bonaparte bay như chớp và tấn công như sấm sét". 

"Cho đến nay Đại công tước Charles đã điều động quân tệ hơn cả Beaulieu và Wurmser," Napoleon nói với Hội đồng Đốc chính, "hắn mắc sai lầm ở mọi bước đi, và đó là những sai lầm cực kỳ ngu ngốc." 

 "Ồ không, không được đâu. Nó sẽ che mất những vết thương của anh đấy." 

Hoàng đế Vạn Tuế!