Tản mạn về một ít rủi ro trong ngân hàng.

Bài viết này là một bài viết mở đầu của mình, với những kiến thức hiện tại bản thân mình có mình sẽ nói về những kiến thức liên quan đến quản trị rủi ro, tài chính và banking. Rất cảm ơn các idol Khanh Nguyen và anh Tran Quang Nghia đã tạo cảm hứng cho em bắt đầu sự nghiệp viết lách, thực sự em học được rất nhiều từ các bài viết của hai anh. Không lan man nữa mình sẽ bắt đầu bài viết đầu tiên, tản mạn về các loại rủi ro của ngân hàng.

Vậy thì ngân hàng sẽ có những rủi ro nào ? Đầu tiên ta sẽ nhìn vào cân đối của ngân hàng để tìm hiểu từng loại rủi ro. Đầu tiên là rủi ro phát sinh từ phía tài sản của ngân hàng, rủi ro ở đây sẽ được hiểu là sự không chắc chắn của giá trị tài sản. Trọng tâm phần lớn của ngân hàng sẽ có hai khoản mục lớn nhất là trái phiếu chính phủ và các khoản cho vay. Vậy thì trái phiếu chính phủ thì chịu rủi ro gì?, trái phiếu chính phủ thì lại khá phức tạp do cách nó phân loại vào các mục khác nhau thì sẽ được xem xét và tư duy cũng sẽ khác nhau. Nếu govbonds nằm ở trên Trading book (lúc này govbonds được xem là tài sản mua bán kiếm lời) thì sẽ chịu rủi ro lãi suất (IRR interest rate risk) tức rủi ro phát sinh khi có sự thay đổi lãi suất khiến cho giá của tài sản bị thay đổi, tức nếu trên Trading book thì sẽ chịu rủi ro từ biến động giá. Nhưng cùng là cái govbonds ấy mà nó nằm ở trên Banking book (Phần lớn lượng bonds sẽ nằm trong bankingbook)thì nó lại chịu rủi ro theo hướng khác hẳn, tức là ở trên bankingbook thì họ sẽ xác định cái số bonds này nắm giữ đến ngày đáo hạn vậy nên nó không phát sinh yếu tố rủi ro nằm ở việc biến động giá mà nó lại nằm ở phía nguồn tài trợ cho cái tài sản ấy, có nghĩa là ngân hàng không nhìn nhận rủi ro này dưới dạng cái bonds ấy là một tài sản riêng lẻ mà sẽ nhìn nó dưới dạng một danh mục (Portpolio) tức là rủi ro phát sinh khi có sự missmatch giữa các kì hạn, tái định giá, rủi ro nó sẽ nằm trên cái gap giữa yield và nguồn huy động của bonds ấy gọi là IRRBB (Interest rate risk in Banking book).

Về tài sản là khoản cho vay thì đương nhiên là sẽ phát sinh rủi ro tín dụng (Credit risk) và rủi ro đối tác (counterparty risk). Tức rủi ro sẽ phát sinh khi đối tác mất khả năng thanh toán hoặc không muốn thanh toán. Đây là loại rủi ro rất phổ biến và thông dụng với nhiều người tuy nhiên việc hạn chế rủi ro, đo lường rủi ro và các quy định liên quan thì có lẽ sẽ khá xa lạ với nhiều người.

Sau khi dạo qua về tài sản thì ta sẽ tìm hiểu rủi ro phát sinh từ phía nguồn của tài sản, tức là rủi ro từ phía nguồn vốn của ngân hàng. Về phía nguồn vốn của ngân hàng thì sẽ phát sinh rủi ro liên quan tới thanh khoản (Liquidity risk). Khi nào thì một doanh nghiệp sẽ phá sản ? Sẽ có rất nhiều lý do để một doanh nghiệp phá sản tuy nhiên có 2 lý do phổ biến nhất đó là do thua lỗ (quá sức chịu đựng của chủ sở hữu) và khi mà công ty mất thanh khoản (tức không có tiền để thanh toán cho các nghĩa vụ tài chính của mình). Khi nào thì ngân hàng mất thanh khoản ? Phần lớn nguồn vốn của ngân hàng đến từ tiền gửi của dân, nếu một ngày đẹp trời nào đó một lượng đủ lớn người gửi tiền đến ngân hàng yêu cầu rút tiền (Với số tiền đủ lớn) thì ngân hàng sẽ phá sản (bankrun), ở Việt Nam thì có vụ SCB tuy nhiên hơi khác và phức tạp hơn nên mình sẽ nói ở các bài viết sau. Nhưng đó là một ví dụ của Liquidity risk, rủi ro đến từ phía nguồn huy động.

Ngoài rủi ro đến từ đến từ cân đối ngân hàng thì sẽ có rủi ro đến từ hoạt động của ngân hàng (Operating risk), một ví dụ rất hề hước là đây

Giám đốc "thụt két" thó tiền khách hàng, cướp ngân hàng, quy trình có lỗ hổng để gian lận,....balabaola những rủi ro liên quan đến quá trình vận hành hoạt động của ngân hàng được coi là rủi ro hoạt động. Khá dễ để nhìn nhận và hiểu nhưng để đo lường và dự báo thì ...khó.