Sự bùng nổ mạnh mẽ của các công cụ AI không chỉ đến từ những ý tưởng cải tiến vượt trội hay các bằng sáng chế độc quyền, mà còn đến từ động lực khổng lồ từ những thị trường tài chính toàn cầu. Đây là một cuộc chiến thật sự khốc liệt.
Có thể lấy ví dụ từ sự kiện ra mắt mô hình AI DeepSeek-R1 vào cuối tháng 1 năm 2025 đã gây ra một cơn địa chấn tài chính toàn cầu, thổi bay hơn 1.000 tỷ USD vốn hóa thị trường chỉ trong một phiên giao dịch, trong đó Nvidia chịu mức giảm kỷ lục gần 17% (mất 589 tỷ USD). Giới đầu tư hoảng loạn không chỉ vì năng lực suy luận của DeepSeek ngang ngửa với các mô hình hàng đầu của Mỹ, mà cốt lõi là do chi phí huấn luyện của nó rẻ đến mức kinh ngạc (chỉ khoảng 5,6 triệu USD) và không phụ thuộc vào siêu chip bị cấm vận.
Thành tựu này đã đập tan giả định về sự độc quyền phần cứng của Nvidia, khiến Phố Wall phải định giá lại toàn bộ chuỗi giá trị AI và hoài nghi về hiệu quả của các khoản đầu tư hàng trăm tỷ USD từ các ông lớn Big Tech.Cơn sốt Trí tuệ Nhân tạo (AI) đang tạo ra một cuộc tái cơ cấu mạnh mẽ thứ hạng các thị trường chứng khoán thế giới, đưa các quốc gia Đông Á vượt lên trên các thị trường kỳ cựu ở phương Tây
Dưới đây là bài viết được tổng hợp từ nguồn: "CNBC International" Link: https://www.youtube.com/watch?v=48ffHKbQpbE&t=1s
I. Sự dịch chuyển thứ hạng ngoạn mục
• Đài Loan và Hàn Quốc bứt phá: Chỉ trong vòng vài tháng (từ tháng 12 năm trước đến giữa năm 2026), Đài Loan đã vượt qua Canada để trở thành thị trường chứng khoán lớn thứ 6 thế giới. Trong khi đó, Hàn Quốc vươn lên vị trí thứ 8, đẩy Vương quốc Anh (UK) xuống phía sau. Trước đó, hai thị trường này lần lượt xếp thứ 9 và thứ 11.
• Động lực chính: Sự thăng hạng này không đến từ mức tăng trưởng kinh tế vĩ mô diện rộng, mà được thúc đẩy trực tiếp bởi bộ ba tập thể phần cứng cốt lõi trong chuỗi cung ứng AI: TSMC (Đài Loan - nhà sản xuất chip hợp đồng lớn nhất thế giới), Samsung Electronics và SK Hynix (Hàn Quốc - hai gã khổng lồ thống trị thị trường bộ nhớ).
II. Sự khác biệt về cấu trúc thị trường (Châu Á vs. Phương Tây): Sự dịch chuyển này được giải thích rõ qua tỷ trọng ngành công nghệ thông tin (IT) trong các chỉ số MSCI:
• Đài Loan: Ngành IT chiếm tới 88% chỉ số MSCI Taiwan, trong đó riêng TSMC đã chiếm khoảng 57%.
• Hàn Quốc: Ngành IT chiếm khoảng 61% chỉ số MSCI Korea, với Samsung và SK Hynix nắm giữ 54% tỷ trọng.
• Canada & Vương quốc Anh: Ngược lại, thị trường Canada vẫn bị neo lại ở các nhóm ngành truyền thống như tài chính, năng lượng, vật liệu (IT chỉ dưới 10%). Vương quốc Anh thậm chí chỉ có khoảng 1% tỷ trọng IT và liên tục thất bại trong việc thu hút hoặc giữ chân các công ty công nghệ lớn (ví dụ điển hình là tập đoàn thiết kế chip ARM của Anh đã chọn niêm yết tại Mỹ vào năm 2023).
III. Bùng nổ chi tiêu hạ tầng AI và kết quả kinh doanh kỷ lục
• Các tập đoàn công nghệ lớn của Mỹ (Hyperscalers như Meta, Microsoft, Amazon, Google) dự kiến tăng chi tiêu vốn (CapEx) từ 415 tỷ USD năm trước lên 720 tỷ USD trong năm nay, hầu hết đổ vào trung tâm dữ liệu
• Dù Mỹ dẫn đầu về thiết kế chip (Nvidia, AMD), việc sản xuất chip logic tiên tiến nhất thuộc về TSMC, còn chip bộ nhớ băng thông cao (HBM) – chìa khóa giải quyết nghẽn băng thông hệ thống AI – là thế mạnh tuyệt đối của SK Hynix và Samsung
• Doanh thu báo cáo tăng vọt: * Quý 1/2026, doanh thu TSMC đạt 35,9 tỷ USD với biên lợi nhuận gộp khổng lồ 66,2%. Samsung đạt doanh thu kỷ lục 89 tỷ USD (mảng linh kiện bán dẫn chiếm 54 tỷ USD). SK Hynix cũng lập kỷ lục với 35 tỷ USD doanh thu nhờ nhu cầu HBM tăng cao
IV. Bản chất thay đổi của ngành bán dẫn và rủi ro đi kèm
• Chu kỳ định giá mới: Ngành chip bộ nhớ trước đây mang tính chu kỳ cao với kỳ hạn giá ngắn (3-6 tháng). Giờ đây, các loại chip như HBM đang được đặt hàng và định giá theo chu kỳ dài hạn từ 3 đến 5 năm, mang lại sự ổn định và quyền lực định giá lớn cho nhà sản xuất.
• Nghịch lý và rủi ro tập trung:
-3Đài Loan đối mặt với sự phụ thuộc quá lớn (TSMC chiếm hơn 40% vốn hóa toàn thị trường). Nếu có bất kỳ cú sốc địa chính trị hay gián đoạn nào về chất bán dẫn, toàn bộ thị trường sẽ bị tổn thương nặng nề và nó không phản ánh đúng sức khỏe của nền kinh tế nội địa.
- Hàn Quốc có chiều sâu tốt hơn nhờ các lĩnh vực khác như đóng tàu, quốc phòng, thiết bị điện, làn sóng văn hóa K-Culture và chương trình cải cách nâng cao giá trị doanh nghiệp (Value-up Program). Dù vậy, mảng AI vẫn tập trung cao độ vào hai "siêu sao" Samsung và SK Hynix.
- Bài học từ quá khứ: bài học từ Đan Mạch (phụ thuộc vào Novo Nordisk và cơn sốt thuốc béo phì) và Ả Rập Xê Út (phụ thuộc vào Saudi Aramco và giá dầu), cả hai thị trường này đều chịu ảnh hưởng tiêu cực khi các đầu tàu này sụt giảm vào cuối năm 2025.
V. Thông tin mở rộng từ các nguồn báo chí và tổ chức tài chính lớn:
Để bổ sung bức tranh toàn cảnh vào giữa năm 2026, các dữ liệu tài chính quốc tế (Bloomberg, Reuters, Ngân hàng Thanh toán Quốc tế - BIS) cho thấy các diễn biến mới sau:
1. Đài Loan chính thức vượt qua Ấn ĐộTheo dữ liệu thị trường tính đến cuối tháng 5/2026, nhờ đà tăng phi mã của TSMC, tổng giá trị vốn hóa thị trường chứng khoán Đài Loan đã cán mốc 4,95 nghìn tỷ USD, chính thức vượt qua Ấn Độ (đứng ở mức 4,92 nghìn tỷ USD) để chiếm vị trí thị trường chứng khoán lớn thứ 5 thế giới (chỉ đứng sau Mỹ, Trung Quốc đại lục, Nhật Bản và Hồng Kông). Trong khi dòng vốn ngoại rút bớt khỏi Ấn Độ do lo ngại chi phí năng lượng và định giá cao, họ lại đổ mạnh vào chuỗi cung ứng phần cứng AI ở Bắc Á.
Link: https://www.bloomberg.com/.../tsmc-s-relentless-rise...
VI. Dấu chân khổng lồ của các tập đoàn AI lên nền kinh tế thực:
Báo cáo từ Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS) cho thấy tính đến đầu năm 2026:
• Nhóm 20 công ty AI lớn nhất thế giới hiện chiếm tới 30% - 40% tổng vốn hóa thị trường tại Mỹ, Đài Loan, Hàn Quốc và Hà Lan.
• Tác động kinh tế không chỉ dừng lại ở tâm lý thị trường: Các tập đoàn AI này chiếm tới 26% tổng chi tiêu vốn (CapEx) và 12% tổng doanh thu toàn quốc tại Hàn Quốc. Tại Mỹ, các con số này lần lượt là 21% và 11%. Dự báo lạc quan đầy táo bạo từ các nhà phân tích. Bất chấp những lo ngại về bong bóng, các tổ chức tài chính hàng đầu liên tục nâng mục tiêu cho các chỉ số chứng khoán Bắc Á.
• Đối với chỉ số Kospi của Hàn Quốc, các chuyên gia tài chính đã liên tục nâng dự báo từ mức 6.400 điểm lên 7.000, sau đó là 8.000 và hiện tại đang hướng tới mục tiêu 9.000 điểm.
• Nếu dòng tiền lợi nhuận từ hạ tầng AI tiếp tục được hiện thực hóa ổn định xuyên suốt năm 2026 và kéo dài sang năm sau, các cột mốc 10.000 điểm cho Kospi hay các đỉnh lịch sử mới của chứng khoán Đài Loan hoàn toàn khả thi và thậm chí còn được đánh giá là "thận trọng”.