So sánh là kẻ trộm của niềm vui

Đây là góc nhìn cá nhân của tôi.

Tôi muốn bạn đọc bài viết này trong 1 tâm thế thoải mái, vui vẻ và chỉ xem bài viết này như một câu chuyện phiếm mà tôi kể cho bạn nghe.

So sánh là gì?

So sánh là một hoạt động tư duy mà chúng ta đặt hai hoặc nhiều sự vật, hiện tượng, khái niệm cạnh nhau nhằm tìm ra điểm giống và khác giữa chúng.

Ví dụ:

Tôi có một quả táo và một quả chuối. Chúng không liên quan gì đến nhau.

Điểm giống:

- Chúng đều là trái cây

- Chúng đều ăn được

- Chúng đều tốt cho sức khỏe

Điểm khác:

- Trái táo mọc từ cây táo

- Trái chuối mọc từ cây chuối

1 ví dụ khác:

Chúng ta sẽ so sánh chó Alaskan và chó cỏ

Chó Alaskan:

- Giống chó có xuất xứ từ Alaska (Mỹ) được bộ tộc Mahlemut nuôi để kéo xe, vận chuyển hàng hóa trong điều kiện băng tuyết khắc nghiệt.

Chó cỏ:

- Là giống chó bản địa Việt Nam, tồn tại hàng nghìn năm, hình thành chủ yếu qua chọn lọc tự nhiên chứ không phải lai tạo nhân tạo.

- Điểm giống nhau:

+ Đều là giống chó

- Điểm khác nhau:

+ Xuất xứ khác nhau

+ Vai trò khác nhau

+ Hình dáng cũng khác nhau

=> Vậy nên chúng sẽ có ưu và nhược điểm khác nhau.

Ví dụ cuối cùng: Con người

Nhân vật A: 1 người làm sáng tạo nội dung Tik Tok trên mạng, 15-16 tuổi đã mua được xe, được đi du học và có học bổng hoặc nhảy nhót trên mạng đã kiếm được tiền để sửa nhà cho bố mẹ.

Nhân vật B (Tôi): Là 1 sinh viên bình thường, không có gì nổi trội hết, phải sống bằng tiền bố mẹ chu cấp, vất vả lắm mới qua được môn, suy nghĩ nhiều, tiêu cực

Điểm giống nhau:

- Đều là con người

- Đều phấn đấu

Vậy tại sao người ta làm được còn bản thân mình thì làm không được?

Từ đoạn này tôi sẽ phân tích và điền nốt những thông tin còn thiếu của ví dụ cuối cùng này.

Tại sao chúng ta lại so sánh?

Để trả lời cho câu hỏi này thì chúng ta hãy quay lại với ví dụ cuối cùng. Chúng ta nhận thấy điểm giống nhau đều là con người, đều phấn đấu vậy tại sao người ta lại thành công còn mình thì không?

Sự so sánh là 1 khái niệm dùng để phân tích, học hỏi và ra quyết định. Vậy nên não của chúng ta chỉ muốn học hỏi để chúng ta tốt hơn. Nhưng chúng ta đã nghĩ là sự so sánh đã kéo chúng ta đi xuống, cảm thấy tự ti, mặc cảm.

Và để phân tích, học hỏi hay ra quyết định. Chúng ta cần có dữ liệu, thông tin và kiến thức.

Nói tóm gọn đơn giản cho bạn dễ hiểu:

Não bạn so sánh là để bản thân bạn trở nên tốt hơn, chứ không phải là kéo bản thân bạn đi xuống. Bạn đã nghĩ nhầm rồi!

Lỗi tư duy: Thiếu dữ liệu, thông tin và kiến thức

2 ví dụ đầu tiên tôi vừa kể cho bạn, tôi đều nêu ra điểm giống và khác nhau giữa chúng. Tại sao ví dụ cuối cùng tôi lại không nêu điểm khác nhau?

Trả lời đơn giản thôi: TÔI KHÔNG BIẾT.

2 ví dụ đầu tiên tôi có dữ liệu, thông tin và kiến thức. Nên tôi có thể dễ dàng nêu ra được điểm giống và khác nhau giữa chúng còn ví dụ cuối tôi làm gì biết để mà nêu điểm khác nhau chứ?

Sherlock Homes cũng đã nói:

Một sai lầm cơ bản là cứ đặt trước các giả thiết khi chưa có trong tay các sự việc thực tế. Làm như vậy khiến cho nhận định của chúng ta dễ bị đi chệch lắm.

Tôi hiểu rõ cuộc sống của tôi, vì tôi có khó khăn A nên mới dẫn tới kết quả B. Vậy còn người trên Tik Tok thì sao?

Tôi đã gặp mặt họ bao giờ chưa? Có từng tiếp xúc với họ chưa? Tôi có dữ liệu gì từ cuộc sống của họ không? Hay đó chỉ là những gì bạn thấy trên mạng, thứ có thể được làm giả hoặc cắt ghép chỉnh sửa hoặc đó cũng có thể là SỰ THẬT. Ai mà biết đó là thật hay giả đúng chứ?

- Nếu tôi nói giả mà đó là cuộc sống thật của họ thì đó là 1 sự xúc phạm.

- Còn nếu tôi nói thật mà đó là cuộc sống giả thì tôi là một con bò vừa bị họ chăn dắt ngoài đồng.

- Còn nếu tôi nói giả mà nó là giả thì tôi đoán đúng.

- Còn nếu tôi nói thật mà nó là thật thì tôi đoán đúng.

Quá nhiều suy đoán phải không?

Do đó tôi mới nói là tôi không biết gì cả.

Chúng ta chỉ nhìn thấy điểm giống nhau giữa họ và chúng ta, mà chúng ta đã dẫn đến 1 kết luận -> Chúng ta tệ và họ giỏi hoặc ngược lại.

Nói ngắn gọn đơn giản dễ hiểu: Chúng ta so sánh nhưng chúng ta không có đủ dữ liệu, thông tin và kiến thức. Từ đó kết quả cho ra sai.

Từ 2 lập luận trên tôi sẽ kết hợp chúng lai

Não bạn so sánh là để bản thân bạn trở nên tốt hơn, chứ không phải là kéo bản thân bạn đi xuống. Bạn đã nghĩ nhầm rồi! Chúng ta so sánh nhưng chúng ta không có đủ dữ liệu, thông tin và kiến thức. Từ đó kết quả cho ra sai.

Sử dụng mô hình IPO cho bạn dễ hình dung hơn nhé!

Sử dụng mô hình IPO để phân tích về so sánh

Như trên hình này ta có thể thấy:

Nếu bạn chỉ biết điểm giống nhau của bạn và người đó thì bạn đã bị thiếu dữ kiện từ đó bạn sẽ đánh giá bạn xấu đi trong mắt bạn. Sai hoặc thiếu Input thì Output đã sai rồi

Còn nếu chúng ta biết được, hiểu đúng thì đương nhiên Output sẽ cho ra đúng rồi.

Nghe nó hiển nhiên quá ha. Tôi xin lỗi! Nhưng mà thực tế là vậy rồi.

Vậy thì chúng ta nên làm gì?

Đương nhiên là điền nốt ví dụ cuối cùng rồi.

Điểm giống nhau:

- Đều là con người

- Đều cố gắng

Điểm khác nhau:

- Tôi không biết

Vậy kết luận:

- Tôi không nên so sánh làm gì để tâm trạng và bản thân của mình đi xuống.

- Hoặc tôi nên có thêm nhiều dữ kiện hơn từ đó tôi sẽ có cái nhìn khách quan cũng như điều đó sẽ giúp cho tôi trở nên tốt hơn.

Vậy chúng ta nên ngừng so sánh tại đây.

Nói thêm một chút: Nếu người khác đạt được những thành công đó nhưng họ có tiền sử bệnh trong người hoặc là được quý nhân giúp đỡ thì sao? Bạn đâu sống cuộc sống của người đó để biết người ta đã trải qua những gì để đến được ngày hôm nay có phải không? Và người khác cũng không sống cuộc đời của bạn. Cuộc đời của bạn rất bình thường. Đúng, nhưng trong cuộc đời của bạn có những mối tình rất đẹp, tình bạn đẹp, gia đình khỏe mạnh, cơ thể bạn khỏe mạnh thì sao?

Việc bạn so sánh đã tước đi niềm vui, niềm hạnh phúc mà chính bạn đang có. Vậy nên ta mới nói:

So sánh chính là kẻ trộm niềm vui.

Bài viết đến đây là hết. Cảm ơn bạn đã đọc bài viết này.