[Sách Đỏ] Con Đường Của Điều Sẽ Đến - Carl Gustav Jung

 Xin chào, mình tên là Ngô Quốc Hoàng rất vui được gặp và đồng hành cùng bạn.

Nguyên nhân chính, thôi thúc mình viết bài viết này. Phần chính là sau khi tìm hiểu và đọc các bài viết được viết về các chủ đề tâm lý của Jung tại Việt Nam. Mình thấy các chủ đề viết về lý thuyết và học thuyết của ông rất là nhiều. Từ Vô Thức, đến nguyên mẫu hay cả về bản ngã và tính nam/ tính nữ. Mọi khái niệm dường như một điều gì đó thật mơ hồ và đầy tính trừu tượng. Sau đó mình bắt đầu tìm hiểu và đọc Red Book, mình bắt đầu dẫn hiểu rõ các khái niệm ông đề cập là gì. Và mới hiểu rõ được rằng, để hiểu được mình và các khái niệm ông đề cập là một cuộc hành trình, một cuộc hành trình tìm hiểu bản thân. Và thật sự mọi người đã quan tâm kết quả của hành trình ông đi hơn là quan tâm đến hành trình của ông đã bước đi như thế nào...

Như câu nói của Johann Wolfgang von Goethe trong tác phẩm Faust.

Trước khi đi vào phần chính, mình sẽ giới thiệu và giải thích ngắn gọn về Tác giả và tác phẩm. Dù C.G.Jung trong khoảng thời gian gần đây khá nổi tiếng với các bạn đọc ở nhiều độ tuổi khác nhau. Nhưng mình xin giới thiệu thật ngắn gọn để tiện cho các bạn đọc chưa biết hoặc muốn tìm hiểu thêm.

Carl Gustav Jung, là một bác sĩ tâm thần học, nhà tâm lý học Thụy Sĩ. Nổi tiếng nhờ ông thành lập một trường phái tâm lý học mới có tên là tâm lý học phân tích nhằm phân biệt với trường phái phân tâm học của Sigmund Freud.

The Red Book (hay Liber Novus) là công trình thực nghiệm tâm lý quan trọng nhất của Carl Gustav Jung, ghi lại quá trình thâm nhập trực tiếp vào vô thức từ năm 1914 đến 1930.

Về mặt học thuật, tác phẩm được coi là hạt nhân hình thành nên hệ thống Tâm lý học Phân tích. Thông qua phương pháp "Tưởng tượng chủ động" (Active Imagination), Jung đã chuyển hóa các biểu tượng và nội dung sơ khởi từ vô thức tập thể thành các khái niệm nền tảng như: Nguyên mẫu (Archetypes), Bóng tối (The Shadow), và quá trình Cá nhân hóa (Individuation). Đây không chỉ là một nhật ký tâm bệnh học mà là một tài liệu nghiên cứu về sự tự điều chỉnh của tâm trí và cấu trúc của bản ngã con người.

The Red Book [Liber Novus] được viết chủ yếu bằng tiếng Đức và trong bản thảo gốc có một số phần được viết bằng tiếng Latin. Vào năm 2009 tức sau gần 100 năm từ ngày đầu tiên Jung bắt đầu viết, Sách đỏ được công bố với thế giới cả hai bản (Bản gốc và bản tiếng Anh). Và được biên tập bởi: Sonu Shamdasani (Dịch giả, biên tập viên chính); Mark Kyburz (TS. Chuyên về dịch thuật học thuật từ tiếng Đức sang tiếng Anh); John Peck (Nhà phân tâm học Junggian, dạy văn học) và nhà xuất bản W. W. Norton & Company phối hợp với Quỹ Philemon.

Và sau đây sẽ đến phần chính, Đây là bản dịch song ngữ và chú giải của mình về chương cap.i (chương 1) của The Red Book [Liber Novus].

[La-tin]: Isaias dixit: quis credidit auditui nostro et brachium Domini cui revelatum estr et ascendet sicut virgultum coram eo et sicut radix de terra sitienti non est species ei neque decor et vidimus eum et non erat aspectus et desideravimus eum: despectum et novissimum virorum virum dolorum et scientem infirmitatem et quasi absconditus vultus eius et despectus unde nec reputavimus eum. vere languores nostros ipse tulit et dolores nostros ipse portavit et nos putavimus eum quasi leprosum et percussum a Deo et humiliatum. Cap. liii/i~iv. 

[La-tin]: parvulus enim natus est nobis filius datus est nobis et factus est principatus super umerum eius et vocabitur nomen eius Admirabilis consiliarius Deus fortis Pater futuri saeculi princeps pacis. caput ix/vi.

[KJV]: [Isaiah said: Who hath believed our report? and to whom is the arm of the Lord revealed? For he shall grow up before him as a tender plant, and as a root out of a dry ground: he hath no form nor comeliness; and when we shall see him, there is no beauty that we should desire him. He is despised and rejected of men; a man of sorrows, and acquainted with grief: and we hid as it were our faces from him; he was despised, and we esteemed him not. Surely he hath borne our griefs, and carried our sorrows: yet we did esteem him stricken, smitten of God, and afflicted. (Isaiah 53: 1-4)] 

[KJV]: [For unto us a child is born, unto us a son is given: and the government shall be upon his shoulder: and his name shall be called Wonderful, Counsellor, The mighty God, The everlasting Father, The Prince of Peace. (Isaiah 9:6)] 

[V]: [Ê-sai đã nói rằng: Ai đã tin điều chúng tôi rao truyền? Và cách tay của Đức Giê-hô-va đã được bày tỏ cho ai? Vì Ngài lớn lên trước mặt Ngài như một chồi non, như rễ từ đất khô mà ra; Ngài chẳng có hình dung, chẳng có sự oai nghiêm; khi chúng ta thấy Ngài, chẳng có vẻ đẹp nào để chúng ta ước ao Ngài. Ngài bị khinh thường và bị loài người từ chối; một người chịu nhiều đau thương, quen thuộc với bệnh tật; chúng ta như che mặt không nhìn Ngài, Ngài bị khinh bỉ và chúng ta không xem trọng Ngài. Thật chắc chắn rằng Ngài đã mang lấy những nỗi buồn của chúng ta, và gánh lấy những đau thương của chúng ta; thế nhưng chúng ta lại nghĩ rằng Ngài đã bị Đức Chúa Trời đánh đập và hành hạ. (Ê-sai 53:1-4)]

 [V]: [Vì một con trẻ đã được sinh cho chúng ta, một người con trai đã được ban cho chúng ta; quyền cái trị sẽ đặt trên vai Ngài, và danh Ngài sẽ được gọi là Đấng Nhiệm Mầu, Đấng Mưu Lược, Đức Chúa Trời Quyền Năng, Cha Đời Đời, Chúa Bình An. (Ê-sai 9:6)]

[La-tin]: loannes dixit: et Verbum caro factum est et habitavit in nobis et vidimus gloriam eius gloriam quasi unigeniti a Patre plenum gratiae et veritatis. Ioann. Cap. i/xiiii. 

[KJV]: John said: And the Word was made flesh, and dwelt among us (and we beheld his glory; the glory as of the only begotten of the Father), full of grace and truth. (Johan 1:14).]

[La-tin]: Isaias dixit: laetabitur deserta et invia et exultabit solitudo et jforebit quasi lilium. germinans germinabit et exultabit laetabunda et laudans. tunc aperientur oculi cae corum et aures sordorum patebunt. tunc saliet sicut cervus claudus aperta erit lingua mutorum: quia scissae sunt in deserto aquae et torrentes in solitudine et quae erat arida in stagnum et sitiens in fontes aquarum. in cubilibus in quibus prius dracones habitabant orietur viror calami et iunci. et erit ibi semita et via sancta vocabitur. non transibit per eam pollutus et haec erit vobis directa via ita ut stulti non errent per eam. Cap. xxxv. 

[KJV]: [Isaiah said: The wilderness and the solitary place shall be glad for them; and the desert shall rejoice, and blossom as the rose. It shall blossom 'abundantly, and rejoice even with joy and singing . . . Then the eyes of the blind shall be opened, and the ears of the deaf shall be unstopped. Then shall the lame man leap as a hart, and the tongue of the dumb sing: for in the wilderness shall waters break out, and streams in the desert. And the parched ground shall become a pool, and the thirsty land springs of water: in the habitation of dragons, where each lay, shall be grass with reeds and rushes. And an highway shall be there, and a way, and it shall be called the way of holiness; the unclean shall not pass over it; but it shall be for those: the wayfaring men, though fools, shall not err therein. (Isaiah 35:1-8).]

[La-tin]: manu propria scriptum a C. G. lung anno Domini mcmxv in domu sua Kusnach Turicense [Written by C. G. Jung with his own hand in his house in Kiisnacht/Ziirich in the year 1915.]

Khi bắt đầu chương một, Carl Jung đã trích dẫn các đoạn văn từ [(Isaiah 53: 1-4)-(Isaiah 9:6)-(Johan 1:14)-(Isaiah 35:1-8)]. Đó là những lời tiên tri và công bố quan trọng trong thần học Ki tô giáo. Được nối kết giữa Cựu Ước (Isaiah) và Tân Ước (Johan) về sự xuất hiện của Đấng Messiah ("Người được xức dầu" là danh hiệu chỉ Đấng Cứu Thế, người giải phóng được tiên báo trong Kinh Thánh. * Nghi lễ xức dầu bằng dầu thánh (Olive) thời cổ đại biểu tượng cho việc một người được Thiên Chúa biệt riêng, thánh hiến và trang bị quyền năng cho một nhiệm vụ cụ thể).

Đây là "chìa khóa" để hiểu The Red Book, Jung dùng các đoạn trích Kinh Thánh này nhằm đặt toàn bộ tác phẩm vào một khung "mặc khải - tiên tri" (Prophetic Framework) hướng đến cách trình bày tác phẩm như một "Phúc âm cá nhân" hay một mặc khải của nội tâm. Và đoạn mở đầu này đánh dấu thời điểm Jung quyết định "Đối diện" vào những ảo tưởng và giấc mơ của chính mình. Ông xem đó là một cuộc "Đối đầu với vô thức" (Confrontation of the Unconscious). Thay vì chỉ nghiên cứu tâm lý học như một ngành khoa học khách quan, Jung bắt đầu trải nghiệm nó như một hành trình sống còn để cứu rỗi linh hồn mình khỏi sự trống rỗng của chủ nghĩa hư vô ở thời bấy giờ (Sau thế chiến thứ nhất và thứ hai).

1. [Isaiah 53:1-4]: Một phân đoạn của "Bài ca người đầy tờ chịu khổ", tiên tri về cuộc đời và sự hy sinh của Chúa. Ý nghĩa trọng tâm của 4 câu này tập trung vào sự khiêm nhường và bị chối từ. Đó là hình ảnh của một người bị kinh rẻ nhưng mang trong mình toàn bộ khổ đau của nhân loại. Đối với Jung đó là Nguyên mẫu (Archetype) của “con người bị hủy diệt để tái sinh” và đó cũng chính là trạng thái của ông khi bước vào khủng hoảng tâm lý. Jung tin rằng tâm trí con người có một nhu cầu bản năng là định kỳ "phá hủy" bản sắc cũ để nhường chỗ cho một bản sắc mới hoàn thiện hơn. Sự hủy diệt, không phải là cái chết vật lý, mà là sự sụp đổ của Ego (Bản ngã) khi nó quá cứng nhắc hoặc không còn phù hợp với thực tại. Và sự tái sinh, mà sự trỗi dậy của một cấu trúc tâm lý mới, đưa cá nhân đến gần hơn với Self (Tự tính) - trung tâm toàn vẹn của tâm thức. (*trong thế giới quan của Jung)

Thông tin ngoài lề, The Red Book (Liber Novus) được Carl Jung thực hiện trong khoảng thời gian kéo dài từ năm 1914 đến 1930. Và từ năm 1913 - 1918, Jung đã trải qua cuộc khủng hoảng lớn nhất của cuộc đời ông sau khi ông rạn nứt mối quan hệ và chính thức chia tay với thầy của mình là Freud. Cũng từ quá trình đối diện với khủng hoảng đó đã giúp ông viết nên tác phẩm này và phát triển các khái niệm nền tảng như Vô thức tập thể, Nguyên mẫu và quá trình Cá nhân hóa...vv. Có thể nói, The Red Book chính là tiền thân và cũng là những bản thảo đầu tiên của ông về các khái niệm tâm lý, tâm thần học mà ông theo đổi và phát triển sau này.

2. [Isaiah 9:6]: Một trong những lời tiên tri nổi tiếng nhất trong Kinh Thánh Cựu Ước, dự ngôn về sự ra đời của Đấng Mê-si (Chúa Giê-su). Nói lên lời tiên tri về sự nhập thể, nhấn mạnh sự kết nối kết hợp giữa nhân tính ("một đứa trẻ ra đời") và thần tính ("Đức Chúa Trời quyền năng") và cùng với đó là Sự an ủi trong khủng hoảng (*Lời tiên tri được đưa ra trong bối cảnh vương quốc Giu-đa đang gặp khủng hoảng chính trị trước để quốc Assyria, nhằm mang lại hy vọng về một vị Vua Công chính sẽ đến để giải phóng dân tộc. 

Và Jung đã trích dẫn [Ê-sai 9:6] để đưa ra khái niệm về biểu tượng cứu rỗi từ (Sự mới mẻ - tiềm năng) và (Sự hợp nhất). Hình ảnh "Đứa trẻ" - biểu tượng cứu rỗi (redeeming symbol) là sự ra đời của một trạng thái tâm lý mới "Ngây thơ và không Định kiến". Cùng với đó là sự kết hợp giữa cái hữu hạn (Con người) và cái vô hạn (thần tính). Đối với Jung, đó là quá trình "Cá nhân hóa" (Individuation), nơi con người tìm thấy sự trọn vẹn bằng cách kết nối với cái tôi sau thẳm nhất. Đây là Archetype của "Self (Cái Toàn thể)" - cái mới sinh ra từ vô thức. Nhằm nói lên rằng sự ra đời của một "Đấng cứu thế" Không chỉ là sự kiện lịch sử, mà là một sự kiện tâm lý diễn ra bên trong mỗi cá nhân khi họ dám đối diện với bóng tối của chính mình để tìm thấy ánh sáng mới.

3. [Johan 1:14]: Cũng là một những câu Kinh Thánh quan trọng nhất, công bố mầu nhiệm "Nhập Thể" khi Đức Chúa Trời trở thành con người trong thân vị chúa Giê-xu-Christ. Khẳng định Chúa Giê-xu là cầu nối duy nhất giữa Trời và Đất, là Đấng vô hạn đã trở nên hữu hạn để cứu chuộc con người.

Carl Jung đề cập đến Johan 1:14, để củng cố bước ngoặt quan trọng nhất trong hành trình tâm linh của ông "Sự cụ thể hóa của thần tính bên trong con người". Trong khi "Tinh thần của thời đại" (The spirit of The time) chỉ coi các khái niệm tôn giáo là những giáo điều khô khan hoặc biểu tượng xa rời, Jung muốn nói lên cái thiêng liêng phải được "nhập thể" (trở thành xác thịt) ngay trong đời sống cá nhân.

Khi "Ngôi lời trở nên xác thịt" ý ám chỉ đến cái tinh thần "Logos" đã nhập vào đời sống cá nhân nói lên trải nghiệm tâm linh phải trở thành trải nghiệm sống thay vì chỉ nằm trong suy nghĩ. Có nghĩa rằng là ta phải chấp nhận mọi mặt của con người, kể cả những phần ý đuối, trần tục và hữu hạn. Jung tin rằng chúng ta không thể đạt đến sự trọn vẹn nếu chỉ bay bổng trong những tư tưởng cao siêu. Chúng ta phải mang những chân lý đó xuống "mặt đất", sống với chúng thông qua xương thịt, cảm xúc và cả những sai lầm của chính mình.

Nếu [Isaiah 9:6] tiên tri về một Đứa trẻ (tiềm năng), thì [Johan 1:14] là sự xác nhận rằng tiềm năng đó đã thành sự thật. Jung mô tả sự ra đời của một giá trị mới bên trong ông. Việc trích dẫn câu này ám chỉ rằng linh hồn của ông (Vốn đã bị ông bỏ rời lâu này) giờ đây đang quay trở lại và "Cự ngụ" ngay bên trong bản thể thực tại của ông. Jung tin rằng mỗi cá nhân đều có một "hạt giống" của Thần ("những điều tốt đẹp" trong trong đạo phật gọi là Phật tánh/Tánh biết). Quá trình trưởng thành về tâm lý chính là lúc "Ngôi lời" (tiềm năng vô thức) trở thành "xác thịt" (ý thức và hành động thực tế). 

Jung đã truyền tại một thông điệp mạnh mẽ rằng "Đừng chỉ đọc hay suy ngẫm về sự cứu rỗi, hãy để sự cứu rỗi đó "nhập thể" vào cuộc đời bạn. Trong đoạn trích này, ông đang kêu gọi bản thân (và người đọc) phải sống một cuộc đời chân thực với những gì sâu thẳm nhất bên trong mình.

4.[Isaiah 35:1-8]: Là một bài ca hy vọng rực rỡ, tiên tri về sự hưng toàn diện khi vương quốc của Đức Chúa Trời đến. Việc Carl Jung trích dẫn câu này mang đến một ý nghĩa biểu tượng cực kỳ thú vị về sự hồi sinh của tâm hồn sau một giai đoạn khô hạn và trống rỗng. Từ đoạn trích mô tả cảnh sa mạc nở hoa, suối nước trào dâng trên đất khô cằn. Nói lên sa mạc chính là trạng thái tâm hồn của con người hiện đại khi quá lệ thuộc vào lý trí và "Tinh thần của thời đại". Đó là một cuộc sống khô khan, thiếu vắng ý nghĩa và sự kết nối với linh hồn mình. Khi Jung quyết định lăng nghe "Tinh thần của chiều sâu", sa mạc tâm hồn ông bắt đầu "trổ hoa". Những cảm xúc, hình ảnh vô thức và sự sáng tạo "Vốn bị kìm nén" tuôn trào như dòng nước mát, mang lại sự sống mới cho bản thể đang kiệt quệ.

Con đường thánh (The Way of Holiness), ở câu 8 trong đoạn trích đề cập đến một con đường gọi là "Đường Thánh" dành cho những người được cứu chuộc. Đối với Jung, đó là hành trình cá nhân hóa. Đó không phải là một lối đi tôn giáo hình thức, mà là con đường đi vào thế giới nội tâm. Đây là con đường riêng biệt mà mỗi người phải tự đi. Nó dẫn dắt cá nhân vượt qua sự hỗn loạn của vô thức để tìm đến sự trọn vẹn (Self) Jung nhấn mạnh rằng dù trong có vẻ đáng sợ hay ký quái đối với người đời. ("Kẻ khờ dại cũng không đi lầm lạc"), nhưng đó là con đường duy nhất dẫn đến sự cứu rỗi thực sự của tâm hồn. 

Jung sử dụng những hình ảnh ("Mắt của kẻ mù sẽ được mở ra, tai của người điếc sẽ được thông. Bấy giờ người què sẽ nhảy như con nai, Lưỡi của người cầm sẽ hát lên") này để ám chỉ sự phục hồi về mặt tâm lý. Khi đối diện với những nỗi sợ hãi từ vô thức, con người thường cảm thấy yếu đuối và tê liệt. Tuy nhiên, chính hành trình đi qua "Sa mạc" này lại rèn luyện cho họ một sức mạnh nội tâm mới, biến sự hoang mang thành niềm tin vững chắc vào bản thân. Đó chính là Biểu tượng của chữa lành và tái sinh tâm hồn.

Và đoạn trích này cũng là lời khẳng định về phần thưởng của việc dám đối diện với bóng tối nội tâm. Đó là một hành trình đi từ Khổ đau/ tan tã (Isaiah 53: 1-4) đến sinh ra cái mới (Isaiah 9:6) và tinh thần nhập thể (Johan 1:14) rồi đến chữa lành và biến đổi (Isaiah 35:1-8) và đó chính là mô hình Individuation (cá nhân hóa) của Jung.

Dù tâm hồn bạn có đang hoang vu như sa mạc, thì chỉ cần bạn dám bước đi theo tiếng gọi của linh hồn, sự sống và vẻ đẹp sẽ quay trở lại.

Điều đó làm mình nhớ đến một câu trong cuốn sách "Nhà Giả Kim": 

Mình rất vui, nếu bạn đã dành thời gian đọc đến đây. Mong thông qua bài viết nhỏ vừa rồi, có thể cho bạn một góc nhìn khác về Jung, những gì ông đã trải qua và theo đuổi. Và cũng hiểu được rằng, quá trình tìm hiểu bản thân mình và các chủ đề liên quan đến tâm lý học là một hành trình chứ không phải là những học thuyết hay kiến thức buồn chán. Rằng chỉ có trái tìm mới có thể thấu hiểu và lắng nghe lẫn nhau chứ không phải hóa học. Và bạn đang bước đi, đang bước đi trên hành trình của chính bản thân mình.

Mình xin gửi bạn một câu nói của Jung: