Rừng Amazon đang thải ra nhiều khí Cacbon hơn lượng khí hấp thụ.

Các nhà khoa học lần đầu tiên xác nhận rằng rừng nhiệt đới Amazon hiện đang thải ra nhiều khí cacbon hơn mức mà nó có thể hấp thụ.

Theo một nghiên cứu, lượng khí thải lên đến một tỉ tấn CO2 mỗi năm. Khu rừng khổng lồ này trước đây là một bể chứa cacbon, hấp thụ lượng khí thải gây ra khủng hoảng biến đổi khí hậu, nhưng các nhà nghiên cứu cho rằng, giờ đây nó đang gia tăng lượng khí thải, thúc đẩy tốc độ của biến đổi khí hậu.

Hầu hết lượng khí thải đến từ các đám cháy hỏa hoạn do chặt phá rừng để lấy đất nuôi bò và sản xuất đậu nành. Nhưng ngay cả khi không có hỏa hoạn, nhiệt độ ngày càng nóng và hạn hán khiến cho phía Đông Nam của rừng Amazon trở thành một nguồn CO2 thay vì một bể chứa. 

Với rừng Amazon - khu rừng nhiệt đới lớn nhất, trồng cây và các loại thực vật đã chiếm khoảng một phần tư tổng lượng khí thải từ nhiên liệu hóa thạch kể từ năm 1960. Các nhà khoa học cho biết việc rừng Amazon dần mất đi khả năng lưu trữ CO2 là một sự cảnh báo rõ ràng rằng việc cắt giảm lượng khí thải từ nhiên liệu hóa thạch đang là vấn đề cấp bách hơn bào giờ hết.

Nghiên cứu đã sử dụng các máy bay cỡ nhỏ để đo mức CO2 ở độ cao 4.500m phía trên khu rừng trong suốt thập kỷ qua, cho thấy toàn bộ Amazon đang thay đổi như thế nào. Các nghiên cứu trước chỉ ra rằng rừng Amazon đang trở thành một nguồn CO2 được dựa trên dữ liệu thu thập từ vệ tinh nên có thể bị cản trở bởi độ che phủ của mây hoặc cây cối, và chỉ có thể bao phủ một phần nhỏ của khu vực rộng lớn.

Các nhà khoa học cho biết phát hiện về một phần của rừng Amazon đang thải ra cacbon ngay cả khi không có các đám cháy hỏa hoạn là một điều đặc biệt đáng lo ngại. Họ nói rằng rất có thể đó là kết quả của việc phá rừng và cháy rừng mỗi năm khiến các khu rừng liền kề dễ bị ảnh hưởng hơn vào năm tiếp theo. Cây cối tạo ra nhiều mưa trong khu vực, vì vậy ít cây hơn đồng nghĩa với hạn hán và sóng thần khắc nghiệt hơn, nhiều cây cối chết và nhiều đám cháy hơn.

Tổng thống Jair Bolsonaro của Brazil đã bị chỉ trích gay gắt vì khuyến khích nạn phá rừng, vấn nạn vốn đã đạt mức cao nhất trong 12 năm trở lại, trong khi hỏa hoạn đạt đỉnh điểm vào tháng 6 kể từ năm 2007.

Luciana Gatti, người dẫn đầu cuộc nghiên cứu tại Viện Nghiên cứu Hàng không vũ trụ Quốc gia ở Brazil, nói rằng: “Tin xấu đầu tiên chúng ta phải đối mặt là việc đốt rừng tạo ra lượng CO2 gấp ba lần so với lượng CO2 mà rừng hấp thụ. Tin xấu thứ hai là những nơi có độ phá rừng từ 30% trở lên cho thấy lượng khí thải cacbon cao hơn 10 lần so với những nơi độ phá rừng thấp hơn 20%”.

Ít cây hơn đồng nghĩa với ít mưa hơn và nhiệt độc cao hơn, khiến mùa khô thậm chí còn tồi tệ hơn đối với khu rừng còn lại, cô ấy nói: “Chúng ta có một vòng lặp rất tiêu cực dẫn đến cháy rừng không kiểm soát.”

Phần lớn gỗ, thịt bò và đậu nành từ Amazon được xuất khẩu từ Brazil. “Chúng tôi cần một thỏa thuận toàn cầu để cứu rừng Amazon,” Gatti cho biết. Một số quốc gia Châu Âu cho biết sẽ ngăn chặn những thỏa thuận thương mại của EU với Brazil và các quốc gia khác trừ khi Bolsonaro đồng ý thực hiện các biện pháp để giải quyết các vấn đề tàn phá nghiêm trọng ở Amazon.

Nghiên cứu được công bố trên tạp chí Nature liên quan đến việc xây 600 cầu hình thẳng đứng của CO2 và cacbon monoxide được tạo ra bởi các đám cháy, tại bốn địa điểm ở Amazon của Brazil từ năm 2010 đến năm 2018. Họ phát hiện ra rằng các đám cháy tạo ra khoảng 1,5 tỷ tấn CO2 mỗi năm, với tốc độ tăng trưởng rừng loại bỏ được 0,5 tỷ tấn. 1 tỷ tấn còn lại trong khí quyển tương đương với lượng khí thải hàng năm của Nhật Bản, quốc gia gây ô nhiễm lớn thứ 5 thế giới.

“Đây là một nghiên cứu thực sự ấn tượng,” Giáo sư Simon Lewis, từ Đại học College London, cho biết. "Bay hai tuần một lần và giữ các phép đo trong phòng thí nghiệm nhất quán trong chín năm là một kỳ tích đáng kinh ngạc."

Ông nói: “Những hậu quả rõ rệt khi nạn phá rừng và biến đổi khí hậu thúc đẩy giải phóng carbon từ khu rừng còn lại, làm tăng thêm sự nóng lên và mất nhiều carbon hơn là điều mà các nhà khoa học lo ngại sẽ xảy ra,”. “Bây giờ chúng tôi có bằng chứng thuyết phục rằng điều này đang xảy ra. Câu chuyện biến đổi từ bể chừa thành nguồn khí ở vùng đông nam Amazon là một cảnh báo rõ ràng khác rằng các tác động khí hậu đang ngày càng gia tăng. "

Giáo sư Scott Denning, tại Đại học Bang Colorado, cho biết chiến dịch nghiên cứu trên không rất ấn tượng. “Ở phía đông nam, tốc độ phát triển đã chậm hơn tốc độ chết của cây rừng. Đây là một dấu hiệu xấu về việc cỗ máy hấp thụ carbon năng suất nhất trên hành tinh chuyển từ bồn chứa sang nguồn khí thải có nghĩa là chúng ta phải loại bỏ nhiên liệu hóa thạch nhanh hơn chúng ta tưởng. ”

Một nghiên cứu vệ tinh được công bố vào tháng 4 cho thấy rừng Amazon đã thải ra khí quyển nhiều hơn gần 20% carbon dioxide trong một thập kỷ qua so với lượng carbon mà nó hấp thụ. Nghiên cứu được công bố vào năm 2020 đã theo dõi 300.000 cây trong hơn 30 năm, cho thấy các khu rừng nhiệt đới đang hấp thụ ít CO2 hơn trước đây. Denning nói: “Đây là những nghiên cứu bổ sung với nhiều phương pháp hoàn toàn khác nhau nhưng đều đưa ra kết luận chung.”

Gatti chia sẻ: “Hãy tưởng tượng nếu chúng ta có thể ngăn chặn các đám cháy ở Amazon thì nó có thể là một bể chứa carbon. Nhưng chúng ta đang làm điều ngược lại - chúng ta đang đẩy nhanh sự biến đổi khí hậu”.

“Điều tồi tệ nhất là chúng ta không đưa ra quyết định dựa trên khoa học,” Gatti chia sẻ. "Mọi người nghĩ rằng chuyển đổi nhiều đất hơn sang mục đích nông nghiệp sẽ cho năng suất cao hơn. Tuy nhiên trên thực tế, chúng ta bị giảm năng suất vì tác động tiêu cực lên lượng mưa trong khu vực."

Nghiên cứu được công bố hôm thứ Sáu ước tính rằng ngành công nghiệp đậu nành của Brazil mất 3,5 tỷ đô la mỗi năm do tình trạng nhiệt độ tăng vọt sau khi rừng bị tàn phá.