1

Ngày Khang mất điểm, anh không biết ngay.
Không có thông báo. Không có cảnh báo. Không có ai nói rằng anh đã làm sai điều gì.
Chỉ là buổi sáng hôm đó, khi anh quét thẻ để vào tàu điện, cổng không mở.
Màn hình hiện một dòng chữ ngắn:
“Quyền truy cập bị tạm hạn chế.”
Khang đứng ngây ra một giây. Sau lưng anh, dòng người vẫn di chuyển đều đặn, trật tự, không chen lấn. Không ai nhìn anh với ánh mắt thù ghét. Họ chỉ lướt qua, giống như lướt qua một chướng ngại vật không còn thuộc về luồng chính.
Một nhân viên hỗ trợ bước đến, giọng rất lịch sự: “Anh vui lòng kiểm tra lại chỉ số công dân của mình.”
Khang mở thiết bị cá nhân.
Điểm của anh tụt từ 682 xuống 611.
Vừa đủ để không còn được đi tuyến tàu này.

2

Khang là nhân viên lưu trữ hồ sơ y tế.
Công việc của anh là kiểm tra dữ liệu trước khi hệ thống tự động hóa toàn bộ quy trình điều trị. Một công việc sạch sẽ, ổn định, không tiếp xúc nhiều với con người thật.
Anh có điểm tốt.
Luôn giữ trên 680.
Không phát ngôn cực đoan. Không kết giao với người điểm thấp. Không ra ngoài sau giờ giới nghiêm mềm. Không tìm kiếm các nội dung bị xếp vào vùng “nhạy cảm xã hội”.
Tất cả những điều đó anh làm một cách… tự nhiên.
Không phải vì sợ. Mà vì quen.

3

Hệ thống chấm điểm được đưa vào nhiều năm trước, sau một chuỗi khủng hoảng kinh tế và xung đột xã hội.
Người ta khi đó nói:
“Chúng ta cần một cơ chế khách quan.”
Ban đầu chỉ là:
- Điểm tín dụng
- Điểm an toàn giao thông
- Điểm tuân thủ pháp luật
Sau đó là:
- Điểm phát ngôn
- Điểm quan hệ xã hội
- Điểm ổn định tâm lý
Không ai thấy nó đáng sợ, vì nó đến rất chậm. Và mỗi bước đều có lý do “hợp lý”.
Cho đến khi:
Toàn bộ quyền sống được xâu chuỗi lại bằng điểm.

4

Khang không hiểu mình đã làm gì sai.
Anh không biểu tình. Không viết bài phản đối. Không phát ngôn thù ghét.
Đến tối, khi mở lịch sử đánh giá, anh mới thấy một dấu mờ:
“Mức độ tương tác với cá nhân thuộc nhóm điểm thấp: tăng đột biến.”
Anh nhớ ra.
Tuần trước, anh đã đưa bà Hạnh — người hàng xóm già — đi cấp cứu.
Bà Hạnh có điểm rất thấp. Vì con trai bà từng tham gia một nhóm chống đối từ nhiều năm trước.
Khang không biết chuyện đó. Anh chỉ biết bà ngã cầu thang.

5

Ba ngày sau, Khang mất thêm quyền mua vé liên tỉnh.
Một tuần sau, con gái anh không được xét vào chương trình học nâng cao.
Không ai nói “anh bị phạt”.
Chỉ đơn giản là:
Hệ thống không ưu tiên anh nữa.
Sự trừng phạt không mang hình dạng của bạo lực.
Nó mang hình dạng của:
những cánh cửa từng mở, giờ âm thầm khép lại.

6

Vợ Khang bắt đầu lo lắng.
Cô nhìn anh bằng ánh mắt khác.
Không phải ghét. Mà là sợ bị liên lụy.
Cô kiểm tra lại danh sách bạn bè. Xóa bớt một vài người có điểm thấp.
Cô hạn chế nói chuyện với anh ở nơi công cộng.
Cô không trách anh. Nhưng cũng không dám đứng hẳn về phía anh.
Hệ thống không cần chia rẽ gia đình. Nó chỉ cần đặt họ trước nỗi sợ mất quyền sống bình thường.

7

Khang thử khiếu nại.
Hệ thống phản hồi sau 0.5 giây:
“Đánh giá được thực hiện theo mô hình xác suất tổng hợp. Không phát hiện sai lệch kỹ thuật.”
Không có người ký. Không có cơ quan chịu trách nhiệm. Không có cấp trên để gặp.
Chỉ có:
một thuật toán không thể tranh luận.

8

Khang bắt đầu để ý những người giống mình.
Họ nói chuyện rất nhỏ. Họ ngồi ở những quán không gắn thiết bị nhận diện. Họ tránh giao tiếp ánh mắt quá lâu nơi công cộng.
Một người trong số đó nói với Khang: “Anh còn đủ điểm để rút lui trong im lặng. Đừng kéo dài thêm.”
Khang hỏi: “Nếu tôi không rút?”
Người kia nhìn anh, rất lâu: “Thì anh sẽ không biến mất. Anh chỉ... không còn được sống như một con người đầy đủ nữa.”

9

Điểm của Khang tiếp tục giảm chậm rãi.
Không dốc. Không sốc. Như một hệ thống rút oxy khỏi căn phòng từng chút một.
Anh mất việc. Rồi mất quyền vay. Rồi mất quyền học bổ sung. Rồi mất quyền đến một số khu vực nhất định.
Anh vẫn tồn tại. Nhưng tồn tại ở phiên bản đơn giản nhất có thể.

10

Một đêm, Khang nhìn con gái ngủ.
Anh chợt hiểu:
Hệ thống không cần làm anh biến mất. Chỉ cần làm cho con anh không thể vươn lên hơn anh.
Sự trừng phạt thật sự không nhắm vào hiện tại.
Nó nhắm vào tương lai.

11

Khang không đứng lên.
Anh cũng không phản kháng.
Anh chỉ lặng lẽ ghi chép lại mọi thứ:
- Các mức điểm
- Các mốc rớt quyền
- Các thay đổi vô hình
Anh truyền dữ liệu ra ngoài qua những kênh rất chậm.
Không ai biết những ghi chép đó có tới được nơi nào hay không.
Nhưng lần đầu tiên sau rất lâu, Khang cảm thấy:
Mình đang làm một việc không được phép – và chính vì vậy, nó mới là một việc của con người.

12. Kết

Xã hội ngoài kia vẫn vận hành trơn tru.
Tội phạm giảm. Tranh cãi giảm. Xung đột giảm.
Người ta nói: “Hệ thống này nhân đạo hơn mọi hình thức cai trị trước đây.”
Khang cũng thấy đúng.
Không ai đánh anh. Không ai giam anh. Không ai tra tấn anh.
Người ta chỉ âm thầm điều chỉnh anh rời khỏi đời sống đầy đủ của xã hội.
Và điều đó… không cần một bạo chúa nào cả.