REVIEW CODE VÀ CÁT: BỨC MÀN CÔNG NGHỆ CỦA THẾ KỶ 21 VÀ CẢM GIÁC BẤT LỰC

Mình là con nghiện Spiderum từ những ngày nền tảng này mới sơ khai. Hồi 2017, lúc mà mạng xã hội rần rần dăm ba cái tin giật gân, thì góc nhỏ Spiderum là nơi mình chui vào để đọc những bài phân tích dài ngoằng. Và nhắc đến những bài dài ngoằng thì chắc chắn phải nhắc đến Huskywannafly.

Mấy năm trước mình hay hóng series "Kẻ đi lên mây, người bước xuống đất" của bác này. Bác í viết về công nghệ mà như viết truyện trinh thám chính trị. Một thời gian không thấy Husky viết đều như trước, đợt này thấy ông í úp sọt bằng một quyển sách Code và Cát. Mình pre-order ngay :))  

Vừa đọc xong trong 3 ngày cuối tuần, hôm nay ngoi lên đây review cho anh em.

Điều đầu tiên mình phải khen là tư duy hệ thống của Husky vẫn sắc như ngày nào, thậm chí còn lên một tầm cao mới.

Đa số sách công nghệ trên thị trường hiện nay thường chia làm hai loại: Một là sách lịch sử kiểu "đế chế abc xyz được xây dựng thế nào", hay “hành trình thành tỷ phú của ông abc xyz”, hai là sách nặng về kỹ thuật dành cho dân IT. Husky không đi theo lối mòn đó. Ông í đứng ở góc độ của một người quan sát, phân tích thế giới qua lăng kính của địa chính trị, tâm lý học và tư bản.

Đọc sách rồi mình mới hiểu ý nghĩa của cái tên Code và Cát, rất có dụng ý nhé, quả tên này phải khen :))) Cuốn sách này sẽ lý giải tại sao trên bề mặt, dường như các sản phẩm công nghệ vĩ đại nhất của thế giới này đều ở "trên mây" hoặc "ảo", nhưng cuộc đua thực sự lại nằm ở cái "lõi vật chất": hạ tầng, chip, nguồn khoáng sản... đằng sau chúng. Nói như Husky thì cuốn sách này chính hành trình đi tìm cái “cốt vật chất” (Cát) đang gồng gánh cái “hồn kỹ thuật số” (Code).

Nó sẽ giải mã nghịch lý lớn mà chúng ta đang quan sát thấy: tại sao trong một thế giới mà phần mềm có thể sao chép vô hạn với chi phí bằng 0, quyền lực tối thượng lại trôi khỏi tay những kẻ viết ra những dòng mã hay nhất, và dần chuyển sang tay những kẻ nắm giữ các mỏ khoáng sản, các nhà máy đúc chip và các nguồn năng lượng? Theo Husky, cuộc đua làm chủ thế giới ảo, trớ trêu thay, cuối cùng lại được định đoạt bởi cuộc đua chiếm hữu những tài nguyên thô sơ nhất của thế giới thực.

12 chương sách sẽ dẫn người đọc đi qua 12 tập đoàn công nghệ hàng đầu, với những cái tên kinh điển như Meta, Google, TikTok... Đọc cái chương về TikTok thấy lạnh gáy phết. TikTok không chỉ đơn giản là một cái app nhảy nhót của Gen Z, mà chính là một "nhà máy dopamine". Đại loại là TikTok không chờ bạn có nhu cầu, nó tạo ra nhu cầu. Nó ép bạn chỉ xem MỘT video mỗi lần vuốt, nó thu thập những tín hiệu nhị phân siêu sạch về những khát khao sâu kín nhất của bạn. Nó phục vụ những gì bạn muốn trong khoảnh khắc, để tước đi những gì bạn cần trong dài hạn.

Đọc xong đoạn này, mình phải cầm điện thoại và set ngay giới hạn thời gian dùng app mỗi ngày. Đúng là chúng ta hàng ngày đang tự nguyện nộp mình làm công nhân nội dung không lương cho mấy ông công nghệ.

Rồi từ Code, sách ngoặt sang thế giới của Cát. Đây mới là phần vĩ mô và nặng đô. Câu chuyện về buôn lậu chip, hay nhà máy TSMC và "Lá chắn Silicon" của Đài Loan viết rất hay và kịch tính, đọc không dứt được, cảm giác như nhà báo điều tra chuyên nghiệp. Đọc rồi mới hiểu ra rằng những cỗ máy chủ AI thông minh nhất đứng sau ChatGPT, hay thậm chí cả chương trình siêu tiêm kích F-35 của Lầu Năm Góc - tất cả đều phụ thuộc vào mấy cái bảng mạch bé tí kia.

12 chương của sách hoàn toàn có thể đọc độc lập, mỗi hôm một chương là đã rất bánh cuốn. Tuy nhiên khi đọc tuần tự từ đầu tới cuối, bạn sẽ phát hiện ra một mạch dẫn dắt có chủ ý, chương trước làm nền và "lấy đà" cho chương sau.

Với tư cách một người bình thường, cuốn sách này có thể nói là đã giải đáp cho mình về bản chất của những sản phẩm công nghệ xoay quanh cuộc sống hàng ngày, cách chúng vận hành và thay đổi hành vi con người, từ đó biết điều gì là nên làm cho bản thân. Mình nghĩ cuốn sách này sẽ đặc biệt hấp dẫn với những ai yêu thích công nghệ, địa chính trị, hoặc là những người muốn am hiểu về tư duy hệ thống.

Khen rồi, giờ đến phần chê.

Điểm trừ thứ nhất: Có những chương hơi ngợp thông tin.

Vì đây là công trình 10 năm của Huskywannafly, nên cảm giác ông í hơi tham nhồi thông tin. Ở phần nửa sau của sách, như các chương nói về chuỗi cung ứng bán dẫn toàn cầu, công nghệ quang khắc hay cấu trúc liên minh "bát đại phái" vây hãm Nvidia thì nhịp độ sách hơi chậm lại. Có những chỗ sách giải thích các vòng lặp lịch sử hơi dài. Mình nghĩ cắt đi khoảng 10% thì nhịp sách sẽ nhanh và cuốn hơn.

Điểm trừ thứ hai: Đọc xong cảm giác bị... khủng hoảng hiện sinh.

Thường thì khi đọc xong một cuốn sách giải mã thế giới, mình mong chờ ở cuối sách tác giả sẽ đưa ra lý giải kiểu: Làm thế nào để sinh tồn trong kỷ nguyên này. Nhưng Husky thì không. Sách cho bạn thấy những ông trùm đang giật dây đằng sau, bóc trần sự thật rằng chúng ta chỉ là những hạt cát vô danh trong tay của các Big Tech, rồi đóng sách lại.

Nói thật, gấp sách lại mình thấy hơi trầm cảm nhẹ. Nó giống như bạn vừa nuốt viên thuốc màu đỏ trong Ma Trận vậy. Bạn nhìn thấy sự thật, nhưng sự thật đó làm bạn thấy mình nhỏ bé và bất lực trước quyền lực của các siêu tập đoàn. Mình hy vọng Husky có thêm một phần gợi ý cách người dân bình thường có thể hành động như thế nào trong cuộc sống hiện đại thì trọn vẹn hơn.

Đánh giá: 9/10 điểm

Bỏ qua vài tiểu tiết hơi hàn lâm và sự “nhẫn tâm” của tác giả khi không cho người đọc một lối thoát màu hồng, thì Code và Cát vẫn là một cuốn MUST-READ, rất cần trong thời đại này.

Nếu bạn là sếp, là quản lý, hãy đọc để hiểu dòng chảy của tiền và quyền lực đang đi về đâu. Nếu bạn là sinh viên, người đi làm, bạn phải đọc để biết mình đang đứng ở đâu trong chuỗi thức ăn số này, để không bị mấy cái thuật toán dắt mũi. Còn nếu bạn là một fan của Spiderum từng mê giọng văn của Husky, thì mình cá bạn sẽ không hối hận khi cầm trên tay cuốn sách này đâu.

Anh em nào muốn thử cảm giác giác ngộ pha chút trầm cảm thì mua mà trải nghiệm nhé :)))

#codevacat #Huskywannafly