Quang Thịnh - mảnh đất anh hùng

Trong những năm tháng ác liệt nhất của cuộc kháng chiến chống Mỹ giai đoạn 1965–1972, khi không quân Mỹ liên tục mở rộng các đợt đánh phá ra miền Bắc, xã Quang Thịnh (huyện Lạng Giang, tỉnh Hà Bắc) bất ngờ trở thành một trong những điểm chịu tác động trực tiếp và dữ dội nhất. Nằm trên trục giao thông chiến lược, khu vực này – đặc biệt là cầu Lường – thường xuyên bị máy bay Mỹ nhắm tới, khiến bom đạn trút xuống gần như liên tục. Nhà cửa bị phá hủy, người chết và bị thương không ít, nhưng điều khiến nhiều người sửng sốt là: giữa hoàn cảnh đó, người dân Quang Thịnh không hề rời bỏ quê hương mà trái lại, họ biến chính nơi mình sống thành một “pháo đài” thực thụ.
Ngay từ khi chiến tranh leo thang, dưới sự lãnh đạo của Đảng bộ địa phương, cả xã đã nhanh chóng chuyển sang trạng thái “vừa sản xuất, vừa chiến đấu”. Hệ thống hầm hào được đào khắp nơi, từ sân nhà, bờ ruộng đến trường học, với mật độ dày đặc đến mức chỉ vài mét lại có một điểm trú ẩn. Không chỉ là biện pháp đối phó, đó là cả một cách tổ chức không gian sống trong chiến tranh, nơi mỗi người dân đều biết mình phải làm gì khi còi báo động vang lên. Ngay cả trong lao động, họ cũng tìm cách thích ứng: đội mũ rơm, mặc áo rơm, ngụy trang để tránh bị phát hiện từ trên không, biến những cánh đồng thành nơi vừa sản xuất vừa sẵn sàng phòng tránh bom đạn.
Không dừng lại ở phòng thủ, lực lượng dân quân tự vệ tại chỗ đã trực tiếp tham gia chiến đấu với một tinh thần mà nhiều người gọi là “không thể tin nổi”. Trong một trận oanh kích năm 1965, khi máy bay Mỹ ném bom liên tục hơn một giờ đồng hồ gây thiệt hại nặng nề với 9 người chết, 15 người bị thương và hàng chục ngôi nhà bị thiêu rụi, lực lượng dân quân xã vẫn tổ chức phản công ngay sau đó và bắn rơi 2 máy bay Mỹ . Tại thôn Ngọc Sơn, chỉ trong vòng vài phút ngắn ngủi, dân quân phối hợp với bộ đội đã hạ thêm 3 máy bay, tạo nên một chiến công khiến báo chí địa phương thời điểm đó phải đặc biệt biểu dương . Tính đến năm 1966, toàn xã đã bắn cháy 6 máy bay Mỹ và bắt sống phi công, một kết quả mà nếu chỉ nhìn vào quy mô của một xã nông thôn thì gần như khó có thể hình dung.
Điều đáng nói hơn cả là tất cả những hoạt động đó không làm tê liệt đời sống mà ngược lại, xã hội ở Quang Thịnh vẫn vận hành một cách đáng kinh ngạc. Ban ngày người dân vẫn ra đồng sản xuất, ban đêm tham gia trực chiến hoặc hỗ trợ các hoạt động phòng không. Khi lực lượng lao động nam giới giảm sút do tham gia chiến đấu, phụ nữ trở thành lực lượng chủ lực trong sản xuất thông qua phong trào “Ba đảm đang”, vừa làm ruộng, vừa phục vụ chiến đấu, vừa đảm bảo hậu cần. Các hợp tác xã, trạm y tế và tổ chức quần chúng vẫn được duy trì, nhưng được điều chỉnh linh hoạt để phục vụ đồng thời cả nhu cầu dân sinh và quốc phòng. Nhờ đó, không chỉ tự duy trì cuộc sống, Quang Thịnh còn đóng góp lương thực, thực phẩm và nguồn lực cho các nhiệm vụ chiến đấu trên địa bàn.
Đỉnh điểm của thử thách đến vào cuối năm 1972, khi không quân Mỹ tiến hành các đợt ném bom quy mô lớn xuống khu vực Lạng Giang trong 12 ngày đêm khốc liệt. Thiệt hại là không tránh khỏi, nhưng điều khiến người ta chú ý là khả năng phục hồi nhanh chóng của địa phương. Lực lượng dân quân và nhân dân không những bám trụ mà còn nhanh chóng khắc phục hậu quả, ổn định đời sống và tiếp tục duy trì sản xuất cũng như hoạt động phòng thủ. Trong hoàn cảnh đó, Quang Thịnh không chỉ đơn thuần là một địa bàn chịu chiến tranh mà thực sự trở thành một hệ thống phòng thủ xã hội hóa, nơi mọi thành phần – từ chính quyền, lực lượng vũ trang đến từng hộ gia đình – đều tham gia vào một cấu trúc chung.
Nhìn từ bên ngoài, câu chuyện của Quang Thịnh có thể được kể lại như một “kỳ tích” của một làng quê nhỏ trước bom đạn hiện đại. Nhưng thực chất, điều tạo nên sức mạnh đó không nằm ở yếu tố ngẫu nhiên mà ở cách tổ chức: sự lãnh đạo chặt chẽ của Đảng bộ cơ sở, sự gắn kết cộng đồng và khả năng huy động toàn bộ xã hội vào một mục tiêu chung. Chính điều này đã biến một xã nông thôn bình thường thành một mô hình điển hình của chiến tranh nhân dân ở cấp cơ sở, nơi mà mỗi người dân không chỉ là người sống sót trong chiến tranh, mà còn là một phần trực tiếp tạo nên sức mạnh để vượt qua nó. Sáng ngày 10/11, Đảng bộ, chính quyền và nhân dân xã Quang Thịnh đã long trọng tổ chức Lễ đón nhận danh hiệu “Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân” thời kỳ chống Mỹ cứu nước.
---