Pyotr Arkadyevich Stolypin - "Bọn họ cần biến đổi lớn, chúng ta cần nước Nga vĩ đại!"
Hồi 2008, thời mà điện thoại bấm nút còn phổ biến, Facebook còn chưa thống trị và Internet đồng nghĩa trốn ra quán điện tử, ở bên nước...
Pyotr Arkadyevich Stolypin
Hồi 2008, thời mà điện thoại bấm nút còn phổ biến, Facebook còn chưa thống trị và Internet đồng nghĩa trốn ra quán điện tử, ở bên nước Nga người ta có chương trình "nhắn tin bầu chọn nhân vật lịch sử vĩ đại". Lịch sử ở đây, không chỉ bao hàm chuyện chiến tranh, mà là toàn bộ mọi mặt cuộc sống khác như cả thơ ca, hội họa, khoa học,...
Kết quả năm đó thì đại khái người Nga bầu cho Alexander Nevsky cùng Pushkin đồng hạng 1. Tướng Suvorov hạng 2. Pyotr Stolypin hạng 3. Mấy vị phía sau căn bản có Mendeleev, Alexander II, Catherine II, Peter I,... Link báo dưới đây tôi lấy báo trong nước, trong đó Stalin hạng 3 còn Stolypin hạng 2. Kỳ thực đấy là kết quả trước vòng bình chọn chính thức cuối cùng, không phải kết quả đúng.
Nói chung thì mấy cái tên khác nhìn qua chắc ai cũng biết rồi. Nhưng có ông thứ 3 mà tôi in đậm - Pyotr Stolypin, khá chắc đa số người Việt sẽ hỏi "thằng quái nào đây?". Để kể thêm cho bạn, thì khi tôi cố gắng search Google từ khóa "Stolypin là ai?" để ra kết quả tiếng Việt, kết quả gần như chẳng đáng kể. Bài báo duy nhất tôi tìm được là bài của Báo Công an Nhân dân: "Tại sao Putin thần tượng Stolypin?"
Rồi một buổi chiều ngày 21/2/2023, tôi ngồi nghe live bài phát biểu của Tổng thống Nga Putin trên đài Sputnik. Sau khi nghe xong, đọc các báo Nga tổng kết, tôi đọc được dân Nga viết rằng: "Tổng thống một lần nữa trích dẫn Stolypin". Tất nhiên tôi vẫn khá chắc đa số người Việt vẫn chẳng biết người này là ai, và do đó, tôi quyết định gõ 1 bài cấp tốc về nhân vật này, để mà bảo vĩ đại thì chưa chắc theo quan điểm của nhiều người, nhưng để nói ảnh hưởng lớn thì không thể sai.
Bài hôm nay, tôi sẽ KHÔNG viết về tiểu sử cụ thể của nhân vật này, muốn viết cũng được nhưng để khi khác. Ở đây tôi chỉ tóm tắt về 2 vấn đề chính do tôi tự nghĩ ra.
Một, là một (vài) danh ngôn kinh điển của ông Stolypin. Và hai, giải thích ngắn gọn lý do tại sao người Nga bầu ổng vào top 3 nhân vật lịch sử, mà người nước ngoài lại ít biết.
*Tóm tắt tiểu sử
Ngắn nhất có thể, Pyotr Stolypin là Thủ tướng, Bộ trưởng Nội vụ ở Đế quốc Nga thời Hoàng đế Nicholas II - cũng là Hoàng đế cuối cùng.
Người ta nhớ tới ông này trong lịch sử là nhà cải cách lớn ở Đế quốc Nga, sự trung thành tuyệt đối với Đế chế và sự tàn bạo với các phong trào chống đối. Do các yếu tố đó, Pyotr Stolypin góp công lớn dập tắt cuộc cách mạng Nga 1905-1907, nhưng cũng vì đó mà ông bị ám sát hàng chục lần. Lần cuối cùng năm 1911, ông không thoát khỏi vụ ám sát ở Kiev và qua đời, xong (ngắn thật, tôi phục mình quá!)
Danh ngôn để đời - "Bọn họ cần biến đổi lớn, chúng ta cần nước Nga vĩ đại!"
Nói thực lòng thì, sẽ hợp lý nếu nhiều người không biết tới Pyotr Stolypin, với những gì ông làm trên kia. Cải cách, trung thành, tàn bạo,... có nhiều nhân vật như vậy trong lịch sử Nga và thế giới. Nhưng, vấn đề ở chỗ, Pyotr Stolypin có để lại cho nước Nga một danh ngôn mà từ đó về sau mọi người Nga, mọi lãnh đạo Nga, mọi chế độ ở Nga,... đều có thể (và rất thích) dùng:
"Им нужны великие потрясения — нам нужна Великая Россия!"(Bọn họ cần biến đổi lớn, chúng ta chỉ cần nước Nga vĩ đại!)
Đại khái, lúc này Pyotr Stolypin đang tiến hành Cải cách ruộng đất cực lớn ở Đế quốc Nga. Đây là một cuộc cải cách lớn, chỉ cần biết nó lớn là được. Chứ để mà viết cụ thể chi tiết về Cải cách này, không phải là tôi không muốn, mà là không đủ trình đọc.
Tuy vậy, mục tiêu của Stolypin trong cải cách, bên cạnh thay đổi cuộc sống của nông dân Nga, còn lại chủ yếu là để duy trì vững chắc chế độ quân chủ chuyên chế của gia tộc Romanov vốn đã lung lay sau cuộc cách mạng 1905. Nhiều người trong Duma quốc gia theo đường lối Tự do, Cấp tiến, Cánh tả,... không thích điều này, họ lên tiếng chống đối và chỉ trích Stolypin nhằm ngăn cản cuộc cải cách. Họ đòi hỏi nước Nga phải cải cách theo đường lối cấp tiến, nhất là phải cải cách chế độ quân chủ, thậm chí làm cách mạng phế truất Sa hoàng,...
Kết quả là Stolypin ném câu này vào bọn họ. Từ đó về sau, trong các cuộc họp Đại hội đại biểu nhân dân Liên Xô, trong cuộc họp Duma Quốc gia Nga, hay ngay cả trong cuộc sống thường ngày dân Nga,... họ vẫn nói câu "Им нужны великие потрясения — нам нужна Великая Россия!" này.
Kết quả là Stolypin ném câu này vào bọn họ. Từ đó về sau, trong các cuộc họp Đại hội đại biểu nhân dân Liên Xô, trong cuộc họp Duma Quốc gia Nga, hay ngay cả trong cuộc sống thường ngày dân Nga,... họ vẫn nói câu "Им нужны великие потрясения — нам нужна Великая Россия!" này.
Tôi sẽ tạm thời chưa phân tích luôn câu này ở đây, mà để xuống phần sau làm luôn một thể. Ngoài ra, trên kia tôi có để chữ (vài) trong ngoặc đơn, nên sẽ ráng kiếm thêm vài quotes (hơi chuối) của ông này. Đoạn này đọc cho vui, không cần thiết có thể xuống dưới phần sau ngay:
-Có 1 lần Stolypin bị ám sát cùng gia đình, các con ông bị thương. Hoàng đế Nicholas II đến thăm có gửi nhiều tiền của tới. Stolypin đáp:"Я не продаю кровь своих детей" (Bệ hạ, thần không bán máu con mình!)
-Lúc có người đòi đổi quốc huy Nga, Stolypin đáp: "Đại bàng của chúng ta, di sản của Byzantium, là đại bàng hai đầu. Tất nhiên, đại bàng một đầu cũng khỏe và mạnh mẽ, nhưng nếu ta chặt 1 đầu đại bàng của chúng ta, nó sẽ không mạnh mẽ, mà sẽ chỉ chảy máu"
*Tại sao tôn thờ Stolypin?
Giờ quay lại một chút với đoạn 1, tôi cố tình không nói rõ lý do tại sao người dân Nga ở mọi chế độ ưa thích câu danh ngôn kia. Thì về cơ bản, nó chính là lời biện minh hữu hiệu nhất ở Nga để chống lại những ý kiến muốn thay đổi chế độ.
Ở bối cảnh gốc của câu nói, Stolypin dùng câu đó để chỉ trích những người muốn lật đổ chế độ quân chủ Nga, quay lưng với lịch sử truyền thống của Nga và của Chính thống giáo, thậm chí đòi đổi quốc huy Byzantine truyền thống của Nga,... Với câu nói đó, Stolypin thể hiện rõ ý chỉ bảo tồn chế độ quân chủ chuyên chế ở nước Nga, bảo tồn các giá trị truyền thống của dân tộc, của Chính thống giáo bất chất những lời chỉ trích "bảo thủ", "độc tài",...
Thì ở Liên Xô hay Liên bang Nga ngày nay, câu nói đó cũng có thể được dùng để chỉ trích vào những người muốn thay đổi chế độ ở Nga, mà trong tình hình gần đây, có thể coi như nhằm trực tiếp vào các nước phương Tây và những người thân phương Tây ở Nga. Không khó để thấy ở phương Tây hiện tại những lời chỉ trích về Nga, nơi có chế độ "độc tài", nơi bầu cử được sắp đặt, nơi không có tự do ngôn luận, thành trì bảo thủ chống LGBT,... rồi cuối cùng là muốn thay đổi chế độ ở Nga bằng một mô hình khác.
Bên cạnh đó, không chỉ là những lời nói miệng, Stolypin cũng chứng tỏ sẵn sàng hành động bằng tay đàn áp các cuộc cách mạng. Đó chính xác là những gì ông đã làm trong Cách mạng Nga 1905-1907: đàn áp đẫm máu những người Cách mạng, cấp tiến, cánh tả,... để bảo toàn chế độ Quân chủ chuyên chế. Sự đàn áp tàn bạo của Stolypin với những người khởi nghĩa đi vào lịch sử Nga với giai thoại "«столыпинский галстук» (cà vạt của Stolypin).
Đại để, trong thời kỳ cải cách của mình, Stolypin đã ra lệnh tăng rất nặng hình phạt với tội phạm. Do đó, từ năm 1906 tới 1911 nước Nga đã thi hành hơn 5.700 bản án tử hình. Nhưng Stolypin cũng bảo quân đội, cảnh sát "tiết kiệm đạn", do đó yêu cầu tử hình bằng treo cổ. Người ta đồn rằng thời đó đã phát minh ra nhiều cách thức thắt dây treo cổ để hành quyết phạm nhân nhanh chết hơn, được gọi là "cà vạt Stolypin".
Tranh biếm họa Sa hoàng Nicholas II với những giá treo cổ đầy rẫy - thể hiện số vụ tử hình bằng treo cổ tăng vọt ở Nga.
Stolypin đã phải trả giá bằng tính mạng mình, thậm chí là gia đình. Ông bị những người cách mạng ám sát thành công năm 1911 tại Kiev sau hàng chục lần không thành.
Ngày nay, dù nước Nga không còn là Quân chủ chuyên chế, thì cũng mang phần nào hình dáng, tư tưởng của nó. Tại sao người ta hay đùa Putin là "Sa hoàng Putin", tự các bạn có thể trả lời được! Và cũng vì lẽ đó, tư tưởng của Stolypin cực kỳ phù hợp cho chính quyền Nga và đáng nói hơn, cho đại đa số dân cư Nga hiện đại, nơi tư tưởng Bảo thủ, cánh hữu chiếm ưu thế so với Cấp tiến, cánh tả,... nơi người dân có xu hướng ủng hộ nhà nước chuyên chế, bảo thủ, "độc tài",... hơn so với phương Tây. Tôi sẽ nói về điều đó ở phần dưới, vẽ lại một bức tranh xã hội Nga vào thời điểm Stolypin được bầu vào top 3 nhân vật lịch sử.
*Xã hội Nga 2008 - bảo thủ cực hữu thống trị.
Thời điểm đầu những năm 2000 tới khoảng trước 2014, xã hội Nga về căn bản được đặc trưng bởi tư tưởng Dân tộc chủ nghĩa, bảo thủ, cực hữu, tôn sùng Chính thống giáo, chống nhập cư, chống LGBT,... Đặc biệt thời điểm năm 2008 lại là thời điểm chủ nghĩa dân tộc cánh hữu lên mạnh nhất. Tôi được nghe dân Nga nói đùa rằng, nguyên nhân chính là vì... đội tuyển Nga vào bán kết EURO!?
Anyway, nếu bạn theo dõi thời sự Nga thời đó, sẽ thấy các nhóm Cực hữu, thậm chí tư tưởng Tân Ph.át x.ít hoành hành đến mức nào. Họ thoải mái tạo ra các cuộc tuần hành lớn, ra đường đánh đập, sát hại nhiều người từ dân nhập cư, người đồng tính, nhà hoạt động cánh tả, thậm chí cả quan chức nhà nước Nga dám cản đường chúng,... Thậm chí nhiều bà con, du học sinh Việt Nam thời đó ở Nga cũng vạ lây. Tôi sẽ kể sau đây những vụ tiêu biểu.
Vào năm 2005, có một sự kiện Tổng thống Nga Putin công bố ngày nghỉ lễ tháng 11 ở Nga là ngày 4/11 để "Kỷ niệm ngày giải phóng Moscow khỏi Ba Lan năm 1612", thay cho ngày 7/11 trước đó là ngày "Cách mạng tháng 10". Kể từ đó, ngày 4/11 ở Nga biến thành một ngày, mà các nhóm Cực hữu tràn ra đường tuần hành lớn, đánh đập người nhập cư,... mà họ tự gọi với cái tên là "Русский марш" (Cuộc tuần hành nước Nga).
Bạn có thể thấy dưới đây một vài hình ảnh về các cuộc tuần hành này:
Bên cạnh đó, các nhóm cực hữu cũng gây lên những vụ án mạng kinh hoàng nước Nga thời đó trước năm 2010. Tại sao lại là năm 2010, nó liên quan tới chuỗi án mạng chấn động nhất đương thời. Nhưng trước tiên, cũng kể thêm vài vụ nổi cộm "gần gũi". "Gần gũi" ở đây là vì nó liên quan tới người Việt.
-Ngày 13/10/2004, sinh viên Vũ Anh Tuấn bị một nhóm cực hữu ở St.Petersburg sát hại dã man ngay tại ga tàu. Vấn đề lớn nhất không phải ở chỗ anh sinh viên bị sát hại, mà là chính quyền Nga gần như không xử phạt kẻ phạm tội.
-Ngày 21/8/2006, những kẻ cực hữu (báo chí đương thời gọi là "đầu trọc") đánh bom chợ Cherkizovsky giữa Moscow. Đây là khu chợ có nhiều người Việt buôn bán lâu đời, gọi là "chợ Vòm". Kẻ đánh bom nhằm vào khu người Trung Á, giết 14 người. Khu người Việt không bị thương vong nhưng hàng hóa có thiệt hại.
-Vào năm 2007, một vụ trọng án chấn động Internet ở Nga (người Việt ít biết). Một nhóm phát xít Nga đã quay video hành quyết 2 người Trung Á, mà 1 trong số đó được xác định là Shamil Odamanov người Tajikistan. Trong nền video có 1 lá cờ Quốc xã rõ ràng. Hai nạn nhân sau đó đã bị chặt đầu. Video lan truyền trên Internet gây kinh hãi, nhưng thời đó Interner chưa quá phổ biến như hiện tại nên cũng đỡ nguy hiểm hơn.
-Cuối cùng, tập trung vào chuỗi án mạng chấn động năm 2010 khiến chính quyền Nga bắt đầu mạnh tay với các nhóm cực hữu. Nó xoay quanh một nhóm cực hữu Nga tên gọi tắt là БОРН (tôi sẽ gọi là BORN).
Đây là một nhóm cực hữu tân phát xít khét tiếng ở không chỉ Nga mà cả các nước Slav như Ukraine, Serbia,... Từ trước năm 2010, nó đã gây ra hàng loạt vụ sát hại nhằm vào những nhà hoạt động cánh tả (đặc biệt nhằm vào các nhóm tự xưng Antifa - chống phát xít ở Nga). Trong đó vụ nổi cộm là sát hại nhà vô địch quyền Anh người Nga gốc Thái Lan - Muslim Abdullaev.
Vào ngày 19/1/2009, nhóm BORN đã thực hiện vụ ám sát ngang nhiên giữa lòng Moscow nhằm vào 2 nhà hoạt động cánh tả, chống phát xít của phong trào Antifa. Nạn nhân là Stanislav Markelov và Anastasia Baburova.
Nhưng đỉnh cao của vụ việc là vào ngày 12/4/2010. Bấy giờ, loạt vụ sát hại tai tiếng trên đang được điều tra xét xử. Thẩm phán Thành phố Moscow ông Eduard Chuvashov đích thân đốc thúc cuộc điều tra bất chấp lời đe dọa từ các nhóm cánh hữu. Thế rồi một ngày, những kẻ cực hữu tìm đến tận tư gia Thẩm phán Chuvashov, giết ông.
Vụ án này, vượt quá giới hạn của chính quyền Nga vốn trước đó dung túng cho các nhóm cực hữu lộng hành (như vụ sinh viên Vũ Anh Tuấn). Ngay người của chính quyền Nga cũng bị sát hại, họ không thể làm khác ngoài việc mạnh tay dập tắt các nhóm Cực hữu kia. Đây chính là sự kiện các nhóm cực hữu Nga bị siết chặt kiểm soát, do vậy trở về sau các bạn sẽ khó thấy các nhóm như vậy lộng hành ở Nga như giai đoạn trước năm 2010.
Tóm lại, loạt bài báo, sự kiện đã liệt kê trên kia, là để các bạn hình dung lại sơ lược xã hội Nga giai đoạn đầu những năm 2000s, với sự thống trị của chủ nghĩa dân tộc cực đoan, cực hữu bảo thủ,... Để nhìn từ đó, các bạn biết được lý do tại sao bấy giờ (có thể là tận bây giờ) người dân Nga tôn sùng Pyotr Stolypin - một nhân vật ít được biết tới ở nước ngoài - nhưng cực kỳ được ưa chuộng ở Nga với tư tưởng bảo thủ của mình.
Ф.Đăng
@Phamdangbku
Quan điểm - Tranh luận
/quan-diem-tranh-luan
Bài viết nổi bật khác
- Hot nhất
- Mới nhất