Phương pháp giúp bạn kiên trì học tiếng Trung (2)

Đầu tiên, chúng ta phải thừa nhận rằng trong lúc học tiếng Trung thấy chán nản là chuyện rất rất bình thường, nên chúng ta không cần phải thấy tội lỗi hay buồn vì điều đó. Đơn giản là vì cơ chế não bộ chúng ta thấy những điều là lạ khó khó là sẽ bật mode né, nên thường thì khi thấy nản chúng ta sẽ chọn tạm thời đi chơi game, coi phim (về lại với những gì quen thuộc) relax một xíu.

Nhưng thay vì chọn hôm đó không học chữ nào tiếng Trung và hứa hẹn những điều tốt đẹp vào ngày mai (mà thường là không thực hiện được) thì bạn hãy thử tự nhủ với bản thân hôm nay học một chút thôi - 5 phút hay 10 phút là được rồi.

Ví dụ như khi mình chán học hay hôm đó mình buồn ngủ, đau đầu, mệt quá thì mình sẽ tự nhủ học 10 phút thôi được rồi. Có khi kết quả là mình sẽ học được 30 phút do đang học giữa chừng không muốn dừng lở dở, có khi học xong 10 phút là quăng sách nằm chơi do quá mệt thật sự. Nhưng mình cũng không thấy tự trách, vì ít nhất mình đã có học được một ít gì đó, và dần dà mình có thói quen khi nản thì không phải bỏ xó kế hoạch của mình mà là làm một phần nho nhỏ là được.

Chắc bạn sẽ nghĩ ủa có 10 phút thì có khác gì không làm đâu ta? Nhưng mà khác đấy, vì dù bạn học được 10 phút hay nhiều hơn thì đó cũng góp phần nuôi dưỡng cho bạn một thói quen tốt mới, mà thói quen chính là những viên gạch xây nên thành công (mình sẽ phân tích rõ hơn điều này trong một bài viết khác).

Có đôi khi chúng ta sẽ thấy nản vì bản thân tiến bộ quá chậm, còn cách mục tiêu mình đặt ra quá xa. Giống hồi đó mình đặt mục tiêu có thể cày hết quyển HSK4 trong vòng 3 tháng nhưng vẫn trì hoãn lần lữa vì thấy thiếu động lực và thật sự cảm giác khi ấy rất thất vọng về bản thân.

Sau này khi mình đọc quyển sách Atomic Habit của tác giả James Clear có một câu giúp mình thay đổi lối tư duy: “The purpose of setting goals is to win the game. The purpose of building systems is to continue playing the game” (Tạm dịch: Mục đích của việc đặt mục tiêu là để chiến thắng cuộc chơi, mục đích của việc xây dựng hệ thống là để tiếp tục cuộc chơi)

Chúng ta có mục tiêu là điều tốt bởi vì mục tiêu cho chúng ta phương hướng, nhưng khi bản thân chỉ chăm chăm vào mục tiêu để có thể chiến thắng cuộc chơi (như thi được HSK3-4-5-6) thì quá trình (mỗi ngày học 1-2 bài khóa) sẽ trở nên chán nản và vô nghĩa.

Vậy nên cái chúng ta cần không chỉ là một mục tiêu lớn như đạt HSK 3-4-5-6 mà còn là những hệ thống - mục tiêu nhỏ hướng đến quá trình - để giúp chúng ta hưởng thụ quá trình và có động lực tiếp tục học.

Điều đó rất đúng với trường hợp của mình - điều khiến mình chán nản và thất vọng là bởi vì mình chưa hoàn thành được mục tiêu học hết HSK4 trong vòng 3 tháng mà mình dành tận 4 tháng rưỡi.

Nguyên nhân sâu xa là do mình chỉ mong muốn học lẹ lẹ cho hết đống bài khóa này chứ mình chẳng hề thích ngồi 2-3 tiếng tra từ, học ngữ pháp như cái kế hoạch mà mình tạo mỗi ngày. Vậy nên có ngày có cảm hứng thì mới học được 2-3 tiếng không có hứng thì đi nằm chơi.

Khi mình đọc được câu trên của James Clear thì mình đã thử chuyển mục tiêu từ kết quả (học xong HSK4 trong 3) tháng sang mục tiêu hướng đến quá trình (mỗi ngày học 45 phút) và tìm cách để bản thân hưởng thụ quá trình.

Mình sẽ để ý xem mình thích học phần nào và tập trung vào phần đó nhiều hơn. Cá nhân mình không thích phần ngồi học thuộc từ vựng, ngữ pháp hay các từ đồng nghĩa do mình thấy vừa khó nhớ vừa buồn ngủ.

Nhưng mình rất thích phần suy nghĩ đặt câu ứng dụng các từ đã học tạo thành câu hay một bài nói về một chủ đề nào đó. Mình thấy khúc học đó thú vị hơn nhiều. Mà để bài nói/viết của mình đầy đủ ý, đúng ngữ pháp thì đương nhiên mình phải học chắc lí thuyết từ vựng và ngữ pháp.

Thế là mình dần dần thấy việc học vui vậy nên cũng có động lực học hơn. Có thể đọc tới đây bạn sẽ nghĩ “Eo ôi tại pà giỏi ngôn ngữ nên thấy thích học là phải rồi, chứ tui thấy khó muốn chết chả có gì thú vị sất” thì không phải đâu nha, hồi đầu học mình cũng thấy chán y xì bạn vậy nên mới mò coi bao nhiêu là tips học tiếng Trung hiệu quả và cách học ngôn ngữ hiệu quả nói chung. Nói chung là coi một tá luôn mà tiếng Trung vẫn lẹt đẹt phát âm sai lên xuống tại vì mình lo coi thôi à chứ không có áp dụng gì hết.

Nên trong bài viết này mình muốn cho bạn một lối tư duy rất quan trọng là cứ bắt đầu trước đã còn lại tính sau - Bạn không cần phải biết đầy đủ mọi thứ rồi mới bắt đầu, không cần phải coi hàng chục video youtube hay lướt tiktok về tips học tiếng Trung học hiệu quả, không cần phải thích hay có động lực rồi mới ngồi vào bạn học tiếng Trung. Bạn học để có thêm nhiều động lực và ngày một yêu thích tiếng Trung.

Và đó chính xác là quá trình mình trải qua, ban đầu thích vừa vừa → Học rồi thấy khó quá nản → Học lâu thấy thú vị nhưng trong quá trình học vẫn nản nhiều lắm → Tiếp tục học và thấy càng ngày càng vui.

Vậy nên cứ đặt mục tiêu nhỏ cho bản thân mỗi ngày học tiếng Trung 30 phút và kiên trì.

Mình không hay đặt mục tiêu kiểu mỗi ngày học 10 từ mới để qua 2-3 tháng mình có 1000 từ. Có lẽ mỗi người mỗi khác nhưng mình mà học kiểu đó là qua 2-3 tháng não vẫn trống trơn vì thật sự không nhớ nổi. Với cả mình chú trọng việc ứng dụng những từ đã học vào giao tiếp hằng ngày hơn nên nếu mình học được 1000 từ mà mình không dùng thường xuyên thì với mình nó cũng không có ý nghĩa. Mỗi người mỗi khác nên bạn cứ đặt mục tiêu sao cho phù hợp với bản thân nhé.

Phần kế tiếp là ôn bài - Phần này khá quan trọng vì mình tin rằng đa số 80% kiến thức của chúng ta sẽ trôi tuột sau 1-2 tuần. Vậy nên cứ học hết một bài khóa thì bạn hãy áp dụng 2 phương thức sau: Gợi nhớ chủ động (Active Recall) và Lặp lại ngắt quãng (Spaced Repitition).

Gợi nhớ chủ động nghĩa là bạn sẽ không mở sách hay vở ra đọc lại các kiến thức từ đầu tới cuối mà trước tiên sẽ tự hỏi bản thân bài đó đã học được những gì, vắt não suy nghĩ xem bản thân nhớ được những từ vựng/điểm ngữ pháp/nội dung nào của bài học. Hoặc bạn có thể đặt ra những thử thách như đặt 1 câu với từ đã học, tự cho mình một câu tiếng Việt và yêu cầu bản thân dịch ngược sang tiếng Trung.

Lặp lại ngắt quãng là cách một quãng thời gian thì bạn sẽ quay về ôn bài cũ. Ví dụ bạn học tới bài 3 hoặc 4 thì lại quay về ôn bài 1, và chú ý rằng lần ôn này bạn hãy dùng những câu hỏi để gợi nhớ chủ động (Active Recall) trước khi mở sách ra đọc lại từ đầu đến cuối các phần từ vựng, ngữ pháp...

Hãy nhớ đừng quá đặt nặng về mục tiêu chỉ cần mỗi ngày học đủ 30 phút thì bạn đã rất giỏi rồi, hãy tự hào về bản thân và cổ vũ mình nhiều hơn. Khi bạn thấy vui vẻ tự hào về việc nào thì tự nhiên việc học tiếng Trung trở nên nhẹ nhàng hơn (vì não bộ bạn liên kết việc học với niềm vui, sự phấn khởi đó).

Và cuối cùng là take your time - dành thời gian hưởng thụ quá trình chứ đừng vội vàng cho học xong. Nếu bạn gặp một từ thấy thú vị hãy dành thêm nhiều thời gian tra từ điển, tìm hiểu cách dùng của từ đó, thường được ghép với từ nào, có những câu thành ngữ/tục ngữ nào liên quan...Dần dà bạn sẽ thấy tiếng Trung có rất nhiều thành ngữ, tục ngữ và câu chuyện thú vị.

Có thời gian thì mở phim Trung/nhạc Trung lên nghe/xem. Bạn không cần phải ép bản thân liên tục tra từ điển để học, cứ mở lên coi vậy thôi thì lỗ tai chúng ta từ từ làm quen với ngữ âm (phương pháp nghe thụ động). Ban đầu sẽ chẳng hiểu gì đâu nhưng dần dà khi bạn nghe nhiều, học thêm nhiều từ vựng trong sách thì bỗng dưng phát hiện bản thân hiểu được 20% - 30% rồi đến hiểu sương sương gần hết. Đó là một quá trình dài nên hãy hưởng thụ nó, đừng vội vàng.

Hy vọng rằng bài viết này sẽ phần nào giúp ích cho bạn.

Hope best things for you and be proud of yourself.