Phương pháp giúp bạn kiên trì học tiếng Trung (1)

Hé lô mọi người, mình là Vy. Hiện tại mình đang theo học ngành ngôn ngữ Trung, gần khoảng một năm trước mình đã có bằng HSK4 với số điểm 283/300 và vẫn trên con đường học tiếng Trung dài ơi là dài. Khá nhiều bạn hỏi mình làm sao mới học tiếng Trung được? Mới bắt đầu học tiếng Trung nhưng thấy quá khó và muốn bỏ cuộc thì phải làm sao?

Hiện tại trên mạng có rất nhiều bài viết cũng như video Youtube rất hay và chi tiết để chỉ cách bạn chọn giáo trình, phương pháp học phù hợp cho người mới bắt đầu nhưng nếu bạn đọc bài viết này của mình thì mình tin rằng bạn đang gặp phải một vấn đề mà rất nhiều người mới học tiếng Trung đều gặp phải - đó là chán nản và không có động lực học tiếng Trung.

Vậy thì trong bài viết này mình sẽ chỉ ra những điều cần lưu ý khi mới bắt đầu học và trong bài tiếp theo chúng ta sẽ bàn về những cách tư duy cần thiết để bạn có thể gắn bó với tiếng Trung lâu dài.

Khi mới bắt đầu học tiếng Trung thì phần lớn chúng ta sẽ loay hoay tìm kênh Youtube xem những anh chị giỏi tiếng Trung chia sẻ bí quyết hay đọc comment xem cuốn giáo trình nào nên học, nên áp dụng phương pháp học nào rồi ghi nhớ chữ Hán hay bộ thủ theo cách nào thì tốt và nhớ lâu nhất.

Mặc dù chuẩn bị kỹ ơi là kỹ nhưng bắt tay vô học thì những kiến thức mới vẫn vô cùng choáng ngợp và khiến bạn cảm thấy chán nản, muốn bỏ cuộc với suy nghĩ “Chắc mình không giỏi ngôn ngữ rồi”. Câu trả lời là vấn đề không nằm ở việc bạn có năng khiếu ngôn ngữ bẩm sinh không, thừa nhận rằng một vài người học ngôn ngữ rất dễ vô trong khi một số khác thì khó vô nhưng đa số chúng ta đều sẽ học được khi chúng ta có hướng đi đúng.

Vậy hướng đi ở đây là gì? Đầu tiên bạn phải xác định mục tiêu học tiếng Trung - có thể là vì công việc sau này, vì đam mê, hay học để đi du lịch Trung Quốc, nhập hàng Taobao…Mục tiêu sẽ giúp bạn biết mình nên tập trung vào phần nào của ngôn ngữ.

Ví dụ mình học ngôn ngữ Trung bởi vì mục tiêu của mình là làm trong một công ty Trung Quốc thì mình phải học tập trung vào phần tiếng Trung giao tiếp và thương mại, trong khi bạn mình dự định tương lai làm giáo viên thì phải nắm cực kỳ rõ phiên âm, ngữ pháp, tiếng Trung nghe nói đọc viết tất tần tật các thứ.

Có mục tiêu thì bạn sẽ không đặt nặng việc so sánh bản thân với người khác - ví dụ lướt Facebook thấy bạn đăng thi được HSK5-6 chỉ sau 1-2 năm học còn bản thân thì vẫn lẹt đẹt nói mấy câu xin chào, bái bai nên cảm thấy tự ti không bằng người khác. Khi bạn đã biết chính xác mình muốn gì thì bạn sẽ không quá để tâm đến những chuyện ấy bởi vì bạn biết có thể người ta học ngành ngôn ngữ, sư phạm Trung hay công việc yêu cầu tiếng Trung nên phải học cấp tốc để giỏi còn mình thích nên học thì chill chill thôi, giao tiếp đủ xài là được.

Tương tự như vậy, xác định rõ mục tiêu cũng giúp bạn biết mình cần học đến trình độ nào - nếu dùng cho giao tiếp trong công việc thì bạn chỉ cần học đến HSK 3-4 và luyện tập giao tiếp nhiều với người Trung Quốc là đủ dùng chứ không cần bỏ 2-3 năm ròng rã ngồi cày hết 6 quyển HSK.

Sau khi có mục tiêu rõ ràng thì bước đến là bắt đầu học, lên mục tiêu thì có lẽ dễ với chúng ta vì chỉ cần suy nghĩ sau này mình muốn làm/trở thành X Y Z là xong nhưng sau khi bắt đầu tự học thì mới phát hiện đời không như là mơ - Ban đầu thì tràn đầy động lực nhưng học được 1-2 tháng là chán nản bỏ cuộc bởi vì phát âm thì học mãi vẫn không chuẩn, chữ Hán thì chẳng nhớ nổi mặc dù đã áp dụng đủ thứ cách, ngữ pháp thì ngắc ngứ lộn lên lộn xuống, từ vựng học nay mai quên sạch trơn...

Vậy nên bạn phải xác định rõ ràng ngay từ đầu là bạn phải nắm vững phần nào trước tiên - câu trả lời là phần phát âm pinyin đầu tiên và sau đó đến chữ Hán, khi đã vững hai phần này rồi thì bạn hẵng lo đến ngữ pháp và từ vựng sau.

Bạn đừng cố ép bản thân phải học hết pinyin trong vòng 1 tuần bởi vì như thế rất rất khó. Kể cả mình học ngành ngôn ngữ Trung mà thầy cô cũng dành 1-2 tháng để dạy và ôn đi ôn lại rất kỹ phần pinyin này nên việc bạn cảm thấy khó khăn khi học pinyin, nhất là với những phụ âm z c s hay những âm bật hơi là điều rất bình thường.

Vì thế, nếu bạn đang có suy nghĩ học pinyin mài mại thôi là được rồi vì nó khó quá mà thì nên suy xét lại nhé bởi vì tiếng Trung có rất nhiều từ đồng âm nên nếu phát âm không chuẩn 4-5 âm tiết thì cuộc nói chuyện của bạn rất khó diễn ra suôn sẻ. Nên việc học kỹ pinyin là cực kỳ cực kỳ cần thiết. Mình sẽ gợi ý cho các bạn hai nguồn sau đây:

- Cách phát âm 21 vận mẫu và 36 thanh mẫu - kênh tiếng Trung không khó: Video này có hướng dẫn kỹ âm nào trong tiếng Trung sẽ đọc na ná giống chữ nào trong tiếng Việt giúp các bạn mới học dễ hình dung

- Muốn giỏi tiếng Trung phải học chắc phát âm - kênh Yangdexin

Học vững phần này rồi thì bạn nên luyện nói nhiều - đơn giản nhất là lên app store tải app Superchinese, Mochi về để luyện đọc theo nó hoặc để thú vị hơn thì bạn có thể kiếm một đứa bạn cũng đang học hoặc đã giỏi tiếng Trung để rèn luyện. Bởi vì thông thường khi học phát âm đa số chúng ta sẽ mô phỏng lại cách giáo viên đọc mà không phải lúc nào chúng ta cũng mô phỏng đúng - Như mình học đến giờ vẫn bị giáo viên chỉnh âm z mấy lần mới sửa đúng được.

Thế nên khi mọi người biết cách từ đó phát âm thế nào rồi thì hãy chú ý đến cách đặt khẩu hình miệng như âm đó là âm môi răng hay âm môi lưỡi, lưỡi chạm hàm trên hay chạm mặt răng? Mình biết là khi mới bắt đầu học pinyin đa số chúng ta sẽ pass qua phần này tại vì đã biết đọc đâu là ai quan tâm là âm môi gì, nhớ chi mệt não.

Nhưng một khi bạn đã mô phỏng theo cách đọc của giáo viên mà vẫn thấy thiếu thiếu hay sai sai cái gì thì cách môi răng lưỡi tiếp xúc với nhau và khẩu hình miệng là mấu chốt giải quyết đó. Lấy ví dụ về hai cặp âm dễ sai là ie và ia. Nhiều bạn sẽ hai âm xie và xia nghe y chang nhau, nguyên nhân là khẩu hình miệng khi đọc âm ia chưa mở to hết cỡ vì bản chất của âm ia là kết thúc bằng nguyên âm a - một nguyên âm yêu cầu khẩu hình miệng mở lớn.

Sau khi học xong pinyin thì sẽ đến phần chữ Hán, chắc hẳn nhiều bạn nản với tiếng Trung là bởi vì phần này - mặc dù đã luyện viết hơn chục lần nhưng bẵng đi vài ngày là quên ngay. Thế nên bạn chọn tạm thời bỏ qua chữ Hán và cứ học pinyin để giao tiếp đã. Khoảng từ HSK1-HSK3 có lẽ bạn sẽ học rất nhanh bởi vì không cần vật vờ nhớ đống chữ Hán nhưng chắc chắn rằng tới khoảng HSK4 bạn sẽ chững lại và rất khó học lên tiếp.

Ụa nguyên nhân là gì dợ? Như mình đã nói trước đó, tiếng Trung có rất nhiều từ đồng âm, và bạn cứ tưởng tượng một âm xiàn mà có thể chỉ rất nhiều chữ khác nhau như 现 (trong từ 现在 là hiện tại），县 (huyện)，线 (sợi chỉ),…thì làm sao mà bạn nhớ hết được các nghĩa này đây?

Hoặc thực tế hơn là người Trung hay có thói quen khi bạn giới thiệu tên xong thì người nghe sẽ hỏi lại ủa tên mày viết sao dợ? Bởi vì khi nghe tên bạn thì người nghe biết âm đọc của cái tên đó thôi chứ không biết chính xác là chữ nào. Nếu bạn chỉ học pinyin thôi thì bạn cũng không rõ tên mình viết sao, chắc lúc đó cũng xấu hổ dữ.

Ngoài ra, khi bạn muốn nhắn tin làm việc với người Trung thì cũng phải nhận dạng được mặt chữ để biết chọn chữ nào, khi bạn nhấn pinyin thì điện thoại/máy tính sẽ ra một loạt chữ Hán đồng âm đó và bạn phải biết mặt chữ thì mới chọn được từ mang nghĩa mình muốn truyền đạt. Vậy nên nếu bạn xác định bỏ qua phần chữ Hán thì bạn phải hiểu rằng mình học như thế thì chỉ có thể giao tiếp trực tiếp với người Trung và muốn mở rộng nâng cao vốn từ vựng thì rất mệt.

Vậy làm sao học chữ Hán cho vô hơn đây? Theo mình cách để dễ nhớ chữ Hán là nhớ theo bộ thủ, từ đó tạo ra một câu chuyện và luyện viết.

Đầu tiên, bạn không cần phải học hết hơn 200 bộ thủ, cứ gặp chữ nào thì học bộ thủ của chữ đó là đủ rồi - cách để biết một chữ có bộ gì thì bạn tải từ điển Hanzi về nhấn vào phần Hán tự sẽ có đầy đủ. Thứ hai, bạn cần tạo một câu chuyện liên quan đến bộ thủ đó, và tốt nhất là theo thứ tự các nét viết, phần này rất quan trọng vì não bộ chúng ta luôn dễ nhớ câu chuyện hơn, chứ nếu chỉ nhớ bộ thủ đơn thuần thì não bạn chỉ thấy thêm mệt và nản chứ học chả dễ hơn gì.

Ví dụ với từ 好 thì mình sẽ nhớ theo cách có bộ bên trái là bộ nữ 女 và bộ bên phải là bộ tử 子 (con cái) thì câu chuyện sẽ là một người phụ nữ 女có một đứa con 子 là tốt, từ 泪 thì mình sẽ nhớ là nước (bộ bên phải người ta gọi là “ba chấm thủy”) mắt 目. Và bạn để ý câu chuyện của mình tạo thì bộ nào viết trước sẽ xuất hiện trước, vậy nên mình cũng nhớ luôn vị trí đứng của các bộ thủ. Mình làm vậy là bởi vì khi học tiếng Trung có đôi khi hai bộ đổi vị trí cho nhau thành một từ mới có nghĩa và cách đọc khác.

Nhiều bạn mới học tiếng Trung có thắc mắc rằng chắc phải luyện viết nhiều lắm nhỉ - mỗi ngày dành 1-2 tiếng gì đó? Mình nghĩ là sẽ tùy mỗi người, với mình thì cách nhớ bằng bộ thủ khá hiệu quả nên mình thường không luyện viết nhiều, mỗi chữ chỉ viết 3-5 lần. Nếu chữ đó khó nhớ hay không có bộ thủ thì khi làm bài tập gặp nhiều lần, mỗi lần quên lại luyện viết 3 lần thì mình sẽ dần nhớ.

Cách học mỗi người là khác nhau, ví dụ như bạn mình thì nó không học bộ thủ luôn mà chỉ luyện viết thôi nhưng mỗi từ nó luyện 10-20 lần thì có khi còn nhớ chính xác hơn mình nên chủ yếu là bạn áp dụng thử và thấy phương pháp nào hợp với bản thân thì thử nha.

Tổng kết lại một xíu nè:

Đương nhiên trong lúc học thì nhiều lúc sẽ rất nản vì phát âm mãi vẫn chẳng chuẩn, chữ Hán thì hôm qua mới viết mà nay đã quên, người ta giới thiệu bao nhiêu cách mà mình áp dụng vẫn không hiệu quả...Vậy nên phần tiếp theo sẽ bàn về những mindset đúng đắn giúp chúng ta tạo ra thêm động lực trên hành trình học tiếng Trung.