5. Đến năm 2030, danh tính số có thể mang lại giá trị tương đương 3% - 13% GDP quốc gia

Hệ thống danh tính số trước hết khuyến khích sự xuất hiện và phát triển của một số hình thức kinh tế mới, cho phép người dùng tương tác hiệu quả hơn với các dịch vụ nói chung, đồng thời làm tăng tính tin cậy – một yếu tố quan trọng trong công cuộc số hóa các nghiệp vụ yêu cầu sự chính xác cao (như giao dịch tài chính). Các phân tích từ Brazil, Trung Quốc, Ethiopia, Ấn Độ, Nigeria, vương quốc Anh, và Mỹ đã cho thấy tiềm năng trưởng từ 3% đến 13% GDP vào năm 2030 đối với mỗi quốc gia áp dụng được hiệu quả các chương trình thúc đẩy nhân dạng số.
Hệ thống danh tính số cơ bản và danh tính số nâng cao có một vài sự khác biệt. Cụ thể:
Hệ thống danh tính số nâng cao (advanced ID) cho phép lưu trữ và liên kết thêm nhiều thông tin hơn về một cá nhân, và vì thế cho phép chia sẻ dữ liệu hiệu quả hơn, tất nhiên là với sự đồng thuận của chủ sở hữu.
Ví dụ, một người đóng thuế có thể cho phép cơ quan thuế truy cập thông tin về tài khoản ngân hàng, tài khoản đầu tư, dữ liệu về lịch sử việc làm để điền các biểu mẫu tiện lợi, nhanh chóng mà không sai sót.
Hệ thống danh tính số nâng cao nên được thiết kế dựa trên nguyên tắc: (1) yêu cầu lượng dữ liệu ít nhất (data minimization) và (2) tôn trọng quyền sở hữu dữ liệu.Nhà thu thập dữ liệu cần phải bảo vệ sự riêng tư của người dùng và có trách nhiệm với dữ liệu thu thập được, trong khi đó người cung cấp dữ liệu sẽ cần được trao quyền và trang bị cho mình nhận thức về việc chia sẻ dữ liệu cá nhân thế nào cho đúng.Ranh giới giữa một hệ thống danh tính số cơ bản và nâng cao thường rất mỏng manh vì thường một hệ sinh thái nhân dạng số hiện tại sẽ được xây dựng dựa trên nền một hệ thống danh tính số cơ bản, chỉ đơn giản là cho phép các phương án xác thực đơn giản bằng cách trực tuyến.
Nghiên cứu cho thấy một hệ thống danh tính số đủ tốt có thể mở khóa tiềm năng tương đương 50 – 70% của các nền kinh tế đang phát triển, giả định tỉ lệ ứng dụng đạt khoảng 70%. Với những thị trường đã phát triển các hệ thống danh tính số trong thời gian dài như Anh và Mỹ, tất cả tiềm năng kinh tế đều yêu cầu các giải pháp ở cấp độ cao hơn.
Có sự khác nhau đáng kể giữa tiềm năng và sự phân bổ lợi ích của danh tính số ở các quốc gia được nghiên cứu. Có hai yếu tố có thể giải thích sự khác biệt này:
- Thứ nhất là khối lượng các vấn đề mà qua đó danh tính số có thể được ứng dụng để tạo thêm giá trị. Nó được đặc trưng bởi các chỉ số như chi tiêu của chính phủ cho phúc lợi, tiền lương, chi tiêu chăm sóc sức khỏe, và đầu tư xã hội.
- Thứ hai là lượng giá trị tiềm năng có thể tạo ra được nhờ ứng dụng danh tính số. Nó được đặc trưng bởi các chỉ số về mức độ phát triển của danh tính truyền thống và danh tính số, thành phần kinh tế, tỉ lệ việc làm, tiềm năng tài chính, tỉ lệ gian lận hiện tại.

6. Danh tính số giúp tạo ra giá trị kinh tế khác nhau ở các nền kinh tế đang phát triển và đã phát triển

Trong báo cáo, một tập hợp lớn hơn gồm 23 quốc gia đã được đánh giá dựa trên các yếu tố chính ảnh hưởng đến các lợi ích tiềm năng của hệ thống danh tính số. Dựa trên những đánh giá ở tầm quốc gia, tác giả xây dựng một mô hình dự đoán giá trị kinh tế của mô hình danh tính truyền thống và danh tính số cho từng đối tượng, sử dụng 7 quốc gia trọng tâm để định hướng.
Ước tính cho thấy vào năm 2030, danh tính số có thể tạo ra giá trị kinh tế tương đương 6% GDP ở các nền kinh tế đang phát triển, con số này là 3% ở các quốc gia đã phát triển (giả định hệ thống danh tính số đã được ứng dụng rộng rãi). Ở các nền kinh tế đang phát triển, phần lớn giá trị có thể được tạo ra chỉ với hệ thống định danh truyền thống với các tính năng cơ bản. Về phần các nền kinh tế lớn nơi mà đa phần các quy trình đã được số hóa, cần có một hệ thống danh tính vận hành ở tầm cao hơn hơn với các tính năng liên quan đến chia sẻ, bảo vệ dữ liệu. Chúng tôi cho rằng 65% lợi ích tăng thêm sẽ thuộc về các cá nhân tại các nền kinh tế đang phát triển, trong khi con số này là khoảng 40% tại các quốc gia phát triển.
Danh tính số còn có thể mở ra những lợi ích phi kinh tế khác, thúc đẩy những tiến bộ hơn nữa mà không thể định lượng như nhân quyền và sự minh bạch. Hệ thống danh tính số giúp tiếp cận hệ thống giáo dục, y tế, lao động một cách dễ dàng hơn. Ngoài ra nó còn hỗ trợ quá trình di cư an toàn, thúc đẩy đóng góp của công dân tới xã hội nhiều hơn. Một ví dụ là ở Estonia, hơn 30% người làm khảo sát cho rằng họ sẵn sàng bầu cử trực tuyến, trong đó 20% nói rằng họ sẽ không tham gia bầu cử tại các địa điểm truyền thống.
Danh tính số còn có thể giúp thực thi các quyền lợi và nghĩa vụ đã được quy định trong các chính sách. Ví dụ: ở Ấn Độ, người dân có thể đăng ký nhận trợ cấp lương thực thông qua một hệ thống định danh số, và được nhận về quyền lợi của mình mà không phụ thuộc vào quyết định của chính quyền sở tại. Danh tính số sẽ loại bỏ được vấn nạn sử dụng lao động trẻ em và chống lại nạn tảo hôn. Tính minh bạch là một lợi ích khác của ID kỹ thuật số. Một hệ thống đăng ký khai tử chính xác, cập nhật có thể giúp hạn chế gian lận về bảo trợ xã hội và một cơ quan đăng ký cử tri xác thực, đáng tin cậy là điều cần thiết để giảm gian lận cử tri và đảm bảo tính toàn vẹn tổng thể của quá trình bầu cử.

7. Hiện thực hóa những tiềm năng của danh tính số

Lợi ích của danh tính số không tự nhiên mà thành. Cần có một hệ thống được thiết kế cẩn thận cùng các chính sách cấp tiến từ chính phủ để thúc đẩy việc ứng dụng công nghệ, giảm thiểu rủi ro liên quan đến thu thập dữ liệu cá nhân quy mô lớn và vấn đề loại trừ hệ thống. Điều kiện tiên quyết với danh tính số bao gồm cơ sở hạ tầng kỹ thuật số ở mức độ nhất định, đơn vị cung cấp danh tính phải có uy tín, cùng với môi trường pháp lý có khả năng bảo vệ quyền lợi cho các cá nhân.
Để mở ra giá trị tiềm năng được mô tả trong nghiên cứu của chúng tôi, các cá nhân và tổ chức sẽ cần áp dụng và sử dụng rộng rãi các chương trình danh tính số. Mặc dù cách thức để thực hiện điều này thay đổi theo mỗi quốc gia, các chương trình thành công và các hệ thống thất bại đều cung cấp các bài học giá trị. Việc chấp nhận và sử dụng sẽ chỉ được thực hiện nếu danh tính số cung cấp nhiều lợi ích hơn chi phí bỏ ra cho sự thay đổi, trải nghiệm người dùng đủ tích cực và thủ tục đăng ký ban đầu đơn giản, dễ tiếp cận với tất cả thành phần nhân khẩu.
Làm thế nào để hiện thực hóa các lợi ích mang lại, đồng thời kiểm soát rủi ro còn tùy thuộc vào các quyết định về phạm vi các use case, quyền sở hữu hệ thống, cơ sở hạ tầng front-end và back-end và phương thức quản trị chương trình. Hệ thống danh tính số là cơ bản hay nâng cao sẽ định hình tất cả các quyết định khác về thiết kế hệ thống, cơ sở hạ tầng và quản trị. Danh tính số nâng cao có thể mang lại nhiều giá trị hơn đáng kể so với danh tính số cơ bản, đặc biệt là ở các nền kinh tế phát triển, nhưng có thể khó triển khai hơn. Ngoài ra, vì các chương trình danh tính số nâng cao đòi hỏi khả năng lưu trữ lượng lớn dữ liệu cá nhân, sẽ cần có các biện pháp kiểm soát đặc biệt nghiêm ngặt để chống lạm dụng dữ liệu và các rủi ro liên quan. Các điều kiện quan trọng còn bao gồm một cách tiếp cận đúng đắn về việc những dữ liệu nào được thu thập, các tiêu chuẩn rất cao về lưu trữ dữ liệu an toàn để bảo vệ chống xâm nhập mạng và thu thập bắt buộc sự đồng ý của người dùng đối với tất cả việc sử dụng dữ liệu cá nhân.
Các chính phủ, doanh nghiệp và các tổ chức xã hội dân sự nên bắt đầu suy nghĩ về một số vấn đề rất quan trọng khi họ định hình nên các chương trình danh tính số quốc gia. Đó là rủi ro về nguy cơ lạm dụng hệ thống danh tính số, các cách tiếp cận để bảo vệ quyền riêng tư của người dùng và đảm bảo quyền kiểm soát dữ liệu cá nhân, cách tiếp cận tối ưu để thiết kế hệ thống hoặc một khung tiêu chuẩn chung giữa các quốc gia khác nhau và làm thế nào để đẩy nhanh tiến độ thực thi và áp dụng. Một số hành động mà các bên liên quan có thể thực hiện ngay để hiện thực hóa giá trị của hệ thống danh tính số bao gồm:
- Các chính phủ: xem xét việc phát triển các chính sách và khuôn khổ pháp lý để cho phép chấp nhận áp dụng danh tính số ở nhiều lĩnh vực, đồng thời bảo vệ quyền riêng tư của người dùng và các quyền khác liên quan, hợp tác với các tổ chức quốc tế để phát triển những tiêu chuẩn xuyên biên giới và hợp tác với các tổ chức khu vực tư nhân để hiểu rõ đặc điểm kinh tế cụ thể của từng quốc gia về danh tính số; thử nghiệm các mô hình cung cấp dịch vụ có sự kết hợp công-tư do các tập đoàn là đơn vị tiên phong.
- Các doanh nghiệp: có thể đổi mới các quy trình, tận dụng công nghệ định danh số để nâng cao trải nghiệm khách hàng; thúc đẩy phát triển các tiêu chuẩn toàn cầu và hợp tác với các chính phủ để thực hiện phân tích bài toán chi phí - lợi ích của danh tính số và phát triển các chương trình định danh kỹ thuật số mới.
- Các tổ chức xã hội: có thể góp phần đảm bảo rằng các cá nhân hiểu được giá trị của danh tính số trong khi vẫn kiểm soát được cách dữ liệu của họ được sử dụng và được bảo vệ khỏi bị lạm dụng. Ví dụ: họ có thể kiến ​​nghị các chính trị gia, cơ quan quản lý và tổ chức phát triển các chương trình danh tính số an toàn, dễ tiếp cận và có lợi cho xã hội cùng với các chính sách hỗ trợ và thúc đẩy các giải pháp định danh số hiệu quả.

KẾT LUẬN

Hệ thống danh tính số mang lại cho các cá nhân nhiều lợi ích về chính trị và xã hội, từ việc thúc đẩy khả năng tiếp cận xã hội, hoàn thiện hóa và minh bạch hóa việc kiểm soát dữ liệu trực tuyến. Nếu được thiết kế hiệu quả và mở rộng đến mức cao trong nhiều lĩnh vực ứng dụng, nó cũng có thể tạo ra giá trị kinh tế đáng kể, đặc biệt là ở các nền kinh tế mới nổi. Tuy nhiên, đi kèm với tiềm năng đó là rủi ro do cố ý lạm dụng các chương trình danh tính số của các tổ chức chính phủ và thương mại, rộng hơn là rủi ro đối với các tương tác trên không gian mạng, chẳng hạn như rò rỉ dữ liệu và vi phạm chính sách bảo mật.
Thiết kế, quản trị và sử dụng danh tính số là một lĩnh vực phát triển nhanh chóng cần được nghiên cứu thêm. Các chủ đề để đào sâu hơn bao gồm thiết kế hệ thống, tích hợp các tính năng để bảo vệ quyền riêng tư của người dùng và đảm bảo sự đồng thuận dữ liệu được thông báo đầy đủ cả khi đăng ký cũng như trong quá trình sử dụng liên tục; định lượng kinh tế các rủi ro, các quy định về thiết kế và các chi phí liên quan; điểm mạnh và điểm yếu của các mô hình khác nhau để quản trị và sở hữu hệ thống danh tính số công cộng hoặc tư nhân cũng như tập trung, liên kết hoặc phi tập trung; và tiếp tục tích lũy các lợi ích thực tế theo các trường hợp sử dụng, bao gồm mối liên hệ với các quyết định thiết kế cụ thể và các động lực sử dụng và áp dụng.
Mặc dù các giải pháp không phải lúc nào cũng rõ ràng và sẽ cần nhiều nghiên cứu hơn để làm rõ những mặt trái và hạn chế, nhưng hệ thống danh tính số chắc chắn là một cơ hội rất lớn cho các nền kinh tế, chính phủ, doanh nghiệp và cá nhân trên khắp thế giới.

Tài liệu tham khảo:

Olivia White, Anu Madgavkar, James Manyika, Deepa Mahajan, Jacques Bughin, Mike McCarthy, and Owen Sperling, (2019). “Digital identification: A key to inclusive growth”, McKinsey Global Institute.
Bài viết được dịch lại theo báo cáo gốc dựa trên góc nhìn chủ quan của người dịch với những hạn chế về kiến thức chuyên môn và thời gian thực hiện. Do đó, không tránh khỏi những sai sót nhất định khiến bài viết chưa được hoàn chỉnh về bối cảnh và nội dung chi tiết so với báo cáo gốc. Techainer hy vọng có thể nhận được ý kiến góp ý của bạn để hoàn thiện bài viết tốt nhất!
Techainer là startup trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (Artificial Intelligence -AI). Những giải pháp của Techainer cung cấp cho các doanh nghiệp nền tảng tự động hóa, giải quyết các bài toán chuyển đổi số, tất cả hướng tới mục tiêu giúp tổ chức có thể tối ưu hóa lực lượng lao động, đảm bảo tính chính xác cao, hạn chế rủi ro cũng như tiết kiệm thời gian tối đa trong quá trình vận hành.
Tìm hiểu thêm về giải pháp của Techainer hoặc liên hệ trực tiếp nếu có nhu cầu hợp tác với chúng tôi.