Sự kiện ông Donald Trump bóng gió về việc sẽ ở lại Nhà Trắng thêm 8 hoặc 9 năm nữa đã làm “dậy sóng” dư luận. Bài viết này sẽ cùng bạn bóc tách xem đó chỉ là một phút ngẫu hứng của vị Tổng thống thích gây bất ngờ, hay thực sự có một kẽ hở nào đó trong luật pháp Mỹ cho phép điều này xảy ra.
Bạn có bao giờ tự hỏi, nếu một người cực kỳ yêu công việc của mình (và cả quyền lực đi kèm với nó), họ sẽ muốn làm nó trong bao lâu không? Với ông Donald Trump, con số đó dường như không chỉ dừng lại ở hai nhiệm kỳ tiêu chuẩn. Mới đây, trong một buổi gặp gỡ thân mật với các chủ doanh nghiệp nhỏ tại Nhà Trắng, ông lại một lần nữa khiến những người có mặt phải ồ lên, còn cộng đồng mạng thì được một phen “đứng ngồi không yên”.

“Câu đùa” triệu đô giữa buổi họp mặt

Chuyện là thế này, trong khuôn khổ Tuần lễ Doanh nghiệp nhỏ Toàn quốc, ông Trump có mời hơn 130 ông chủ, bà chủ lớn nhỏ đến Nhà Trắng để trò chuyện. Không khí lúc đó, theo như mô tả, là khá vui vẻ và cởi mở. Nhưng rồi, giữa những câu chuyện về kinh tế và chính sách, ông Trump buông một câu xanh rờn: “Khi tôi rời nhiệm sở vào khoảng, cứ cho là 8 hoặc 9 năm nữa đi, tôi sẽ có thể tự mình sử dụng nó.”
Bạn hãy tưởng tượng cảm giác của những người ngồi trong căn phòng đó. Tiếng cười và những tràng pháo tay vang lên ngay lập tức. Có vẻ như những người ủng hộ ông tại đó coi đây là một lời nói đùa đầy tự tin, một kiểu “phong cách Trump” điển hình. Thế nhưng, khi câu nói này lọt ra ngoài và lên tới “vũ trụ” mạng xã hội, mọi thứ lại mang một màu sắc hoàn toàn khác.

Cơn bão tranh cãi: Người khen “thẳng tính”, kẻ sợ “độc tài”

Ngay sau khi phát ngôn này được lan truyền, mạng xã hội như nổ tung. Một bên thì lo sốt vó, họ dùng những cụm từ nặng ký như “Mở khóa chế độ độc tài” hay “Trump sắp tự phong mình làm tổng thống trọn đời rồi”. Họ lo lắng rằng những chuẩn mực dân chủ bấy lâu nay đang bị thách thức nghiêm trọng, và cái cách khán giả tại Nhà Trắng vỗ tay tán thưởng càng làm họ cảm thấy bất an hơn.
Ở phía ngược lại, những người hâm mộ ông Trump lại thấy chẳng có gì to tát. Họ bảo: “Tôi thích sự thẳng thắn này”, hoặc thậm chí có người còn gật gù cho rằng ý tưởng đó nghe cũng “công bằng” đấy chứ, vì họ tin chẳng ai chèo lái đất nước tốt hơn ông. Sự chia rẽ này vốn chẳng lạ lùng gì ở nước Mỹ, nhưng nó lại một lần nữa cho thấy cái tên Donald Trump luôn là trung tâm của mọi sự chú ý.

“Bức tường thép” mang tên Tu chính án thứ 22

Nhưng khoan đã, liệu ông Trump có thực sự muốn ở lại bao lâu tùy thích không? Nếu nhìn vào thực tế luật pháp, thì câu trả lời là một cái “Lắc đầu” rất dứt khoát. Nước Mỹ có một đạo luật cực kỳ quyền lực gọi là Tu chính án thứ 22. Bạn cứ hiểu nôm na đây là “luật chơi” cơ bản nhất: Một người không được làm Tổng thống quá hai lần. Chấm hết.
Cái luật này không phải tự nhiên mà có. Nó được thông qua vào năm 1951, sau khi ông Franklin D. Roosevelt làm Tổng thống tới tận... 4 nhiệm kỳ. Người Mỹ lúc đó chợt nhận ra rằng, nếu cứ để một người nắm quyền mãi thì không ổn, nên họ đã dựng lên “bức tường” này để đảm bảo quyền lực luôn được luân chuyển.
Các chuyên gia về hiến pháp cũng khẳng định rằng, luật này là tuyệt đối. Không có chuyện vì bạn quá được yêu mến hay vì bạn thích mà có thể gia hạn thêm. Muốn thay đổi nó ư? Đó là cả một hành trình “lên trời” còn khó hơn: Cần tới 2/3 phiếu bầu ở cả Thượng viện và Hạ viện, sau đó còn phải được 3/4 các bang trên toàn nước Mỹ đồng ý. Trong bối cảnh nước Mỹ đang chia rẽ sâu sắc như hiện nay, việc này gần như là điều không tưởng.

Thực tế hiện tại: Cuộc chơi cuối cùng?

Nhìn lại hành trình của ông Trump, chúng ta thấy ông là một trường hợp cực kỳ đặc biệt. Thắng cử năm 2016, rời đi năm 2021, và rồi quay lại ngoạn mục vào năm 2025. Ông là vị Tổng thống thứ hai trong lịch sử Mỹ làm hai nhiệm kỳ không liên tiếp.
Chính vì ông đã thắng cử hai lần (2016 và 2024), nên theo luật, nhiệm kỳ hiện tại bắt đầu từ năm 2025 sẽ là lần cuối cùng ông được ngồi ở ghế nóng Nhà Trắng. Đến đầu năm 2029, ông sẽ phải bàn giao lại chìa khóa cho người kế nhiệm, bất kể những con số “8 hay 9 năm” mà ông từng nhắc đến.
Vậy rốt cuộc, chúng ta nên hiểu phát ngôn kia như thế nào? Có lẽ đó chỉ là một cách ông Trump khuấy động bầu không khí, hoặc là một thông điệp ẩn ý nào đó gửi đến các đối thủ chính trị. Nhưng dù lý do là gì đi chăng nữa, thì “luật chơi” của nước Mỹ vẫn đang đứng vững. Những lời nói có thể gây bão trên mạng, nhưng Hiến pháp thì vẫn nằm đó, là cái neo giữ cho con thuyền dân chủ không đi quá xa khỏi quỹ đạo vốn có của nó.
Chuyện 8 năm hay 9 năm, có lẽ chỉ dừng lại ở một câu chuyện thú vị để chúng ta bàn tán bên ly cà phê, hơn là một khả năng thực tế có thể xảy ra.

DONATE: