Trường Đại học thân thương của tôi
Trường Đại học thân thương của tôi
Tôi đã dành 6 năm gần đây của đời phụ nữ để tự hỏi rằng những gì mình học ở trường Đại học có ý nghĩa gì, thì gần đây câu trả lời mới đến: Là để đọc hiểu bài viết mượt như lụa tằm này. Xin cảm ơn tác giả.
Tựa đề bài viết thật đặc biệt khi kết nối những cái tên nổi cộm ngành thực phẩm, một là Ajinomoto với hương vị umami, hai là Masan với những điều không ai muốn nói, đến một ngành tưởng chừng chẳng liên quan: chip bán dẫn.
Mà chip bán dẫn thì liên quan đến AI, thứ đang thay đổi thế giới từng ngày.
Chuyện đó thì liên quan gì đến kiến thức đại học? Có, bởi Ngoại Thương dạy tôi về kinh tế phát triển chiều dọc và chiều ngang.
Đọc xong thì tôi biết chiến lược phát triển chiều ngang mà tôi đang đi vì sao lại thất bại đến thế, bởi giống như việc nắm giữ "tài nguyên thiên nhiên" của Masan ở tầng đáy, với việc thâu tóm theo chiều ngang, và "tài nguyên tri thức" của Ajinomoto không thể sao chép được, với việc tích hợp theo chiều dọc, thì tôi vẫn đang cạnh tranh về giá về những khả năng của mình, thay vì cạnh tranh về năng lực lõi. 
Còn nó liên quan gì đến AI thì mời bạn đọc bài viết để thấy vẻ đẹp của áng văn ấy.
Tôi lập tức tìm hiểu việc mở rộng theo chiều dọc của nghề viết là gì, thì đó là:
1. Thực thi (Writer/Creator): Là người trực tiếp đặt bút viết (viết thuê, ghostwriter, cộng tác viên).
2. Chiến lược (Content Planner/Strategist): Lập hệ thống, kế hoạch: Viết cái gì? Viết cho ai? Viết khi nào? Tại sao phải viết?
3. Biên tập, hiệu đính (Editor/Proofreader): Thẩm định, chỉnh sửa và nâng cấp bản thảo của người khác.
4. Đào tạo & Truyền nghề (Writing Coach/Teacher): Đóng gói kinh nghiệm thành giáo trình để dạy viết văn, dạy content hoặc hướng dẫn tư duy ngôn ngữ cho người khác.
5. Quản lý (Content Manager/Editorial Director): Điều hành một đội ngũ viết, chịu trách nhiệm về hình ảnh và thông điệp của cả một tổ chức.
Tôi đã làm 3 cái đầu.
Còn đây là chiều ngang: 
1. Sáng tạo nội dung (Content Creation): Viết để xây dựng thương hiệu cá nhân hoặc cộng đồng trên mạng xã hội (Blog, Facebook, TikTok script, Newsletter). Mục tiêu là sự kết nối và tương tác. JD hot hiện nay là viết script Tiktok, Reel Meta, Youtube, LinkedIn Post, xây thương hiệu cá nhân. Job ngách hot là viết kịch bản game.
2. Quảng cáo & Tiếp thị (Copywriting): Viết để bán hàng. Bao gồm viết slogan, kịch bản TVC, bài bán hàng (Sales page), nội dung quảng cáo Facebook/Google. Mục tiêu là chuyển đổi (ra tiền). Ngành hot là sales copywriting bằng tiếng Anh.
3. Báo chí & Truyền thông (Journalism/PR): Viết tin tức, bài phóng sự hoặc bài PR cho doanh nghiệp. Mục tiêu là cung cấp thông tin và điều hướng dư luận.
4. Viết sáng tạo (Creative Writing): Sáng tác văn chương, tiểu thuyết, thơ ca hoặc kịch bản phim/truyện tranh. Mục tiêu là nghệ thuật và giải trí.
5. Viết học thuật & Kỹ thuật (Technical Writing): Soạn thảo tài liệu hướng dẫn, sách trắng (whitepaper), báo cáo nghiên cứu hoặc nội dung chuyên ngành sâu (Y khoa, Công nghệ).
6. UX Writing: Viết các câu lệnh, thông báo trên ứng dụng/website để hướng dẫn người dùng. Đây là sự giao thoa giữa ngôn ngữ và thiết kế sản phẩm.
Tôi đã làm 4 cái đầu.
Đọc bài viết ban đầu làm tôi nản vì đi theo vết xe đổ của ông lớn, rồi tinh thần tôi phấn chấn dần và nhận ra thay vì tiếp tục đi vòng quanh để mở rộng kiến thức, hiện tôi dành thời gian, thay vì đi 2 cái cuối của chiều ngang thì tôi đặt viên gạch tiến đến bước thứ 4 của chiều dọc.
Có những khi bạn yêu một nghề như quấn lấy một người, không thoát khỏi người ấy suốt hai mấy năm cuộc đời, mập mờ với người suốt những năm đại học, cuối cùng chấp nhận quy phục số phận và gắn kết đến hết đời vì ngoài người ấy ra, ngoài nghề ấy ra, tất cả còn lại đều xôi hỏng bỏng không.
Bởi nắm cho sâu thì mới được nhiều tiền, thứ quan trọng, dẫu không quan trọng đến mức đó, như case của Masan.
Cũng như một trong những gì mà tấm lót chuột ấy dạy cho tôi chính là việc hiểu rằng câu nói của mợ tôi: “Con bà A học Đại học tư nhân đóng tiền cho đã rồi lương tháng có 10 triệu thì học làm gì” là sai bét.
Vì làm gì cũng cần thời gian. Đòi tấm bằng theo mình cả đời phải cho mình ROI 100% ngay năm đầu là phi thực tế.
Giống như gần đây, là kết tinh thành tựu y học và giáo dục, tôi mới nhận ra: Gần 30 năm cuộc đời, những đau khổ của mình mới có ý nghĩa, không phải lỗi của mình và mình có niềm tin hơn vào cuộc đời, vào chính mình. Đời còn rất dài. Chúng ta vẫn còn thời gian để làm lại, và làm tiếp.
Và học tiếp, như tôi đang học việc đàm phán và network, là sự giao thoa giữa ngôn ngữ và tâm lý học hành vi, là đầu ra giá trị nhất của viết.
Đôi khi, đời người chỉ cần có vậy.
Lâu lắm không post một tuyển tập content, hôm nay là một tuyển tập đặc biệt, một content đặc biệt và câu chuyện cá nhân của tôi. Tôi nghĩ, nếu bạn thấy bài viết này thì có lẽ bạn vẫn quan tâm đến những điều tôi nói, và đôi khi đọc những điều một người mình quan tâm đang nghĩ gì về một tác phẩm, cũng là một trải nghiệm thú vị.
Be Real in a Fake World,
Narcy Nguyễn, một người viết hiện đang ở Nha Trang, đang suy nghĩ liệu có nên mở một dự án feedback bài viết miễn phí không. Nếu bạn có nhu cầu, comment/inbox cho tôi nhé. 
Thinking_Out_Loud Phát_triển_bản_thân Tâm sự Truyền cảm hứng