"Đình huấn cách ngôn" của Hoàng đế Khang Hy là ghi chép về giáo huấn đối với các Hoàng tử, do vua Ung Chính thuật lại, chỉnh lý mà thành. Dưới đây là đàm thoại của Khang Hy trong đình huấn về tâm tật đố.
"Nói chung người ta phải giữ mình mà xử thế, cần phải có khoan dung ở trong tâm. Thấy người gặp việc đắc ý, thì nên sinh tâm vui mừng. Thấy người gặp việc thất ý, thì nên sinh tâm cảm thông. Đây đều là chỗ khiến bản thân được thoải mái thực sự. Nếu như đố kỵ với thành công của người khác, vui mừng trước thất bại của người khác, thì nào có ích chi? Chỉ là khiến tâm của mình xấu đi mà thôi. Cổ ngữ nói: ‘Thấy cái được của người khác, như tự mình đắc được vậy. Thấy cái mất của người khác, như chính mình bị mất vậy.’ Nếu như trong tâm được như vậy, thiên thượng nhất định sẽ bảo hộ loại người này." "Nhân tâm con người thế gian không giống nhau. Có một loại người, không nhớ chỗ tốt của người khác, mà chuyên nhớ chỗ xấu của người khác. Nếu người ta gặp phải việc xấu, thì liền trở nên rất sung sướng, như tự mình đắc được vật quý vậy. Tuy nhiên loại người cười trên nỗi đau của người khác này, không biết tâm của mình đã trở nên quái dị như thế. Các con cần phải lấy đó mà dè chừng." Ta có thể thấy, người xưa từ vua quan cho đến thứ dân đều có một quy phạm đạo đức nhất định, giúp cho xã hội ổn định về mặt tinh thần. Ngay cả những người đứng đầu một quốc gia đều rất coi trọng vào tu dưỡng tâm tính để làm gương cho dân chúng, đồng thời thưởng cho những hành vi thiện lương và xử phạt đối với những việc ác. Cũng nhờ đó mà xã hội sẽ có một thời kỳ phồn thịnh về cả vật chất lẫn tinh thần. Tuy nhiên đến ngày nay, những quy phạm về tinh thần, đạo đức đã không còn được nhấn mạnh như thời xưa. Với sự phát triển internet rộng rãi, mạng xã hội và truyền thông hằng ngày tiếp xúc, một cách vô thức chúng ta đã theo các xu hướng mới và các chủ nghĩa tiêu dùng, khoái lạc,... Dường như tất cả mọi người đều coi mục tiêu theo đuổi vật chất là ưu tiên hàng đầu. Từ đó quên đi hạt giống trong tâm hồn cũng cần phải chăm sóc, tu dưỡng để đạt được hạnh phúc. Phải chăng vì thế mà stress, áp lực thường xuyên đến làm bạn, dù cho điều kiện vật chất hiện nay đã vượt qua thời cổ đại rất rất nhiều. Một trong các nguyên nhân lớn nhất khiến ta ngày nay thường mỏi mệt chính là sự so sánh và đố kỵ! Nói riêng về tính đố kỵ hay tật đố thì trên Spiderum chúng ta cũng có một bài viết về tính đố kỵ của người Việt rất hay mà các bạn có thể tìm đọc. Nét tính xấu này đặc biệt được thể hiện rõ hơn khi internet cũng như mạng xã hội phát triển. Chúng ta dễ dàng "khoe" những thành tựu rất dễ dàng và hồn nhiên một cách vô thưởng vô phạt lên trang cá nhân. Thế nhưng đâu đó có nhiều bạn bè có thể "không vui" với những điều đó, dù cho họ có thể comment khen ngợi nhưng ai dám chắc rằng tâm họ thực sự mừng cho thành tựu của ta!?
Về tính cách tật đố này, sẽ không khó để ta bắt gặp những lời chỉ trích hay những bình luận chê bai dù một người làm bất kể điều gì có đúng hay sai. Những ví dụ về điều này có quá nhiều mà mọi người đều có thể tự quan sát thấy trên không gian mạng. Quả thật không khác gì trong lời dạy con của hoàng đế Khang Hy về tâm tật đố: "Có một loại người, không nhớ chỗ tốt của người khác, mà chuyên nhớ chỗ xấu của người khác. Nếu người ta gặp phải việc xấu, thì liền trở nên rất sung sướng, như tự mình đắc được vật quý vậy."
Quả thật đây là một loại tâm lý rất quái dị mà ít nhiều trong chúng ta đều có nhưng có thể chưa từng thử suy ngẫm đến chủng loại tâm lý này một cách nghiêm túc!