Trong xã hội hiện đại ngày nay, "Hiệu ứng đám đông" không còn là một thuật ngữ tâm lý xã hội xa lạ với tất cả chúng ta, nó chi phối tâm lý của con người trong rất nhiều lĩnh vực từ kinh doanh, tài chính, chính trị - xã hội,... Hiệu ứng đám đông (Tư duy bầy đàn) bắt nguồn từ những tư duy từ thời tiền sử, nơi tổ tiên của chúng ta tập hợp lại thành những nhóm người và sinh sống trong những bộ lạc để cùng nhau sinh tồn.
Vậy tư duy đám đông thật sự xấu? Câu trả lời là không xấu cũng không tốt, tư duy đám đông giúp chúng ta đưa ra quyết định nhanh chóng trong những tình huống khẩn cấp, dễ huy động nhân lực cho những mục tiêu chung mang ý nghĩa tích cực, và đặc biệt nhất là cảm giác an toàn khi hành động theo số đông, chúng ta không còn cảm giác sợ sai, sợ chịu trách nhiệm cho những hành động mà số đông đang làm, nhưng câu hỏi đặt ra là: "Điều đó có thật sự tốt khi chúng ta lười tư duy độc lập cũng như lười tư duy phản biển khi gặp vấn đề?". Một trong những thực nghiệm nổi tiếng về tư duy đám đông là thí nghiệm của Solomon Asch về sự ảnh hưởng của áp lực nhóm. Trong thí nghiệm này, người tham gia được yêu cầu so sánh độ dài của các đường kẻ, nhưng những người tham gia khác (thực chất là những người trong nhóm nghiên cứu) đều đưa ra câu trả lời sai. Kết quả cho thấy, nhiều người tham gia đã đi theo số đông, mặc dù họ biết câu trả lời đó là sai. Có thể thấy hiệu ứng đám đông khiến chúng ta lười suy nghĩ, không thực sự đưa ra những giải pháp tối ưu trong một nhóm, dẫn đến cách tiếp cận vấn đề 1 cách hời hợt không thực sự bám sát vấn đề mà chúng ta chỉ đang đồng thuận theo số đông vì cho nó là đúng mà không suy nghi kỹ càng mọi mặt.
Có bao giờ các bạn gặp trường hợp cả nhóm quyết định đến một quán cà phê nào đó để cùng làm bài nhóm và khi cả nhóm đưa ra quyết định thì có một người luôn gợi ý và đưa ra những lựa chọn quán khác vì những lý do như quán mọi người chọn không gian không được thoải mái, nước không ngon, hay thậm chí là thái độ nhân viên không được thân thiện? Dù chúng ta có khó chịu hay vui vẻ chấp nhận cùng đưa ra quyết định lại thì đó cũng là cốt lõi của một nguyên tắc quan trọng, đó là nguyên tắc "Người thứ 10".
Nguyên tắc "Người thứ mười" (The 10th man rule) là nguyên tắc ra đời từ Isarel, nơi mà quyết định (của chính phủ/quân đội) đều được đưa ra trước một hội đồng 10 người. Khi chín trong số mười người đồng ý một quyết định cụ thể là cách giải quyết , thì nhiệm vụ của người thứ 10 là đặt câu hỏi về quyết định đó, không đồng ý thậm chí là đưa ra quan điểm đối lập để tránh những cạm bẫy của tư duy nhóm. Tôi xin trích dẫn một câu nói khá hay của Tướng George S. Patton:
If everyone is thinking alike, then somebody isn't thinking
- George S. Patton -
Trích dẫn trên có nghĩa rằng: "Nếu mọi người đều suy nghĩ giống nhau thì tức là có ai đó đang không suy nghĩ "
Thay đổi cách tiếp cận vấn đề một cách khách quan, trách được tư duy đám đông giúp phát hiện được nhiều rủi ro, tăng khả năng phản biện của nội bộ nhóm và gia tăng thêm chất lượng của quyết định được đưa ra, nhưng cũng cần người thứ 10 đủ năng lực để phân tích đúng đắn để tránh mất thời gian của nhóm.
Chúng ta đang sống trong một thế giới hơn 8 tỷ người, một thế giới năng động và luôn di chuyển không ngừng, lượng thông tin hàng ngày chúng ta cập nhật là rất nhiều, vì thế cũng đòi hỏi chúng ta đủ tỉnh táo và có một tư duy độc lập để tránh bị dắt mũi, theo những luồng thông tin mà người khác muốn bạn nghe theo. Hãy luyện cho mình khả năng tư duy độc lập và phản biện những vấn đề đang xảy ra trước mắt hay đang được đề cập tới rộng rãi trong xã hội.
Đừng để tư duy đám đông giết chết đi khả năng độc lập trong bạn, khi đó bạn không còn là chính mình mà là một phần vô danh của đám đông.

Mạng xã hội ngày nay đang là công cụ rất mạnh mẽ khuyếch đại hiệu ứng đám đông, khi chúng ta chạy theo những thứ gọi là "Trend" với nổi sợ bị bỏ lại về sau (FOMO). Nơi mà chúng ta hùa theo những ý kiến tranh luận được đám đông ủng hộ một cách mù quáng, họ trở thành những đám đông giận dữ, sẵn sàng làm tất cả mọi thứ để hạ bệ người yếu thế hơn trái với quan điểm của họ. Dần dần mạng xã hội ngày càng Toxic hơn, nơi mà con người sẵn sàng nhục mạ những người khác chỉ vì họ không cùng quan điểm, đó cũng là một lý do lớn tại sao thông tin giả, dắt mũi người đọc hiện nay xuất hiện trên mạng xã hội rất phổ biến, khi mà những người có tư duy phản biển không còn muốn tranh luận hay đưa ra những ý kiến của mình, vì họ biết, nếu họ đưa ra sẽ có một đám đông điên cuồng khác tấn công họ. Hãy nghĩ xem, nếu như Nhà thiên văn học Galileo Galilei không giữ vững quan điểm ủng hộ về thuyết Nhật Tâm, không thách thức Giáo Hội, đi ngược lại lại niềm tin mà Kinh Thánh đã dạy, thì mãi sau này chúng ta mới có thể biết được rằng: "Mặt trời mới là trung tâm và Trái Đất chúng ta mới là thứ quay quanh Mặt Trời". Nhà Vật Lý lý thuyết Stephen Hawking đã từng nhận xét ông rằng:
Galileo, có lẽ hơn bất kỳ một người riêng biệt nào, chịu trách nhiệm về sự khai sinh khoa học hiện đại.
- Stephen Hawking -
Vì thế việc giữ chúng ta không chạy theo đám đông, rèn luyện khả năng phản biện và tư duy độc lập sẽ giúp chúng ta phân định được đúng sai rõ ràng nhất và được là chính bản thân mình, một phiên bản riêng biệt, không phải là một phần của đám đông nào đó.