Được dự báo là nền kinh tế sẽ vượt mặt Mỹ trong tương lai, nền kinh tế đứng thứ 2 thế giới lại đang phải đối mặt với các vấn đề kinh tế và xã hội trong nước. Tốc độ tăng trưởng tổng sản phẩm nội địa trong 3 tháng đầu năm kể từ năm 2024 khá yếu ớt, trong khi tỉ lệ thất nghiệp trong độ tuổi lao động vẫn không có dấu hiệu chững lại, theo công bố mới nhất của tờ Tân Hoa Xã ( Bắc Kinh ) đưa ra ngày 5/3 với tiêu đề “ Thị trường lao động Trung Quốc tiếp nhận thêm 12 triệu lao động mới và bài toán ổn định thị trường việc làm trong năm 2024” .
Cũng theo khảo sát của tờ Tân Hoa Xã, tỉ lệ thất nghiệp ở thành thị hiện nay rơi vào khoảng 5%, nhưng theo nhiều chuyên gia trong và ngoài nước con số thực tế có thể lớn hơn nhiều so với công bố của Bắc Kinh. Những số liệu này là bằng chứng cho thấy nền kinh tế Trung Quốc đang gặp khủng hoảng trong việc phục hồi mức tăng trưởng về thời kỳ trước năm 2019, trước khi đại dịch covid-19 diễn ra và tàn phá nặng nề nền kinh tế nước này.
Ảnh : Doanh nghiệp đến tận trường để tuyển dụng nhân sự cho sinh viên sắp tốt nghiệp tại một trường đại học tại Thượng Hải - Trung Quốc.
Ảnh : Doanh nghiệp đến tận trường để tuyển dụng nhân sự cho sinh viên sắp tốt nghiệp tại một trường đại học tại Thượng Hải - Trung Quốc.
Cùng kỳ, 10 giờ sáng theo giờ Bắc Kinh, ngày 18/03, văn phòng báo chí của Quốc Vụ Viện đã tổ chức họp báo. Đại diện phát ngôn và trả lời báo chí là bà Liu Aihua – Cục trưởng cục thống kê kinh tế quốc dân.
Trả lời về chỉ số giá tiêu dùng ( CPI ) trong 3 tháng đầu năm 2024, bà Liu cho biết: “Nhìn chung giá cả tiêu dùng không biến động mạnh, cụ thể là đã giảm 0,8% trong tháng 1 và tăng 0,7% trong tháng 2. Giá thực phẩm, thuốc lá và rượu giảm 1,9% so với cùng kỳ năm ngoái.”  Đáng chú ý trong danh sách công bố về chỉ số giá tiêu dùng CPI được đưa ra của chính quyền Bắc Kinh, các sản phẩm có mức giá giảm đa phần đều là các mặt hàng xa xỉ phi thiết yếu như rượu, bia, thuốc lá. Trong khi giá cả quần áo lại tăng lên 1,6%; giá nhà ở tăng 0,3%; nhu yếu phẩm và dịch vụ hằng ngày là 0,7%; văn hóa giáo dục tăng ở mức 2,6%.
Ngoài những thách thức được nêu ra ở trên. Quốc gia tỷ dân trong những năm gần đây đang chứng kiến tốc độ già hóa dân số ngày một gia tăng nhanh chóng. Đây cũng là một trong những hệ lụy của chính sách một con của Trung Quốc được áp dụng từ giai đoạn cuối thập niên 1970 đến những năm 2016. Theo dữ liệu của các thống kê quốc tế cho thấy tổng dân số Trung Quốc đã giảm xuống dưới 1,4 tỷ dân, đây là lần suy giảm dân số đầu tiên của quốc gia này kể từ năm 1949. Điều này càng làm trầm trọng thêm cho hệ thống an sinh xã hội của Trung Quốc vốn đã tồn đọng nhiều vấn đề trước đó, vô hình chung tạo thêm một gánh nặng lên vai thế hệ trẻ, đặt nước này đứng trước tình cảnh “chưa giàu đã già” .
Nền kinh tế Trung Quốc cùng lúc đang phải đối diện với nhiều vấn đề đến từ trong và ngoài nước. Trong khi các vấn đề nội tại vẫn chưa tìm được phương án giải quyết thỏa đáng thì ở thị trường nước ngoài, hàng loạt các doanh nghiệp Trung Quốc có thị trường kinh doanh chính ở bên ngoài lãnh thổ Trung Quốc cũng đang trong trong tình trạng không khá khẩm hơn, gần đây nhất là Tiktok - một nền tảng video âm nhạc và mạng xã hội của Trung Quốc cũng đang vướng vào những lùm xùm tranh chấp pháp lý tại Mỹ và một số quốc gia khác. Nền kinh tế trong nước “đình trệ” là một trong những nguyên nhân khiến các doanh nghiệp đến từ Trung Quốc yếu thế và đuối hơi trong việc nâng cao sức cạnh tranh của mình ở thị trường nước ngoài.
Có thể nói bức tranh tổng quan về nền kinh tế Trung Quốc trong 3 tháng đầu năm nay, mang hơi hướng khá ảm đạm, song chính quyền Bắc Kinh vẫn quyết tâm đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế 5% trong năm 2024. Đây không phải là một mục tiêu không thể thực hiện được của Bắc Kinh, bởi lẻ từ đây đến hết năm 2024 vẫn còn một thời gian khá dài để các chính sách mới của Bắc Kinh phát huy hiệu quả.
    Nguyễn Ngọc Minh Tuấn
Thời sự quốc tế Kinh tế xã hội