Chào mọi người! Nếu giờ tôi tự nhận là fan của Mushoku Tensei: Thất Nghiệp Chuyển Sinh (MSK) thì ý kiến của tôi sẽ thành rác rưởi mất, vì ai mà chẳng bênh vực cho thứ mình thích, đúng không? Nhưng mà không phải fan thì cũng chả đứng ra bảo vệ làm gì, nên thôi, mọi người cứ coi như đang trò chuyện với một con chuồn chuồn – nhẹ nhàng, vô thưởng vô phạt, giải trí qua ngày cũng được. Trước khi bắt đầu, tôi muốn đính chính luôn: tôi không hề ủng hộ đa thê hay những hành vi xấu trong xã hội. Bản thân tôi yêu người yêu mình, và chỉ muốn hai đứa hạnh phúc bên nhau, không có người thứ ba chen vào. Nhưng cái gì cũng phải rõ ràng, phân tích chi li và chuẩn xác, nhất là khi nói về một tác phẩm như MSK – nơi mà quyết định của Rudeus (Rudy) lấy Roxy làm vợ hai đã gây tranh cãi nảy lửa. Vậy nên, hãy cùng tôi mổ xẻ câu chuyện này qua lăng kính logic và triết học.
Tóm tắt cho bạn nào có thể không biết hoặc đã quên: Có một arc nơi rudy (tên gọi tắt của rudius - nhân vật chính) sau hàng ngàn khó khăn, di chuyển trên sa mạc cằn cỗi, đối mặt với ma vật nguy hiểm, cuối cùng đến được nơi hầm ngục giam giữ mẹ mình, và lại tiếp tục vượt bao chông gai trong quá trình giải cứu mẹ, kết cục cuối cùng, sau khi đánh bại con hydra bằng tất cả sinh lực, cả đội kiệt quệ, cậu phát hiện ra bố mình vì đỡ cho mình một đòn mà chết không toàn thây, chứng kiến tận mắt cái chết đó, rudy suy sụp đến tột cùng (vì cũng đã một thời gian dài mới gặp lại bố, hai bố con bị chia cắt từ nhỏ và chỉ gặp lại nhau khi cả hai cùng đến hầm ngục giải cứu mẹ). Cậu tạm thời nén nỗi đau mà giải cứu mẹ, nhưng kết cục thì mẹ cậu khi được giải cứu ra đã mất hết kí ức, ú ớ như đứa trẻ sơ sinh, vậy là cả hành trình, bao nhiêu nỗ lực, cả sinh mạng của bố cậu thành công cốc, cậu thực sự sụp đổ hoàn toàn, nhốt mình trong phòng không cả ăn, sự suy sụp đến tột độ.
Sau khi thấy rudy suy sụp như vậy, roxy, một người đồng đội trong quá trình giải cứu mẹ cậu, cũng là cô giáo phép thuật của cậu khi rudy còn nhỏ, đã rất lo lắng quan tâm. Cả roxy và rudy cũng đã rất lâu mới gặp lại nhau, khác với khi xưa khi rudy còn nhỏ, giờ cậu đã cao lớn, trưởng thành, đẹp trai, rất tuấn tú, và là một người vô cùng tài năng về ma thuật, nhưng cậu vẫn vô cùng mến mộ roxy, người giáo viên tộc quỷ với dáng hình nhỏ nhắn dù đã quá 50 tuổi (ở tộc quỷ migard, tuổi tác không thực sự ảnh hưởng quá lớn đến ngoại hình và tính cách, mà thật ra nếu suy ở con người, tuổi tác cũng đâu có thực sự ảnh hưởng là bao, thứ xây dựng nên nhân cách,tính cách là môi trưởng, những sự việc sự vật ta tiếp xúc và nghĩ suy). Roxy sau khi tham khảo ý kiến của mọi người trong đoàn thám hiểm sống sót trở về thì quyết định giúp đỡ rudy bằng cách quan hệ với cậu (mọi người trong đoàn ai cũng cho rằng một người đàn ông suy sụp thì cần "giải toả", mà trên thực tế thì cũng đúng là như vậy thật, nhưng vì trong đoàn không có người phù hợp, cũng như không lựa chọn nhà thổ ở quanh nên roxy đã quyết định đó chính là mình sau nhiều sự đắn đo). Bây giờ mới đến vấn đề chính này, rudy đã có vợ (đang mang thai đứa con đầu lòng, vì phải đi giải cứu mẹ nên rudy mới để vợ cô đơn ở nhà cùng với em gái) và tình cảm của họ vô cùng tốt. Sau khi quan hệ cả roxy và rudy đều thoả mãn, rudy thì đã phần nào lấy lại được sự quyết tâm để trở về (thứ mà cậu còn chẳng thể để tâm tới trong lúc suy sụp), còn roxy cũng hạnh phúc khi được giúp đỡ, được yêu người mà mình yêu (roxy đã "đổ" rudy khi cậu giải cứu cô trong hầm ngục, và cũng vì rudy là một người học trò xưa rất tài giỏi, cũng rất đẹp trai nên việc này rất dễ hiểu, nhưng ngang trái là là roxy chỉ biết rudy đã có vợ sau khi cuộc thám hiểu kết thúc, rudy thì suy sụp nhốt mình trong phòng). Roxy vẫn quyết tâm giúp rudy và dặn lòng phải quên đi mối tình này, dù sao bản thân cũng sống rất lâu và chắc là còn nhiều điều phía trước, nhưng không, rudy quyết định sẽ lấy roxy làm vợ hai, và đây cũng chính là vấn đề mà rất nhiều người tranh cãi, đã có thời điểm nảy lửa trên các mxh về vấn đề này, được bàn tán tới 3-4 tuần rất nhiều với hai phe, một phe bảo vệ = các chi tiết như thực tế cảm xúc nhân vật, rồi bối cảnh trung cổ,.... còn phe còn lại thì một mực cho rằng hành vi thế là quá bỉ ổi, sai trái, tởm lợm,.... Trước khi bàn luận, hãy để tôi kể tiếp câu chuyện, rudy và roxy về đến nhà gặp vợ của rudy là sylphy, sylphy lúc này đã mang thai gần 8 tháng, rudy đã hạ quyết tâm và quỳ xuống xin lỗi vợ mình và xin phép được lấy roxy làm vợ hai, roxy thì biết hành vi của mình chưa bao giờ là ổn nên cũng chỉ khép nép im lặng. Sylphy không nói lời nào mà người cãi vã cẳng thẳng nhất là em gái của rudy, em gái cậu, aisha cho rằng điều này thực sự là quá đáng (cô cũng rất đau lòng sau sự ra đi của bố của cả hai) khi sylphy đã phải vừa mang thai vừa mong ngóng về sự bình an của chồng mà giờ rudy lại mang theo một người lạ mặt về để xin nạp thiếp, thật không thể chấp nhận nổi. Nhưng sau cùng, sylphy lại là người lên tiếng bảo vệ roxy, sylphy hiểu rõ rudy, cô biết chồng mình yêu mình và mối quan hệ của cả hai là như thế nào, từ đó cô cũng hiểu chồng mình không hề chỉ đơn giản là lăng nhăng mà đem thêm vợ về. Sylphy chấp nhận roxy, cả hai người ôm nhau. Rudy đương nhiên sau này đều yêu thương và đối xử công bằng với cả hai người (thậm chí là ba, nhưng đấy là chi tiết của rất lâu sau này chưa bàn tới). Rồi, hãy để tôi đưa ra ý kiến của mình, với cương vị là một fan trung thành của bộ truyện, tôi đương nhiên sẽ bảo vệ tác phẩm, bảo vệ quan điểm của tác giả. Thật ra những công kích mà dân mạng nói chung cũng đã được aisha, em gái rudy nói hết lúc cãi nhau với cậu rồi, nên rõ ràng tác giả thừa biết, thừa hiểu mình đang viết cái gì, điều này được nhìn nhận ra sao, nhưng ông vẫn tiếp tục viết mà không sợ sự đánh giá to lớn từ xã hội.
Đầu tiên, chúng ta cần hiểu rõ bối cảnh của MSK – một thế giới giả tưởng kiểu trung cổ, với xe ngựa, tường thành, vũ khí lạnh, và phép thuật. Ở thời đại này, đa thê (polygamy) là chuyện bình thường, đặc biệt với những người có địa vị như Rudy – một pháp sư tài năng, một người trong dòng họ quý tộc lớn. Lịch sử loài người cũng từng như vậy. Chẳng hạn, Bộ luật Hammurabi (1754 TCN) ở Mesopotamia cho phép đàn ông có nhiều vợ, với quy định bảo vệ quyền lợi của vợ cả. Ở thời trung cổ châu Âu, trước khi Kitô giáo thống trị (Công đồng Lateran IV, 1215), đa thê cũng phổ biến trong giới quý tộc. Trong thế giới Hồi giáo, Kinh Koran (thế kỷ 7) cho phép lấy tối đa 4 vợ, miễn là đối xử công bằng. Ở Nhật Bản – quê hương kiếp trước của Rudy – giới samurai và quý tộc cũng thường có nhiều vợ trước thời Minh Trị (1873), khi luật một vợ một chồng được áp dụng theo mô hình phương Tây (Mà trước cả khi mấy cái luật ra đời thì con người cũng "chơi" chán chê rồi).
Trong MSK, không có luật cấm đa thê, và Rudy hành động đúng với chuẩn mực của thế giới đó. Có ý kiến phản đối rằng Rudy, với tư cách người chuyển sinh từ Nhật Bản hiện đại, phải mang theo luật một vợ một chồng. Nhưng hãy nghĩ xem: Rudy đã sống ở MSK từ lúc mới sinh, trải qua bao biến cố lớn (như thảm họa dịch chuyển), và hòa nhập với văn hóa nơi đây. Hành động của cậu là sự thích nghi, không phải vi phạm đạo đức. Áp đặt chuẩn mực hiện đại – vốn chỉ phổ biến từ thế kỷ 19 – lên một thế giới trung cổ là không công bằng.
Nhiều ý kiến phản đối Rudy dựa trên luật một vợ một chồng, nhưng luật này không phải chân lý tự nhiên, mà là sản phẩm của xã hội và lịch sử. Sinh học tiến hóa (như lý thuyết trò chơi của Robert Axelrod, 1984) cho thấy linh trưởng cổ đại thường đa thê để tối ưu hóa sinh sản, và con người thời trung cổ cũng vậy. Luật một vợ một chồng chỉ trở thành chuẩn mực từ thời Kitô giáo (Công đồng Lateran IV, 1215) và được củng cố ở phương Tây vào thế kỷ 19 (như Đạo luật Hôn nhân 1836 ở Anh). Ở Nhật Bản, nó chỉ áp dụng từ 1873, trong khi trước đó đa thê là phổ biến trong giới quý tộc.
Luật này phát triển để giải quyết các vấn đề thực tế: đảm bảo quyền thừa kế rõ ràng, giảm xung đột trong gia đình, và thúc đẩy bình đẳng giới (như nghiên cứu của Stephanie Coontz trong Marriage, a History, 2005). Tuy nhiên, trong trường hợp của Rudy, không có vấn đề nào xảy ra: cậu đối xử công bằng với cả hai vợ, gia đình vẫn ổn định, và không ai bị tổn thương. Nếu chúng ta chỉ bám vào luật hiện đại mà bỏ qua bối cảnh và kết quả, chúng ta đang áp đặt một quy chuẩn lên một thế giới khác, làm mất đi sự thấu hiểu đối với MSK.
Trong MSK, Rudy – với tư cách người chuyển sinh – đã hòa nhập với thế giới trung cổ và tự do tạo ra ý nghĩa cho cuộc sống của mình. Phản đối cậu chỉ vì chuẩn mực hiện đại là bỏ qua tinh thần tự do và trách nhiệm mà Hiện sinh đề cao. Rudy không phải kẻ lăng nhăng; cậu là người dũng cảm đối mặt với lựa chọn của mình. [mà thật ra nên xét trên nền tảng tình cảm, duy tính của nhân vật và câu chuyện nhiều hơn]
Nhiều người chỉ trích Rudy vì quan hệ với Roxy trong lúc suy sụp, coi đó là ngoại tình. Nhưng hãy xem xét bối cảnh: Rudy đang ở sa mạc, xa vợ, không thể liên lạc, và tinh thần gần như tan vỡ sau bi kịch gia đình. Roxy, với vai trò cô giáo cũ và đồng đội, đã tự nguyện giúp cậu. Tâm lý học hiện đại cho thấy tình dục có thể giải phóng oxytocin và dopamine – các hormone giúp giảm stress và cải thiện tâm trạng. Nghiên cứu của Helen Fisher (2004) về vai trò của tình dục trong khủng hoảng tâm lý chỉ ra rằng các mối quan hệ thân mật có thể là cơ chế tự nhiên để phục hồi tinh thần, đặc biệt trong điều kiện cô lập.
Không có hỗ trợ tâm lý chuyên nghiệp, và Roxy – người có tình cảm với Rudy – đã chọn cách này để giúp cậu. Quan trọng hơn, Rudy không lợi dụng rồi bỏ rơi Roxy; cậu chịu trách nhiệm, xin phép Sylphy, và xây dựng một gia đình mới. Không nên chỉ phán xét hành động này mà không xem xét hoàn cảnh, động cơ, và kết quả.
Nhiều ý kiến phản đối Rudy dựa trên cảm giác "bỉ ổi" hoặc "tởm lợm". Nhưng cảm giác này không phải là lý trí, mà là sản phẩm của tiến hóa. Nhà nhân học Edward Westermarck đã đề xuất "hiệu ứng Westermarck", cho rằng sự tránh né đa thê hay loạn luân phát triển để bảo vệ đa dạng di truyền và ổn định xã hội trong các cộng đồng nguyên thủy. Richard Dawkins trong The Selfish Gene (1976) cũng giải thích rằng các chuẩn mực đạo đức như phản đối đa thê có thể là cơ chế tiến hóa để giảm cạnh tranh giữa nam giới và duy trì trật tự.
Theo Chủ nghĩa Hiện sinh của Jean-Paul Sartre, không có quy tắc đạo đức tuyệt đối – con người tự do tạo ra ý nghĩa và giá trị riêng, nhưng phải chịu trách nhiệm với lựa chọn. Rudy đã làm điều đó một cách xuất sắc. Cậu tự do lựa chọn lấy Roxy làm vợ hai, chịu trách nhiệm với tình cảm của mình, và xây dựng một gia đình hài hòa. Sylphy – người hiểu rõ Rudy – chấp nhận Roxy không vì yếu đuối, mà vì cô biết tình yêu của mình và Rudy đủ lớn để vượt qua chuẩn mực xã hội. Roxy, với sự trưởng thành, sẵn sàng rời đi nếu không được chấp nhận.
Một trong những điểm mạnh của MSK là sự phát triển nhân vật đầy chiều sâu và tính nhân văn. Rudy không phải nhân vật chính "bá đạo" như nhiều isekai khác. Cậu từng là một NEET vô dụng ở kiếp trước, bị bạo lực học đường hành hạ, và sống khép kín. Chuyển sinh sang MSK, cậu trưởng thành qua những khó khăn, nhưng vẫn mang vết thương tinh thần từ kiếp trước và bi kịch gia đình (cái chết của Paul, tình trạng của Zenith). Sự suy sụp của cậu trong arc Labyrinth là phản ứng tự nhiên của một con người đầy tổn thương, và Roxy – cô giáo phép thuật nhỏ nhắn mà cậu luôn kính trọng – đã giúp cậu vượt qua bằng tình yêu và sự hy sinh.
Rudy không bỏ rơi Roxy; cậu chịu trách nhiệm, xin phép Sylphy, và tạo ra một gia đình hài hòa. Sylphy chấp nhận Roxy không vì bị ép buộc, mà vì cô hiểu tình yêu của Rudy và hoàn cảnh đặc biệt. Aisha – em gái của Rudy – phản đối, đại diện cho quan điểm tiêu cực mà nhiều độc giả cũng có. Nhưng chính sự phản đối của Aisha cho thấy tác giả Rifujin na Magonote đã cân nhắc mọi góc nhìn: ông biết hành động của Rudy sẽ gây tranh cãi, nhưng vẫn để câu chuyện tiếp diễn, vì ông muốn truyền tải một thông điệp sâu sắc hơn – rằng tình yêu và trách nhiệm có thể vượt qua chuẩn mực xã hội, nếu các bên đều chân thành và thấu hiểu.
Một số ý kiến lo ngại rằng đa thê có thể gây bất ổn xã hội (như nghiên cứu của Joseph Henrich, 2020, về đa thê và bạo lực). Nhưng trong trường hợp của Rudy, đây là một ngoại lệ với kết quả tích cực: cậu đối xử công bằng với cả hai vợ, gia đình hài hòa, và không ai bị tổn thương. Rudy không phải người đàn ông tranh giành vợ, mà là người xây dựng hạnh phúc cho những người cậu yêu thương. Phản đối mà không xem xét bối cảnh, động cơ, và kết quả là thiếu sự thấu hiểu đối với chiều sâu của MSK.
Tác giả Rifujin na Magonote không viết câu chuyện này để cổ xúy đa thê hay hành vi sai trái. Ông đã lường trước sự tranh cãi – bằng chứng là phản ứng của Aisha – nhưng vẫn tiếp tục câu chuyện để truyền tải thông điệp: tình yêu, trách nhiệm, và sự thấu hiểu có thể vượt qua chuẩn mực xã hội, nếu các bên đều chân thành. MSK không phải là một tác phẩm để phán xét hời hợt, mà là một lời mời gọi để thấu hiểu và suy ngẫm về đạo đức, tình yêu, và sự trưởng thành của con người trong những hoàn cảnh khắc nghiệt.
Một lần nữa, tôi xin đính chính: tôi không ủng hộ đa thê hay bất kỳ hành vi xấu nào trong xã hội. Tôi tin rằng một tác phẩm như MSK xứng đáng được nhìn nhận một cách công bằng, qua lăng kính logic, triết học, và sự thấu hiểu. Hãy đọc MSK với một tâm trí cởi mở, và bạn sẽ thấy nó không chỉ là một câu chuyện isekai, mà là một hành trình khám phá nhân sinh đầy ý nghĩa.
(Đại ý là xem xét trên một người thường thì làm được thế đã hay lắm rồi, đối với thằng biến thái bỉ ổi quá khứ tổn thương các thứ thì làm được thế lại càng hay, mà có khi đấy mới chính là lí do Rudy làm được? Nhiều người thường hay bỏ qua một đống yếu tố tâm lý hoàn cảnh các thứ, thiếu đi việc đặt trọn mình vào tác phẩm khi thưởng thức nên nhiều khi không "cảm" được, mà có những người dù hay khóc sướt mướt khi xem phim hay tương tự nhưng cũng chỉ mới đặt cảm xúc vào đó chứ để não bên ngoài nên nhiều bộ vô lý đùng đùng thì tung hô còn mấy bộ khắc hoạ rõ tốt thì bình phẩm không thương tiếc....)
Thinking_Out_Loud Yêu Phát_triển_bản_thân Life_style Tâm_lý_học Sách