Một chút trải nghiệm của bản thân với MBTI.

Chắc hẳn nhiều người đã từng nghe tới MBTI. Những năm gần đây, công cụ này nổi lên như một hiện tượng dai dẳng, len lỏi từ mạng xã hội, lớp học cho tới những buổi trò chuyện lúc nửa đêm. Người ta làm bài kiểm tra, chia sẻ kết quả, rồi đôi khi vô tình "gắn nhãn" cho nhau bằng những tràng cười: “Không lạ đâu, tại mày là kiểu người như thế mà!” Mọi thứ đôi khi trông có vẻ đơn giản, thậm chí là hơi mang tính phong trào. Nhưng ở một góc nhìn sâu sắc hơn, MBTI giống như một cách để ta quay lại tìm hiểu “đứa trẻ trong bản thân mình” - đứa trẻ từng suy nghĩ và phản ứng rất bản năng, trước khi bị cuộc đời dạy rằng phải im lặng lúc nào hay phải gồng mình mạnh mẽ ra sao.

Dành cho những ai còn lạ lẫm, MBTI (Myers–Briggs Type Indicator) là công cụ phân loại tính cách dựa trên 4 cặp xu hướng đối lập. Thay vì xem đây là những quy tắc cứng nhắc, hãy coi chúng là cách chúng ta ưu tiên sử dụng năng lượng của mình:

Hướng ngoại (E) - Hướng nội (I): Bạn nạp lại năng lượng từ thế giới bên ngoài hay từ không gian nội tâm?

Giác quan (S) - Trực giác (N): Bạn chú trọng vào chi tiết cụ thể, thực tế hay nhìn vào bức tranh tổng thể và những khả năng?

Lý trí (T) - Cảm xúc (F): Khi đứng trước quyết định, bạn dựa trên logic khách quan hay những giá trị cảm xúc và sự hòa hợp?

Nguyên tắc (J) - Linh hoạt (P): Bạn thích một cuộc sống có cấu trúc, kế hoạch rõ ràng hay ưu tiên sự tự do, thích ứng?

Bốn chữ cái này kết hợp lại tạo thành 16 kiểu tính cách. MBTI không phân định ai tốt hơn ai, cũng không chỉ ra ai nên sống thế nào. Nó chỉ khẽ thì thầm: "Có thể, đây là cách bạn vận hành."

Một hiểu lầm thường gặp là chúng ta sẽ "đóng đinh" với một mẫu tính cách suốt đời. Nhưng thực tế, con người không phải bánh quy được đúc từ một khuôn duy nhất. Chúng ta là một sự pha trộn tinh tế: có lúc nghiêng về phía này, có lúc phía kia lại lộ diện rõ ràng hơn tùy thuộc vào môi trường, trải nghiệm và từng giai đoạn sống.

MBTI thực ra chỉ nói một điều rất giản dị: Con người không vận hành giống nhau. Có người hướng ra ngoài để sống sót, có người lại quay vào trong để tồn tại. Không hơn, không kém.

Điều khiến tôi nhẹ lòng nhất khi tìm hiểu MBTI không phải là việc biết mình thuộc nhóm nào, mà là hiểu được rằng: Có những cách tồn tại "giống" tôi. Tôi từng được nhận xét là đứa trẻ kì lạ. Tôi từng thấy mình thật lạc lõng, ngay cả khi đang ở giữa đám đông. Không phải vì không có ai bên cạnh, mà vì tôi không biết phải đặt "phần thật nhất" của mình ở đâu. Những suy nghĩ sâu quá mức hay những cảm xúc đến chậm nhưng ở lại thật lâu thường không có chỗ trong những cuộc trò chuyện nhanh, những mối quan hệ cần phản hồi tức thì.

MBTI không kéo tôi ra khỏi sự cô đơn đó, nhưng nó ở lại để nhắc nhở: “Có những người giống như bạn, và họ cũng từng thấy mình lạc nhịp như thế.” Nó không giúp tôi bớt khác biệt, nó chỉ khiến tôi thôi cố trở nên giống người khác.

Tôi bắt đầu nhìn bản thân bớt khắt khe hơn. Tôi không còn cố "sửa mình" cho đỡ khó chịu trong mắt người đời, cũng không còn xem sự im lặng của mình là một thiếu sót cần bù đắp.

Nếu nhìn theo cách đó, MBTI không phải là chiếc hộp giới hạn tiềm năng của con người - mà là một chiếc gương, soi vừa đủ để ta nhận ra chính mình, rồi mỉm cười: “Ừ, thì ra là vậy.”