Mình đã trải qua khóa thiền Vipassana 10 ngày như thế nào? (Phần 1)

Lưu ý: Khóa thiền mình tham gia là từ tháng 10/2024. Bài viết tiết lộ một phần nội dung của 10 ngày thiền Vipassana.

Cách đây hơn 5 năm, mình biết tới thiền Vipassana và Giới – Định – Tuệ qua lớp học Chánh Kiến của thầy Trần Việt Quân. Hồi đó đối với mình, việc ngồi thiền 5′ còn khó, nói gì đến việc thiền tới 10 tiếng/ngày và 10 ngày liên tục, và Giới – Định – Tuệ đối với mình cũng chỉ là những khái niệm rất mơ hồ không rõ ràng. Rồi cuối cùng, hơn 5 năm sau, mình chính thức tham gia khóa thiền Vipassana 10 ngày ở chùa Y Sơn (Đồng Nai), chính thức thực hành Giới – Định – Tuệ. Và mình có thể tóm gọn trải nghiệm 10 ngày này bằng 3 từ: quý giá, bình an và biết ơn.

Một người ngẫu hứng và cảm xúc như mình thường có những quyết định kiểu nghĩ chơi – làm thật, và việc tham gia khóa thiền Vipassana cũng không phải ngoại lệ. Mặc dù mình đã nghe Phật pháp và đã biết đến những lợi ích của thiền từ rất lâu rồi, từ hơn 5 năm về trước, mình vẫn chưa chính thức ngồi thiền 1 lần nào cả, kể cả khi chồng mình đã thực hành thiền trong 1 thời gian rất dài tại nhà. Cho đến đợt nghỉ lễ 2/9 năm nay, 1 ngày đẹp trời thằng bạn thân mình nhắn “ê hay mày thử ngồi thiền xem”, và không hiểu tại sao ngay ngày hôm sau, mình dậy sớm và ngồi thiền. Cảm giác của những ngày đầu tiên ngồi thiền là sự thư thái và dễ chịu. Rồi suốt 1 tuần sau đó, sáng nào mình cũng dậy sớm, thời gian ngồi cũng tăng từ 20′ lên 30′, sau đó lên 40′ 45′. Rồi 1 ngày đẹp trời, mình chợt nghĩ “Cảm giác thiền thư thái như thế này, nhưng mình chỉ duy trì được 30′ ngắn ngủi, rồi sau đó lại quay lại với sự tất bật của cuộc sống thường nhật. Tại sao mình không thử thiền 10 ngày với khóa thiền Vipassana nhỉ?”. Đây là 1 dạng “nghĩ chơi” của mình, lúc đó mình chỉ nghĩ cho vui chứ không hề nghĩ là mình sẽ làm thật, vì rất nhiều điều kiện không cho phép: đi 10 ngày rồi chỉ có 2 cha con ở nhà chăm nhau –> không ổn, tính chất công việc của mình là kiểu không có 1 ngày nghỉ phép đúng nghĩa, nghỉ phép vẫn phải online trả lời email tin nhắn của khách hàng, mà giờ nghỉ 10 ngày tắt điện thoại rồi ai làm –> không ổn, và vì mình hơi “hốt” khi đọc cái thời khóa biểu hàng ngày của khóa thiền: dậy từ 4h sáng, thiền tới 10-11 tiếng/ngày. Nói chung là rất nhiều lý do để việc tham giá khóa thiền chỉ là “nghĩ chơi cho vui”.

Rồi đúng là người tính không bằng trời tính, mình đăng ký tham gia khóa thiền thật. Và từ lúc đăng ký đến lúc tham gia, có rất nhiều vấn đề xảy ra càng củng cố quyết tâm và động lực của mình để tham gia khóa thiền này.

Hồi cách đây hơn 5 năm, sau lớp Chánh kiến, mình chọn câu như lý tác ý là “Cầu cho con bình thản – Trước nghịch cảnh cuộc đời”, vì thời điểm ấy, 1 trong những phiền não lớn nhất của mình là mình quá cảm xúc và dễ bị tác động tâm lý bởi những việc bất như ý bên ngoài. Bây giờ, lý do mình tham gia khóa thiền cũng vậy, vì mình muốn rèn luyện cho nội tại của mình vững vàng và bản lĩnh hơn để có thể kiểm soát cảm xúc tốt hơn trước những sự việc không hay xảy đến. Và 1 phần nữa là con mình đang ở tuổi lên 3, bắt đầu cái tuổi cực kỳ bướng bỉnh và ko nghe lời, sau này đến tuổi đi học là dạy con còn khó hơn nữa, nên mình cần rèn luyện tính kiên nhẫn để có thể dạy con 1 cách ôn hòa nhất có thể.

Năm 2024 cũng là 1 trong những năm có nhiều sự việc bất như ý xảy ra với mình, và đặc biệt là sau 1 sự việc xảy ra hồi giữa tháng 9, mình quyết định mình phải thực sự trở nên mạnh mẽ và vững vàng hơn. Trước khi sự việc đó xảy ra, mình đã đăng ký khóa thiền từ 2/10 tới 13/10 rồi những vẫn còn 1 chút lấn cấn vì phải để quá nhiều thứ sang 1 bên để tham gia (con cái, công việc). Nhưng sau đó, khi nó xảy ra, và kéo theo 1 vài hệ lụy đi kèm làm cho mình mất đi 2++ tình bạn cộng thêm cảm giác mệt mỏi chán nản cùng cực, đến mức mình đã không kiềm chế được bản thân mà hét lên với con và đánh con, mình nhận ra rằng, đã đến lúc mình phải thay đổi chính con người mình.

Trước khi mình đi, đã có rất nhiều điều không hay xảy ra, chúng trở thành 1 trong những động lực to lớn để mình thực hiện hành trình này. Bên cạnh đó cũng có rất nhiều người luôn ở bên cạnh ủng hộ mình, trở thành những chỗ dựa tinh thần vững chắc để mình có thể yên tâm “biến mất” 10 ngày, đó là mẹ, là người bạn đời, là chị sếp và người bạn đồng nghiệp đã take care công việc giùm mình, và rất nhiều người bạn khác đã rất ủng hộ việc mình đi thiền. Cho tới bây giờ, khi đã quay trở về cuộc sống thường ngày rồi, mình vẫn mang 1 lòng biết ơn vô hạn tới những người, những sự việc này. Đây thực sự là những cái duyên đã mang mình tới hành trình 10 ngày quý giá kia.

Mình tới chùa Y Sơn từ rất sớm, khoảng hơn 1h trưa là có mặt tại chùa rồi. Lúc mình đến thì mới có khoảng 4-5 thiền sinh. Thời tiết lúc này khá là âm u, bầu trời đầy mây báo hiệu 1 cơn mưa nặng hạt sắp kéo đến. Con đường dẫn từ đường lớn vào chùa khá là rộng với hàng cây cổ thụ 2 bên, còn khuôn viên chùa thì nhỏ hơn mình tưởng tượng, nhưng đằng sau chùa là 1 khoảng không gian rộng lớn với rất nhiều cây. Khu thiền nằm trong khuôn viên chùa và tách biệt với các hoạt động của chùa. Mình tới nơi, làm các thủ tục cần thiết, đọc kỹ tờ hướng dẫn, nội quy, điền vào phiếu tham gia rồi ngồi đợi để được dẫn vào phòng nghỉ. Không gian xung quanh vắng lặng, cực kỳ yên tĩnh, 1 phần vì chùa nằm ở 1 vị trí xa khu dân cư, xa đường lớn, 1 phần vì tất cả các thiền sinh và người phục vụ của khóa thiền đều đã thuộc nằm lòng quy định đầu tiên của khóa thiền, đó là Tịnh Khẩu.

Mình nói qua 1 chút về các quy định của khóa thiền Vipassana. Như mình nói ở trên, thực hành Vipassana là thực hành Giới – Định – Tuệ. Giới là thực hành nghiêm ngặt theo 5 giới luật (đây là 5 giới cho thiền sinh mới thôi, còn với các thiền sinh cũ thì có thêm 3 giới nữa):

- Không giết hại sinh vật

- Không trộm cắp

- Không quan hệ tình dục

- Không nói sai sự thật

- Không dùng chất gây say, gây nghiện

5 giới này được cụ thể hóa bằng những quy định rất rõ ràng của khóa thiền. Đó là:

- Toàn bộ bữa ăn là đồ chay. Mình thì vốn thích rau củ và đồ chay nên đây không thành vấn đề. Đồ chay ở khóa thiền còn ngon và đa dạng ngoài sức mong đợi của mình, bữa nào cũng có hoa quả và sữa hạt. Ban đầu mình cũng hơi lo lắng là sẽ bị đói buổi tối vì 1 ngày chỉ ăn 2 bữa là sáng và trưa, còn bữa tối thì chỉ ăn nhẹ (hoa quả, sữa hạt). Nhưng thực tế thì buổi tối chỉ cần ăn chút hoa quả và uống 1 cốc sữa hạt là đủ năng lượng cho tới sáng hôm sau. Ăn uống thanh tịnh như vậy nên cảm giác cũng “nhẹ bụng” và dễ ngồi thiền hơn.

- Khu nam và khu nữ tách biệt nhau hoàn toàn, từ ngày đầu tiên tới ngày mãn khóa.

- Sự im lặng thánh thiện (nói cách khác là Tịnh khẩu): mọi hình thức giao tiếp, từ lời nói đến cử chỉ, ánh mắt, đụng chạm cơ thể giữa các thiền sinh đều không được phép. Tóm lại là 10 ngày không nói chuyện, không nhìn, không ra dấu với bất kỳ thiền sinh nào. Quy tắc này nhằm đảm bảo môi trường yên tĩnh nhất có thể cho việc ngồi thiền.

Khóa thiền của mình mọi người thực hiện tất cả các quy định nói chung, và quy định Tịnh Khẩu này nói riêng, cực kỳ nghiêm túc. Việc này mang lại 1 không gian cực kỳ yên tĩnh và thanh tịnh cho 10 ngày thiền. Suốt 10 ngày, âm thanh mình nghe nhiều nhất (ngoài tiếng giảng của thầy Goenka và của người chuyển ngữ) là tiếng mưa, tiếng côn trùng, tiếng chuông báo và tiếng quét chùa. Xung quanh có rất nhiều người nhưng tuyệt nhiên không hề có tiếng người nói chuyện. Tất cả mọi người đều làm mọi việc rất nhẹ nhàng, khoan thai, hầu như không tạo ra 1 tiếng động nào đáng kể. Một sự yên tĩnh tuyệt vời.

- Không điện thoại, không ghi chép, không nghe nhạc, không đọc sách…

Cũng là 1 quy định để giúp các thiền sinh tập trung hoàn toàn vào việc thiền, không bị xao nhãng bởi những yếu tố khác.

Còn rất nhiều những quy định khác nữa, những cái mình nêu ra ở đây là những quy định mình “enjoy” nhất. Mình tham gia khóa thiền đúng vào giai đoạn đang khá là chán chường mệt mỏi với những ồn ào xô bồ của cuộc sống bên ngoài, với điện thoại và những hệ lụy đi kèm của smartphone/ internet. Vậy nên 10 ngày không nói chuyện, không điện thoại chính là thứ mình cần. Không gian xung quanh khu thiền cũng rất nhiều cây, với 1 người yêu thiên nhiên cây cỏ như mình, thì đây là 1 nơi chốn lý tưởng cho chuyến hành trình nhìn lại bản thân và quay trở về bên trong con người mình.