Mình đã học được những gì từ Fullmetal Alchemist?

Ok giờ vào nội dung chính này. Tại sao lại là FMA? Bởi vì nếu được hỏi đâu là một bộ manga/anime vĩ đại thì thằng Mẻ sẽ rep ngay đấy là Fullmetal Alchemist. Bởi vì sao? Bởi vì FMA là một bộ chỉ có 108 chap và 64 tập anime, khá ngắn so với các bộ manga cùng thời và kha khá bộ sau này. Về mặt quy mô thì không. Well… bản đồ của FMA bé xíu chỉ xoay quanh cái map Alchemist, nhưng cái to ở đây là những gì đọng lại sau khi bạn theo chân anh em nhà Elric đi hết cái map đấy, chứng kiến hành trình của họ và chiêm nghiệm những gì mà họ đã học được. Nhưng những gì mà FMA chứa đựng thật sự TO. Tại vì sao? Bởi vì chỉ trong chừng đó nội dung, FMA sẽ khiến bạn đặt ra vô số câu hỏi về khoa học, về triết học, về chính trị, về tôn giáo, về quy luật, về sự phát triển. Và trên hết, FMA sẽ khiến bạn đặt ra câu hỏi về CON NGƯỜI, về cái gọi là TÔI và CHÚNG TA. Và trên hành trình tích luỹ tri thức, hiểu biết và chiêm nghiệm của chúng ta giao nhau, từ đó mà chúng ta phát triển.

Vậy thì FMA có TO đến vậy? FMA là một tác phẩm có giá trị xem lại và thảo luận có thể nói là cực kỳ cao, mỗi lần xem ta lại nhận ra được nhiều giá trị khác. Từ đó chúng ta đặt những điều đó vào trải nghiệm của mình, hoàn thiện bản thân, thoát khỏi hang tối và tìm kiếm Chân Lý - giống như những nhân vật khác trong FMA. Lần đầu tiên bạn xem FMA, bạn xem vì nó hay. Những lần sau bạn xem FMA, bạn xem vì những gì bạn có thể học được. Đó chính là Fullmetal Alchemist.

Nghe ngầu không? Đây là chủ đề ưa thích của mình mỗi khi rớ vào FMA luôn. Thứ gì trong FMA đại diện cho tri thức? Là The Truth, là Chân Lý chứ còn gì nữa. Chân Lý đi cùng với cánh cổng Chân Lý giáng sự trừng phạt xuống kẻ ngạo mạn chỉ xem con người như một nhúm vật chất. Đấy là tiền đề triết học của toàn bộ câu chuyện, chuyến hành trình của anh em nhà Elric chính là chuyến hành trình chuộc lỗi và tìm kiếm Chân Lý. Và từ đấy cách chúng ta nhìn nhận Chân Lý lại khác nhau một chút. Trong clip của Liếc, Chân Lý và Cánh Cổng được đề cập đến như một Spark, và theo cách tôi nhét chữ vào mồm lão Liếc để các bạn hiểu rõ hơn thì là một đốm lửa để soi sáng con người trong quá trình đi tìm Chân Lý, tìm kiếm tri thức và tình yêu.

Theo Merlin, Chân Lý chính là sự thật bị ảnh hưởng bởi sự đúng đắn và sự phát triển. Còn cánh cổng chính là cái hang tối của Plato. Và bởi vì cái cổng cho phép nhìn thoáng qua Chân Lý cũng giống như những cái bóng phản chiếu trong hang, nên những kẻ từng mở cánh cổng mới bị mắc kẹt trong cái niềm tin về sự toàn năng của giả kim thuật, bởi vì họ tin rằng mình đã biết đủ và thế là họ bị mắc kẹt. Cá nhân mình từng rất nhiều lần nhắc lại rằng việc thoát khỏi hang tối của tri thức, mà trong FMA chính là thứ Chân Lý thoáng qua đến từ cánh cổng rất quan trọng. Tại sao? Bởi vì khi ta thoát khỏi hang tối cũng chính là lúc chúng ta bắt đầu đặt câu hỏi và tự mình kiểm chứng. Từ đó chúng ta mới thoát khỏi sự lệ thuộc vào những thường thức và đạt được sự phát triển. Vậy nên hành trình đi tìm Chân Lý là hành trình ra khỏi hang tối, nhìn nhận bằng đôi mắt của bản thân, học hỏi và phát triển mà thoát khỏi cái chân lý thoáng qua kia. Để tìm kiếm một cái nhìn, một triết lý sống cho riêng bản thân mình mà từ đó đạt được sự phát triển mà không ngạo mạn với những kiến thức và thành tựu hiện có của bản thân. Đồng thời cũng nương tựa và hỗ trợ lẫn nhau để phát triển. Đó là cách mà ta sẽ tìm kiếm Chân Lý và trở nên hoàn hảo.

Ở trên là những thành phần cấu tạo nên thân thể của một người trưởng thành. Như vậy đồng nghĩa với việc nếu thu gom đủ những nguyên liệu kể trên, kết hợp với giả kim thuật là đủ để tạo nên một con người hoàn chỉnh. Và điều đó cũng sẽ chẳng phạm vào bất cứ quy tắc trao đổi đồng giá nào cả, về lý thuyết là thế. Tuy nhiên, bất cứ giả kim thuật sư nào từng chuyển hóa con người đều gánh chịu sự trừng phạt đến từ những quy luật bao trùm lên thế giới hay nói cách khác là Chân Lý và bị kết tội là ngạo mạn. Tại sao? Bởi vì họ dám xem con người ngang bằng với một vật, một nhúm vật chất mà ngay cả một đứa trẻ cũng có thể dễ dàng mua được. Có một điều mà giả kim, đại diện cho khoa học trong FMA phủ nhận đó chính là tôn giáo và các giá trị tâm linh, từ đó họ phủ nhận luôn cả sự tồn tại của linh hồn, một trong những biểu tượng của các tín ngưỡng tâm linh mà xem con người chỉ đơn thuần là một nhúm vật chất mà bỏ qua quá trình sống, trưởng thành, trải nghiệm, tính cách và các giá trị vô hình của người mà họ muốn chuyển hoá. Bỏ qua những gì khiến họ là họ, là một cá thể độc lập so với những con người khác. Trong quá trình tìm hiểu về những gì tạo nên con người thuần dựa trên vật chất, họ dần đồ vật hoá, hạ thấp giá trị con người chỉ còn thuần vật chất coi con người chỉ còn ngang hàng với một vật. Họ và những nhà giả kim chưa từng tạo ra thành công một con người, nhưng một bà mẹ thì có thể. Có những điều nằm ngoài những gì giả kim thuật có thể giải thích được. Vậy nên, Ed và Al phải chứng kiến những mặt tối của giả kim và cả những điều kỳ diệu không phải do giả kim thuật tạo nên. Để nhìn nhận lại những giá trị và học cách trân trọng.

Đây là câu của Wrath khi nói về giá trị của con người. Nghe công bằng không? Không. Bởi vì sự công bằng của câu nói này dựa trên tiền đề hắn là một người nhân tạo, một tạo vật nghĩ rằng bản thân cao hơn con người mà nhìn xuống và khinh thường chúng ta. Một cái nhìn thuần công cụ và giá trị.

Và giờ chúng ta đi đến hệ quả của việc hạ thấp giá trị con người này. Nhớ cái vụ hợp nhất con gái với con chó không? Chưa quên cú sốc đầu đời à? Tốt! Bởi vì đấy chính là hệ quả của việc bỏ qua các giá trị tinh thần của con người mà coi họ đơn thuần dựa trên thông tin và giá trị. Mà Shou Tucker chính là ví dụ tiêu biểu con hơn cả những phần cơ thể bị lấy đi của những tội nhân. Nếu con người chỉ đơn thuần là một nhúm vật chất , nếu ta coi con người ngang hàng với đồ vật thì đến một lúc nào đó chính ta cũng sẽ mất đi quyền tự quyết định giá trị của chính bản thân mình. Mà nếu ta không tự quyết định được giá trị của bản thân thì ai sẽ làm? Ai sẽ nhìn nhận chúng ta với góc nhìn thuần lợi ích và giá trị, một góc nhìn thuần công cụ, một góc nhìn coi thường tất cả như nhau? Mình là mình sẽ đổ lỗi cho tư bản. Đỉnh điểm của việc đồ vật hoá con người trong FMA chính là biến họ thành hòn đá triết gia. Còn với chúng ta thì sẽ là gì?

Con người chỉ là một nhúm vật chất nhỏ bé, đời người chỉ là một hạt cát nhỏ vô danh, ôi không chúng ta thật nhỏ bé, sinh mạng chúng ta thật vô giá trị, ta chỉ là một đốm lửa nhỏ chỉ chờ một ngày nào đó sẽ lụi tàn,… KHÔNG. Chúng ta là sinh vật sống và sự sống chính là một điều kỳ diệu cho dù nhỏ bé giữa thế giới này. Điều đó tạo nên giá trị của sinh mạng, tạo nên chúng ta là ai và chúng ta sống như thế nào. Hiện hữu học hỏi và phát triển, chúng ta phải tự mình dò dẫm để tìm ra một con đường. Để thoát khỏi hang tối và tự mình chứng kiến thế giới. Để có thể trở nên toàn vẹn.

Trước khi đề cập đến chúng ta, hãy nói một chút về giá trị, về quy luật thép của giả kim: Trao đổi đồng giá. Đã có một thời gian thằng Mẻ hiểu sai về FMA, tung hô và sống theo quy tắc trao đổi đồng giá, mọi thứ đều có giá trị, mắt đền mắt răng đền răng. Rằng đây là luật thép, là con đường vàng, là cách để nhìn qua bên kia khung cửa, là câu trả lời cho mọi thứ, là cách mà thế giới vận hành mà bỏ qua việc đặt câu hỏi: liệu cái quy tắc bảo toàn khối lượng này có áp lên tất cả mọi thứ không?

Ơ thế trao đổi đồng giá là sai à?

Không! Trao đổi đồng giá là một quy tắc đúng trong giả kim thuật, trong phạm trù của khoa học. Nhưng cái sai của chúng ta và nhiều nhân vật trong FMA là nghĩ rằng ta có thể áp cái luật thép này lên tất cả mọi thứ. Vì nếu ta cứ tiếp tục cho 10 để nhận lại 10 thì chúng ta sẽ cứ mãi dậm chân tại chỗ. Trao đổi đồng giá chính là cái bức tường mà các nhân vật mà cụ thể là anh em nhà Elric phải tìm cách vượt qua để có thể phát triển. Nếu cứ mải miết nhìn mọi thứ qua trao đổi đồng giá thì có khác gì chúng ta cứ mải nhìn qua cánh cổng Chân Lý và kẹt lại trong hang tối của tri thức không? Vậy nên, ở cuối cuộc hành trình, anh em nhà Elric tìm ra một định luật mới, khi ta nhận 10 ta có thể trả lại 11. Một quy luật khác đi so với trao đổi đồng giá và chuyến hành trình tiếp theo của họ chính là chứng minh quy luật đó.

Vậy thì định luật mới của Ed và Al tìm ra là gì? Chúng ta nhận được 10 và trả lại 11 chính là hệ thống cho vay lấy lãi. Nhưng đây là bài nói về những điều tốt đẹp, nên dẫn chứng cho định luật trên sẽ là tình thương. Đó chính là những gì mà Ed và Al nhận được trong quá trình tìm lại cơ thể của họ, đó là điều mà họ phải nhận ra rằng có những thứ mà họ được trao cho một cách vô điều kiện mà không cần phải trao đổi đồng giá. Lòng tốt và tình yêu thương đã luôn âm thầm nâng đỡ họ trên con đường tìm lại cơ thể.

Sau khi mất đi người mẹ, Ed và Al nhận được sự chăm sóc và dạy dỗ từ Izumi Curtis, khi mà cả 2 đứa trẻ có thể sẽ chẳng trả lại gì được cho cô. Sau khi thất bại trong việc chuyển hoá mẹ mình, Ed mất đi tay và chân còn Al thì mất đi toàn bộ cơ thể, 2 đứa trẻ sẽ chẳng sống sót nổi nếu như không được bà của Windy chăm sóc. Nếu không có automall của bà cháu Windy, Ed thậm chí sẽ chẳng đứng lên nổi để mà bắt đầu cuộc hành trình. Họ nhận được lòng tốt và lời chúc từ Maes Hughes và vợ của ông, Gracia Hughes mà chẳng cần họ phải trả lại điều gì. Hoenheim sẵn sàng hy sinh phần linh hồn cuối cùng của ông để đưa Al trở về. Lòng tốt và tình thương của vô số người trao cho vốn đã nâng đỡ họ mà chẳng cần đến trao đổi đồng giá.

Lòng tốt và tình thương còn thay đổi một con quái vật nữa là Scar. Hắn là một con quái vật tạo nên từ thù oán, săn lùng những nhà giả kim quốc gia để trả thù những gì họ gây ra cho dân tộc hắn và hắn chỉ chấp nhận nộp mạng cho Winry, con gái của cặp vợ chồng bác sĩ thiệt mạng oan dưới tay hắn.

Nhưng Winry đã đáp trả lại hắn thứ gì? Có phải là mạng sống đổi lấy mạng sống không? Cô có lấy hận thù để đáp trả lại hận thù với hắn không? Không. Thứ cô trao cho hắn không phải là trao đổi đồng giá mà là lòng tốt cho dù cô hận hắn. Cô trao cho hắn một cơ hội, một cơ hội để hắn có thể sửa sai và từ đó hắn gặp những con người không coi hắn là một con quái vật, những con người cũng từng sai lầm và cố gắng chuộc tội. Từ đó mà Scar chọn đi một con đường khác, hỗ trợ ngăn chặn kế hoạch của Father, phục hưng Ishival. Những gì cô cho Scar không giúp hắn sửa chữa lại những gì hắn gây ra cho cô. Nhưng là bước đầu tiên để Scar làm những thứ tốt đẹp hơn là tiếp nối chuỗi hận thù.

Nếu chúng ta cứ tiếp tục cố chấp theo đuổi sự trao đổi đồng giá, nếu cứ mãi mắt đền mắt răng đền răng, hận thù đáp trả hận thù và lấy bạo lực đáp trả bạo lực. Thì có lẽ con người bây giờ cũng chỉ ngang hàng loài vật. Chúng ta sẽ chỉ mãi dậm chân tại chỗ mà tàn sát lẫn nhau, mãi mắc kẹt trong một cái hang tối khác. Tình yêu thương và lòng tốt giữ cho con người tồn tại, giúp ta giữ lại những giá trị đạo đức, những gì tốt đẹp mà không làm mất đi những giá trị ban đầu trong đường đời rất dài này. Là một phần của quá trình ra khỏi hang tối. Không phải trao đổi đồng giá. Đó chính là quy luật mới của anh em là Elric, khi ta nhận hãy nhìn kỹ chúng ta nhận được gì và khi trao đi hãy trao nó cùng với sự quan tâm, tình yêu thương. Để một con người có thể sẵn sàng dang tay giúp đỡ một con người khác, để chúng ta có thể cùng phát triển.

Là việc đặt một câu hỏi. Rằng bạn sẽ là ai? Là lão Father từ bỏ cả 7 tội lỗi cùng cả nhân tính để tìm kiếm sự hoàn hảo, tìm kiếm lợi ích cho riêng mình rồi từ đó coi con người chỉ là công cụ? Hay là anh em nhà Elric, những đứa trẻ trên con đường chật vật đi tìm một ý nghĩa cho riêng mình rồi tiếp tục tìm cách chứng minh ý nghĩa đó? Hay bạn chỉ đơn thuần là chính bạn?

Nếu ta cứ mãi nhìn nhận mọi thứ dựa trên giá trị thì đến một lúc nào đó ta sẽ nhìn nhận con người như thể một nhúm vật chất. Nếu ta không học được cách đặt câu hỏi mà cứ mãi nhìn qua cánh cổng thì một lúc nào đó ta sẽ lại tiếp tục mắc những sai lầm của những người đi trước. Vậy nên FMA chính là một bài học về sự trân trọng và việc tìm kiếm tri thức , là sự trân trọng với những gì chúng ta có và tìm một con đường để ra khỏi hang tối để chứng kiến thế giới bằng chính đôi mắt bản thân. Để được tự do. Để tìm kiếm tri thức và tình yêu. Để tìm ra ý nghĩa và giá trị của chính bản thân. Để có thể trở thành một con người toàn vẹn.

Nhưng tao chỉ muốn sống thôi mà bro. Tao không muốn những điều lớn lao đó. Vậy mình mong trong chuyến hành trình của bạn, bạn sẽ không mất đi sự trân trọng và lòng tốt cho những người xung quanh cũng như những giá trị tốt đẹp của chính bạn. Chỉ nhiêu đó thôi là bạn đã phần nào đó thoát khỏi hang tối rồi.

#Dandelion