Logan - bi kịch của người hùng

Khoảng 17 năm trở lại đây, quả thực không thể phủ nhận sự thống trị thị trường phim ảnh của thể loại phim siêu anh hùng với Marvel có lẽ là người dẫn đầu thành công nhất. Chúng ta hẳn đều đã quá quen thuộc với những Spider Man: No way home, Avengers Endgame, Avengers Infinity War... Những tác phẩm đã thành công chinh phục trái tim hàng triệu khán giả không chỉ bởi những pha hành động đẹp mắt, mà còn bởi một cốt truyện hay kèm theo.

Thế nhưng cũng vì những nhà làm phim quá cưng chiều người hâm mộ mà phim của họ quá dễ tiếp cận với mọi độ tuổi và vô tình thiếu đi một phần quan trọng mà ít người để ý tới - hậu quả sau mỗi cuộc chiến và tâm lý nhân vật. Tất nhiên những điều trên cũng không phải điều xấu, bản thân người xem chúng ta khi quyết định ra rạp cũng vô cùng yêu thích được xem những người hùng choảng nhau long trời lở đất, nhưng một tác phẩm thật sự đỉnh cao là khi chúng hội tụ đủ từ các pha hành động máu lửa đến những nhân vật có chiều sâu. Trong năm 2025 có Thunderbolts* đã làm rất tốt được điều này, thế nhưng lùi lại một chút, vào năm 2017 cũng từng có một bộ phim phá bỏ được tất cả những quy luật trên và nó còn làm được nhiều hơn thế nữa - Logan.

Phim Logan, ngay từ cảnh mở đầu, đã đánh dấu cho một sự mệt mỏi sau quá nhiều trận chiến kéo dài. Wolverine giờ đây không còn là một chiến binh bất bại năm nào, anh chỉ còn là một ông lão chẳng còn là chính mình. Ta chỉ còn thấy một Logan lái Limousine mà kiếm sống qua ngày. Đã từng là mãnh thú có thể chống lại mọi súng đạn, nhưng giờ đây, chỉ cần một đám cướp với những dụng cụ thô sơ cũng có thể đánh anh xây xẩm mặt mày. Đó là một thế giới thật, một nơi hiện đang phải gánh chịu hậu quả nặng nề từ những trận chiến trong quá khứ. Một nơi không có biệt đội Avengers hùng mạnh, một nơi không có đội vệ binh giải ngân hà, một thế giới chẳng còn học viện X-men.

Logan chúng ta thấy giờ đây chẳng còn là người hùng bất tử. Charles cũng chẳng khá khẩm hơn là bao, khí chất ngút trời khi xưa chẳng còn, Giáo sư giờ đây chỉ là một ông già lẩn thẩn mắc bệnh Alzheimer, thiếu thuốc là lại hành xử như trẻ con. Ông cũng phải đối mặt với một sự thật rằng có thể trong một lần lên cơn động kinh, ông đã vô tình sát hại cả tổ đội X-men. Hai kẻ từng là biểu tượng của cả học viện giờ đây lại phải sống kiếp ẩn giật vùng biên giới Mexico mà lẩn trốn sự truy đuổi của chính phủ nước Mỹ. Về phần Logan, ta nên nhớ rằng đây là phim Logan lấy bối cảnh sau X-men: Days of Future Past, tức là anh đã phải 2 lần chứng kiến những người bạn của mình lần lượt ra đi mà chẳng thể làm gì. Bộ xương Adamantium từng khiến Logan tự hào giờ đây lại chính là thứ khiến khả năng tự phục hồi của Logan dần suy yếu, đồng thời khiến anh phải chịu đựng đau đớn mỗi ngày. Cả hiện tại và tương lai giờ đây đã chẳng còn điều gì đáng để mong đợi. Tất cả những gì họ còn lại chỉ là quá khứ oanh liệt về một thế giới coi họ là anh hùng đã chẳng còn tồn tại. Thế nhưng đến quá khứ cũng chẳng buông tha.

Ở một thế giới mà dị nhân đã chẳng còn là những con người được sinh ra với khả năng đặc biệt. Giờ đây họ là những thí nghiệm tàn độc, những sản phẩm được tạo ra với mục đích phục vụ chiến tranh. Đây cũng chính là một Logan đã xuống tay kết liễu người yêu Jean Grey (X-men: The Last Stand) . Cũng không khó hiểu khi Logan luôn giữ bên mình một viên đạn Adamantium. Tuy có dựa vào sự hiểu biết của người xem vào vũ trụ X-men trước đó, nhưng Logan vẫn hoàn toàn đứng độc lập. Tức là bạn hoàn toàn có thể chẳng biết gì về Charles Xavier, Magneto,... mà vẫn có thể đồng cảm với nhân vật. Đó là một câu chuyện vừa gần gũi, vừa xa lạ, vừa mang nặng tính cá nhân. Trong phim vẫn không thiếu những pha hành động đã mắt, nhưng mục đích của chúng không còn là bảo vệ trái đất khỏi thế lực ngoài hành tinh (The Avengers), không còn là để bảo vệ thành phố (Spider-Man: Far from home), những cuộc chiến nay chỉ còn là để bảo toàn tính mạng, để bảo tồn di sản.

Khác với sự nổi tiếng của các Avengers, các X-men dù cũng nổi tiếng không thua kém nhưng lại chưa bao giờ hoàn toàn được coi là người hùng. Họ vẫn thường bị cả thế giới khiếp sợ và chính phủ ra sức chối bỏ (X-men: United). Khi Logan đọc được quyển truyện tranh của Laura, khi được nhắc tới vùng đất Bắc Dakota (Eden), anh đã nói rằng "They turn it all into a big fucking lie" (Tất cả chỉ là một lời nói dối khổng lồ) như thể muốn dội cho khán giả một gáo nước lạnh rằng "đây cũng là một thế giới thật". Một nơi mà người đời chỉ quan tâm đến những cuộc chiến hào nhoáng. Ngay cả các Avengers sau cuộc chiến sinh tử với Thanos, thứ mà người Mỹ nhớ đến chỉ là những chiến công oanh liệt của họ. Đâu ai nhớ được những Iron Man, Captain America, Spider man cũng là con người. Họ cũng có cảm xúc, cũng biết đau. Đó là nỗi đau mà những kẻ mang danh người hùng phải chịu đựng, là những người đồng đội đã bỏ mạng, là từng giọt máu và di sản.

Người đã xem phim hẳn vẫn còn nhớ kẻ phản diện cuối cùng mà Logan phải đối mặt. Trái ngược hoàn toàn với sự tàn bạo nhưng còn chút nhân tính trong cô bé X-23, X-24 lại là một bản sao y đúc của Wolverine - một cỗ máy giết người không hơn không kém. Là một lão tướng đã trải qua 200 năm cuộc đời, hơn ai hết, Logan hiểu rõ thứ sức mạnh này nguy hiểm cỡ nào. Chúng ta hẳn vẫn còn nhớ vẻ mặt bàng hoàng của anh trong lần đầu chạm trán bản sao. Đó chính là hiện thân của Wolverine, nói cách khác, nếu không có Logan, sẽ không có cả Laura hay X-24. Đó chính là những gì Wolverine đã có thể trở thành sau khi mất ký ức bởi vị tướng biến chất William Stryker (X-men Origins: Wolverine). Nếu năm xưa anh không gặp gia đình X-men chấp nhận và yêu thương anh, có lẽ anh cũng đã trở thành chính X-24. Thử nghĩ rằng nếu giờ đây, Logan chọn từ bỏ tất cả và tự tử bằng viên đạn Adamantium, thứ anh để lại sẽ là gì? Là X-24? Là sự diệt vong hoặc tha hóa của thế hệ dị nhân trẻ? Logan đã quyết định rằng, anh không thể để di sản của mình là những thứ giết người này.

Logan - James Howlett - từ một cậu bé ốm yếu sinh ra trong gia đình quý tộc, rồi lại trở thành thứ vũ khí. Và dù anh có chạy trốn thế nào, vòng xoáy cuộc đời vẫn luôn kéo anh trở về với các cuộc chiến đẫm máu. Không thể phủ nhận Logan đã xuống tay với rất nhiều mạng người, kẻ bất tử cũng có những khoảnh khắc hành động hung tàn. Thể hiện qua chính câu thoại "I hurt People" Sau khi tỉnh giấc. Thế nhưng những kẻ Logan giết hại chưa bao giờ là vô tội. Mà cũng đâu phải kẻ nào anh cũng sẵn sàng xuống tay. Trong trận chiến với Shingen Yashida (The Wolverine), anh vẫn cho người cha tồi một cơ hội thoát thân cơ mà, chỉ là tên đó không biết điều. Chứng tỏ rằng Wolverine không bao giờ giết người bừa bãi. Dù sở hữu một thứ sức mạnh to lớn, thế nhưng trái tim Logan vẫn luôn giữ được sự lương thiện. Lúc mới đầu, anh đâu chấp nhận Laura, nhưng về sau vì sự an toàn của cô bé mà vẫn chẳng làm ngơ đó thôi. Đáng buồn thay "You have to learn how to live with that" - một lời khuyên từ tận đáy lòng cho Laura về nỗi ám ảnh bao lâu của mình - "Bad shit happens to people I care about! Understand?" Tất cả những người anh quan tâm, rồi cũng sẽ gặp nguy hiểm cả, như chính gia đình nông dân đã cứu giúp họ (Logan), cặp vợ chồng già đã tiếp đãi Wolverine (X-men Origins: Wolverine) hay cả gia đình X-men... Và đó là điều đau đớn nhất mà Logan không thể tha thứ cho bản thân. Cũng chính vì vậy mà trong khoảnh khắc lìa đời, anh đã truyền lại cho Laura bài học xương máu rằng "don't be what they made you" - điều đã khiến cô bé quyết định chiến đấu hoàn toàn vì tự do của các New Mutants.

Cũng chính điều đó là yếu tố then chốt thúc đẩy hành động siêu anh hùng cuối cùng trong Wolverine. Dù ý thức rõ rằng bản thân đã trở nên yếu đuối, Logan vẫn quyết định một lần cuối cùng tiêm hết số huyết thanh, đổi lấy vài phút sống lại thời mãnh thú, cân hết mọi súng đạn. Cô bé Laura nói riêng và thế hệ New Mutants nói chung đã thúc đẩy anh đứng lên một lần nữa mà bảo toàn di sản các dị nhân. Logan quyết định chịu trách nhiệm cho quá khứ đầy sai lầm của mình, và thề sẽ kết thúc nó, kể cả khi việc này đồng nghĩa với việc anh phải hi sinh mạng sống của mình. Và đó chính là di sản cuối cùng mà thế hệ dị nhân cũ đã để lại. Có lẽ vào thời khắc cuối cùng, khi lần đầu được nghe Laura gọi một tiếng "daddy", với Wolverine mà nói, thế đã là quá đủ rồi. Câu thoại " So this is what it feels like" như đánh dấu cho sự phát triển cuối cùng trong Logan. Anh chẳng còn là chiến binh bất tử, chẳng còn là tài xế xe đêm, anh là một người cha, một người hùng đã hết mình vì di sản.

Đạo diễn James Mangold đã thật tài tình khi ở cuối bộ phim, ông đã chọn cách quay sát ngôi mộ của Logan, rồi cắt cảnh ngay sau đó, không một after credit, chỉ đơn giản là sự kết thúc sau một hành trình dài 17 năm đầy đau thương của cả X-men. Mỗi chuyến đi dù của người thường hay nhân vật đều sẽ phải có một cái kết, không khán giả nào có thể nghe mãi một câu chuyện mà không có kết thúc. Để giống như Logan, hình ảnh anh dương vuốt và gương mặt giận giữ của anh trước mỗi trận đấu mới có thể đọng mãi trong tim khán giả. Di sản của Logan là một thứ gì đó quá vĩ đại mà không thứ gì có thể thay thế được, kể cả một gã nổi tiếng hài hước và chẳng sợ điều gì như Deadpool cũng chẳng dám đụng tới di sản của anh. Cho dù Hugh Jackman đã trở lại màn ảnh rộng với Wolverine trong Deadpool & Wolverine (2024) nhưng hình ảnh Logan già cỗi nhưng đầy uy nghiêm năm nào vẫn sẽ là thứ không bao giờ phai mờ trong trái tim khán giả.