Liệu có thể bùng nợ ngân hàng hay không?

Tính đến đầu năm 2023, có hơn 12,68 triệu tỷ VNĐ được gửi tại các ngân hàng. Và tổng dư nợ tín dụng cũng tăng lên đến 13,6 triệu tỷ VNĐ

Và theo đó, số tiền cho vay tại các ngân hàng cũng tăng theo nhanh chóng

Tuy nhiên, tỷ lệ nợ xấu, tức nợ không có khả năng trả được, cũng ngày một tăng cao. Nhất là vào năm kinh tế thế giới khó khăn như 2023, tính đến quý 3, tổng nợ xấu của các ngân hàng Việt Nam đã tăng 52%, đặc biệt, TPBank, con số này là 294%. Và càng nhiều nợ xấu, tức là hoạt động kinh doanh chính của ngân hàng càng có nhiều rủi ro.

Vậy nhưng, tại sao ngân hàng lại cho vay nhiều đến vậy? Làm thế nào để họ hạn chế những khoản nợ xấu? Và liệu có thực sự “bùng nợ” ngân hàng được hay không?

NH đóng vai trò trung gian, huy động tiền từ người dư thừa vốn rồi cho người đang thiếu vốn vay. Bên thừa vốn sẽ gửi vào đây với hình thức tiết kiệm và nhận lãi định kỳ, mình tạm gọi là L1.

Còn bên thiếu vốn thì sẽ vay lại từ nguồn tiền của Ngân hàng và trả lãi suất, gọi là L2. Sao cho L2 sẽ luôn lớn hơn L1, và phần chênh sẽ thuộc về NH, hay còn gọi là NIM. Và đó là cách chính thống giúp họ kiếm tiền.

Tuy nhiên, điều gì xảy ra nếu bên đi vay không trả được nợ? Đó là lý do mà trước mỗi cơ hội kiếm lời của ngân hàng, họ đều phải: Kiểm duyệt các khoản cho vay chặt chẽ.

Thông thường một khoản vay đều được đảm bảo bởi 2 lớp đệm như sau 

Thu nhập hàng tháng của bạn là bao nhiêu? Có ổn định hay không? 

Dự án này có tiềm năng lợi nhuận như nào? Rủi ro là gì?

Nếu như bước trên bị “gãy” vì một lý do nào đó. Có thể là người vay mất việc.. Hay covid xảy ra khiến các doanh nghiệp không làm ăn được nữa (lấy dẫn chứng từ báo)

Thì chúng ta còn có lớp đệm thứ 2 là TSĐB.

Hãy lấy ví dụ như thế này, bố mẹ cho bạn lô đất giá thị trường 10 tỷ chẳng hạn, bạn mang đi thế chấp thì sẽ vay được tối đa bn?

Đầu tiên, NH sẽ nhân lô đất 10 tỷ của bạn với HSRR của từng loại TS, vd ở đây là 70% >> Ta có giá trị thẩm định là 7 tỷ.

Nhưng đó vẫn chưa phải số tiền bạn được vay, vì NH sẽ chỉ giải ngân 85% giá trị thẩm định: tức là 7 tỷ * 85% = 5 tỷ 950tr thôi

Như vậy, với một TSĐB trị giá 10 tỷ, bạn chỉ được vay gần 6 tỷ.

Nhìn chung, nếu không trả được nợ, thì tài sản thế chấp này sẽ được NH dùng để thanh lý. Mặc dù quá trình thanh lý cũng khá phức tạp và gian nan:

Ví dụ:

1. Xe của chủ tịch vào tù (a Quyết) mãi đến lần thứ 7 mới có người mua

2. Hay khi TSĐB quá lớn, nguyên một KCN như này thì tìm được đối tượng đủ vốn mà mua cũng không phải dễ dàng.

Để kiểm soát vấn đề này, chúng ta có sự ra đời của hệ thống CIC (Trung tâm Thông tin Tín Dụng).

 Mọi dấu vết dùng tín dụng, kể cả nợ xấu, đều được lưu lại ở đây. Một khi để lại “vết đen” trên CIC, bạn sẽ đối mặt với

>> Khả năng vay nợ tiếp theo gần như bằng 0

>> Bị khởi kiện

>> Cấm xuất cảnh

Yên tâm là với lịch sử nợ xấu trong người, dù không có TSĐB để mất, thì một người cũng bị hạn chế rất nhiều các hoạt động bình thường khác.

Tất nhiên là không NH nào muốn nợ xấu cả, điều này sẽ tác động rất tệ tới lợi nhuận và uy tín của họ.

Nhưng với 2 lớp đệm trên, cùng quy định kiểm soát nợ xấu ở VN ngày càng chặt chẽ (ảnh báo về Basel II), các NH nếu có “ngã” cũng sẽ êm ái hơn rất nhiều. Và chắc chắn, cho dù thế nào đi chăng nữa, sẽ rất khó để các ngân hàng bị trắng tay.

1. https://vneconomy.vn/ngan-hang-dieu-dung-vi-tham-dinh-gia-nang-khong-tai-san-bao-dam.htm

2. https://www.vib.com.vn/vn/cam-nang/ngan-hang-so/tien-ich-va-trai-nghiem/cic-la-gi

3. https://laodong.vn/kinh-doanh/thuc-hu-cach-xoa-no-xau-ngan-hang-tren-he-thong-cic-1251700.ldo#:~:text=Theo%20CIC%2C%20kh%C3%B4ng%20c%C3%B3%20c%C6%A1,su%E1%BA%A5t%20vay%20th%E1%BA%BB%20t%C3%ADn%20d%E1%BB%A5ng.

4. https://thuvienphapluat.vn/chinh-sach-phap-luat-moi/vn/thoi-su-phap-luat/tu-van-phap-luat/53939/dang-bi-no-xau-co-di-xuat-khau-lao-dong-duoc-khong

---

Finpath 💲 Đọc vị dòng tiền 💲 Đầu tư thông minh

🗝 Web: https://finpath.vn/dashboard

🗝 Tiktok: https://www.tiktok.com/@the.insider.finpath