Anh Chăn bầy ơi, khi thấy một em thanh thiếu niên có bản dạng giới sai lệch (em ấy muốn mọi người phải chấp nhận sự lệch lạc ấy) thì với vai trò là một người trong Cộng đồng Đức tin, mình có thể làm gì để giúp em ấy không ạ? Em cảm ơn ạ.
VÀI KHÁI NIỆM CĂN BẢN:
Giới tính sinh học (biological sex), gần đây còn được gọi là “giới tính được chỉ định lúc sinh ra” (sex assigned at birth), là giới tính được xác định thông qua các yếu tố giải phẫu học, nhiễm sắc thể, hormone, và chỉ ở dạng nhị phân: hoặc nam hoặc nữ. Những trường hợp lưỡng giới (intersex), tức là có đặc điểm giới tính sinh học của cả nam giới lẫn nữ giới (tỷ lệ chỉ khoảng 0,02%, nghĩa là trong 10.000 ca sinh thì có ít hơn 2 ca trẻ ra đời có cơ quan sinh dục mơ hồ), được gọi là rối loạn phát triển giới tính và có thể được can thiệp bởi y khoa để chỉ giữ một giới tính mà thôi, hoặc nam hoặc nữ. Nói cách khác, giới tính sinh học gắn liền với giải phẫu học (cơ thể) của một người.
Bản dạng giới (gender identity): là sự tự nhận thức của một người về giới tính của mình – có thể trùng hoặc không trùng với giới tính sinh học. Khái niệm này chỉ xuất hiện từ khoảng những năm 1950 (theo Stoller, R. J. (1964). “A Contribution to the Study of Gender Identity.” The International Journal of Psychoanalysis, 45, 220–226). Hiện nay, bản dạng giới được xem là đa dạng, phi nhị phân, và có thể thay đổi theo thời gian – chịu ảnh hưởng lớn từ môi trường xã hội, đặc biệt trong văn hóa đề cao “sống thật với chính mình”.
Ví dụ: Một người được sinh ra là nam về mặt sinh học, nhưng lại tự nhận mình là nữ (hoặc vừa nam vừa nữ). Người đó chối bỏ giới tính sinh học của mình và mong muốn người khác công nhận bản dạng giới theo cảm nhận cá nhân ấy. Sự tự xác định này thường được thể hiện ra bên ngoài qua cách ăn mặc, kiểu tóc, trang điểm, phong thái và hành vi – theo hướng đối lập với những gì xã hội thường gắn liền với giới tính nam. Nhận thức và biểu hiện này có xu hướng được củng cố mạnh mẽ hơn trong một xã hội khuyến khích mỗi người “come out” và “sống thật với chính mình” – tức là sống thật với cảm nhận chủ quan về giới tính, chứ không nhất thiết là sống đúng với giới tính sinh học.
Như vậy, trong suốt hàng ngàn năm, “bản dạng” hay “nhân dạng” giới của một người được xem là đồng nhất với giới tính sinh học. Tuy nhiên, ngày nay, thuật ngữ “bản dạng giới” đang được sử dụng để tái định nghĩa khái niệm bản dạng và biểu hiện giới tính, dựa trên nền tảng tâm lý, cảm xúc và hoàn toàn chủ quan. Theo đó, cảm nhận về giới tính được tách biệt khỏi yếu tố thể chất – tức giới tính sinh học – và được cho là phụ thuộc vào ý thức, cảm xúc nội tại của cá nhân, chứ không còn gắn liền với cơ thể sinh học như trước kia.
MỘT VÀI GỢI Ý ĐỂ EM CÓ THỂ ĐỒNG HÀNH CÙNG NGƯỜI EM CỦA MÌNH:Với một em thanh thiếu niên đang trải qua bản dạng giới sai lệch (nghĩa là: đang cảm nhận về giới tính không trùng khớp với giới tính sinh học) và mong muốn mọi người chấp nhận điều đó, trong vai trò người hướng dẫn, em cần nhờ ơn Chúa giúp đỡ em thanh thiếu niên đó trong tình yêu và lẽ thật, cùng với sự khôn ngoan trên nền tảng Kinh Thánh.
Trước hết, em cần cầu nguyện nhiều cho em ấy và cho chính mình, đồng thời trang bị chính mình:(1) Đời sống tâm linh: vững vàng trong đức tin, tương giao với Chúa;(2) Tâm tính: xin Chúa cho em có đủ tình yêu, sự thấu cảm và kiên nhẫn;(3) Trí tuệ: hiểu biết lẽ thật và có kiến thức đủ về tâm lý, xã hội;(4) Kỹ năng: lắng nghe, tâm vấn.
Khi đã có cơ hội tiếp cận và trò chuyện, em hãy lắng nghe em ấy một cách chân thành, với thái độ tìm hiểu và không phán xét
. Như Chúa đã từng “động lòng thương” khi nhìn thấy những con người trong hoàn cảnh khốn khó, chúng ta cũng không nên lên án, mà cần có lòng thương cảm đối với người đang chịu đau khổ về mặt tinh thần do cảm nhận sự không tương thích giữa điều mà họ cho là “bản dạng giới” và chính thân thể của mình.
Dù em ấy có thừa nhận hay không, thực tế là em ấy rất có thể đang trải qua tình trạng được gọi là “rối loạn bản dạng giới” hoặc “bức bối bản dạng giới” – tức là “những trải nghiệm đau đớn, bức bối liên quan đến sự không tương thích giữa nhận thức về bản dạng giới (trên phương diện tâm lý và cảm xúc) và giới tính sinh học” (Cẩm nang Chẩn đoán và Thống kê các Rối loạn Tâm thần – DSM, ấn bản thứ 5, 2013). Có thể đằng sau vẻ ngoài của sự đòi hỏi được công nhận là một tâm hồn đang chịu đựng đau đớn, hoang mang, hoặc cảm giác bị cô lập. Là người hướng dẫn, em cần tạo ra một không gian an toàn để em ấy có thể chia sẻ mà không sợ bị chỉ trích, và cho em ấy biết rằng em sẵn sàng lắng nghe và cùng bước đi với em ấy trong sự thương xót của Chúa.
Kế đến, khi đã lắng nghe, em cần phản hồi và hướng dẫn cho em ấy trên nền tảng Lẽ thật trong tình yêu (Ê-phê-sô 4:15). Nội dung của phản hồi và hướng dẫn này bao gồm những điều quan trọng sau (anh gợi ý những điều mà em cần phản hồi với em thanh thiếu niên ấy -- đại từ nhân xưng “em” trong các ý dưới đây):
Thứ nhất, thừa nhận cảm xúc của em là thật, nhưng cảm xúc không phải lúc nào cũng phản ánh sự thật. Chúng ta cần phân biệt giữa điều mình cảm thấy và điều Đức Chúa Trời phán, giữa cảm nhận chủ quan và sự thật khách quan: em được sinh ra với một thân thể có giới tính sinh học là nam hoặc nữ. Chúng ta không nên để cảm xúc dẫn dắt mà cần tìm kiếm sự thật nơi Lời Chúa, là chỉ dẫn của Đấng Tạo hoá – Đấng ban sự sống, bản dạng và mục đích sống. Giới tính không được quyết định bởi cảm xúc – giới tính là một sự thật khách quan, mà sự thật khách quan đó đặt trên nền tảng Lời của Đấng Tạo hoá.
Thứ hai, em cần xác nhận bản dạng (em là ai) và giá trị của em theo quan điểm Thánh Kinh: Em là người được tạo dựng theo hình ảnh của Đức Chúa Trời (Sáng 1:27) một cách diệu kỳ (Thi 139:13-14). Em được Chúa yêu thương, cứu chuộc, là tác phẩm của Đức Chúa Trời trong Chúa Cứu Thế Giê-xu (Êph 2:8-10). Dù em đang cảm thấy thế nào về bản thân, em vẫn là người được tạo dựng cách kỳ diệu và yêu thương, và em có giá trị lớn lao trong mắt Chúa. Em không cần cố gắng chứng tỏ giá trị qua việc khẳng định bản dạng giới của mình. Có thể em đang cảm thấy không thoải mái với giới tính của mình, nhưng cố gắng theo đuổi một bản dạng giới dựa trên cảm xúc không làm thay đổi bản dạng và con người thật của em.
Thứ ba, em cần suy xét và khẳng định những gì Kinh Thánh dạy về con người và bản dạng. Giới tính là do Đức Chúa Trời thiết kế. Kinh Thánh khẳng định: Đức Chúa Trời đã tạo nên người nam và người nữ theo hình ảnh Ngài, chỉ khác nhau về phương diện giới tính (Sáng 1:27). Bản dạng giới gắn liền với bản thể (ontology – điều làm cho một người là người) và với cơ thể được Đấng Tạo hoá ban cho mỗi con người. Đó là một thực tại khách quan, không tuỳ thuộc suy nghĩ, cảm nhận chủ quan của một người. Sự khác biệt giữa nam và nữ không phải do chúng ta tự ban cho hoặc tạo ra, mà do Chúa ban cho, thể hiện qua giới tính sinh học. Sự khác biệt nam nữ rất rõ ràng: Nhiễm sắc thể, hệ thống sinh sản, bộ não, giọng nói, hình dạng cơ thể, sức mạnh thể chất... Sự khác biệt giới tính là hoàn toàn (nhị phân) chứ không tồn tại trên một phổ liên tục (continuum) hay sự mập mờ giữa hai giới tính nam và nữ. Sự khác nhau trong thiết kế giữa người nam và người nữ phản ánh ý muốn của Đức Chúa Trời dành cho con người. Như Ed Shaw (ông là một người tin Chúa, từng đối diện với những bối rối về tình trạng “không trùng khớp” giữa bản dạng giới và giới tính, nhưng ông quyết định sống vâng phục Chúa) trong quyển sách Same-Sex Attraction and the Church: The Surprising Plausibility of the Celibate Life (IVP, 2015) đã viết: “Ngay từ đầu, Chúa đã tạo ra sự phân biệt nhị phân giữa nam và nữ. Giới tính không phải là một cấu trúc xã hội, mà là một cấu trúc thiêng liêng.”
Vậy thì, người nam và người nữ khác nhau ở cấp độ bản thể; trong phương diện bản thể học, một người nam không thể trở thành người nữ, và ngược lại. Vấn đề “bản dạng giới” xuất phát từ thực tế rằng, thay vì điều chỉnh cảm xúc để sống thật với bản dạng (căn tính) của mình, nhiều người lại đang định nghĩa lại bản dạng của mình để phù hợp với cảm xúc và trải nghiệm tâm lý. Tuy nhiên, tâm lý (cảm xúc) của một người không thể thay đổi bản thể (bản chất) của người đó. Vì Chúa đã tạo nên người nam và người nữ khác biệt một cách cơ bản và toàn diện, sự khác biệt giữa hai giới không thể bị xóa bỏ chỉ vì một người cảm thấy mình là ‘thành viên’ của giới tính khác.
Thứ tư, em cần nhận ra rằng hạnh phúc và sự tự do thật chỉ có khi em sống đúng với thiết kế của Đấng Sáng tạo. Dù nguyên nhân của lệch lạc bản dạng giới là gì đi nữa, em không thể sống vui khi sống theo cảm xúc mà đi ngược lại với thiết kế của Chúa cho con người, cơ thể của mình. Chúa Giê-xu dạy rằng chính lẽ thật sẽ giải phóng chúng ta (Giăng 8:32), và trong trường hợp này thì lẽ thật đó là em được tạo dựng theo giới tính đúng với ý muốn tốt lành của Đức Chúa Trời. Vì vấn đề bản dạng giới là vấn đề thuộc về tâm lý, thay đổi tâm lý và ý chí theo hướng thuận theo lẽ phải sẽ đúng đắn hơn là thay đổi cơ thể hay lối sống để phù hợp với cảm xúc. Một người phải nỗ lực phi thường để áp chế các hoạt động tự nhiên của cơ thể sinh học. Việc chạy theo cảm xúc và cố tình ngăn cản sự hiện thân lành mạnh, áp chế những gì chúng ta biết là sự thật, sẽ không bao giờ mang lại niềm vui thật. Hơn nữa, vì cảm xúc và tâm lý có thể thay đổi theo thời gian và bối cảnh, việc thay đổi nhận thức về giới tính dựa trên cảm xúc sẽ dẫn đến sự thay đổi liên tục. Sự dao động này trong nhận thức, kết hợp đến những can thiệp y khoa từ bên ngoài vào thân thể (nếu có), sẽ dẫn đến sự hoang mang, kiệt quệ cả về thể chất lẫn tinh thần. Đó là tình trạng của sự nô lệ và không thể đem hạnh phúc thật cho một con người.
Thứ năm, em cần đến với Chúa là Đấng có quyền năng biến đổi. Bản dạng giới thật của con người không nằm ở cảm xúc về giới tính, mà ở trong sự tạo dựng, cứu chuộc và biến đổi của Chúa. Sự chữa lành lệch lạc bản dạng giới không đến từ tự định nghĩa bản thân, mà từ việc đầu phục Đấng Tạo Hóa qua Chúa Cứu Thế Giê-xu. Trở về với Đấng Cứu Thế là cách duy nhất mà con người có thể tìm thấy bản dạng thật và sự chữa lành trọn vẹn, vì Chúa Giê-xu không chỉ đến để tha tội, mà còn phục hồi chúng ta – cả trong tâm trí, cảm xúc và bản dạng (Êph 2:10). Khi chúng ta đặt lòng tin nơi Ngài, Ngài ban cho chúng ta bản dạng mới – là bản dạng của con cái Đức Chúa Trời (II Côr 5:17). Dù không có cách giải quyết nhanh chóng hay dễ dàng, nhưng nhiều người như em đã được Chúa ban năng lực để chấp nhận và sống theo giới tính sinh học của mình, giới tính khi được sinh ra - nam hoặc nữ. (Anh cũng xin mở ngoặc nói thêm, tiến sĩ Kenneth Zucker, người được công nhận là một chuyên gia hàng đầu về các vấn đề bản dạng giới, cũng là người cả đời ủng hộ quyền của người đồng tính và người chuyển giới, tin rằng thiếu niên tiền dậy thì mắc chứng rối loạn bản dạng giới sẽ được giúp đỡ hiệu quả nhất bằng cách giúp các em điều chỉnh bản dạng giới của mình thuận theo giới tính giải phẫu học (sinh học) của chúng. Một thống kê ở Hoa Kỳ cho thấy 80-95% trẻ em mắc chứng rối loạn bản dạng giới sẽ chấp nhận giới tính sinh học của mình khi kết thúc giai đoạn vị thành niên. – Theo American College of Pediatricians – tháng 11, 2018)
Thứ sáu, em hãy tiếp tục bước đi trong đời sống đức tin, “đừng làm theo đời này, mà nhờ Thánh Linh đổi mới tâm trí mình (Rô 12:2; Êph 4:21-24). Bên cạnh đó, hãy liên tục “đóng đinh” con người cũ vào thập tự giá với Đấng Christ (từ chối chiều theo cảm xúc, suy nghĩ sai) và nhờ Đấng Christ mà sống với con người mới trong sự tin cậy và thuận phục Chúa. (Gal. 2:20 – “Tôi đã bị đóng đinh vào thập tự giá với Đấng Christ, mà tôi sống, không phải là tôi sống nữa, nhưng Đấng Christ sống trong tôi.”) Em cũng cần gắn kết với nguồn sống – Chúa Cứu Thế và Cộng đồng Đức tin, qua việc giữ tương giao với cộng đồng yêu thương, đáng tin cậy mà em có thể nhận được sự nâng đỡ, hỗ trợ trong hành trình đi với Chúa.
Em thân mến, bên cạnh những phản hồi và hướng dẫn đã nêu ở trên, điều quan trọng là em cần tiếp tục đồng hành, nâng đỡ và môn đồ hoá người em ấy. Giúp em ấy hiểu rằng em không phải là người thay đổi em ấy, nhưng em đang cùng bước đi với em ấy trong hành trình theo Chúa – để chính Ngài dẫn dắt, chữa lành và phục hồi, giúp em ấy tìm lại chính mình trong Ngài. Sự tìm lại ấy không đến từ cảm xúc nhất thời, mà đến từ sự sống thật trong Đấng Christ. Hãy thể hiện tình yêu thương và lòng nương cậy nơi Chúa qua sự cầu nguyện – cả cho em ấy và với em ấy – để mỗi bước đi của em ấy đều được soi sáng bởi ân điển và lẽ thật từ nơi Chúa.
Ngoài ra, em có thể tìm kiếm sự giúp đỡ về chuyên môn nếu có. Nhiều em có bản dạng giới sai lệch cũng đang vật lộn với cảm xúc, lo âu, hoặc trầm cảm. Nếu có thể được, em nên khuyến khích em ấy gặp một cố vấn Cơ Đốc có chuyên môn để được giúp đỡ sâu hơn, trên nền tảng Kinh Thánh.
Nếu em ấy vẫn từ chối sự thật, từ chối em, và mong muốn mọi người chấp nhận “bản dạng giới” theo cảm xúc của em ấy, thì có nghĩa là em ấy vẫn chưa chấp nhận được bản dạng thật cùng với giới tính mà Chúa ban cho mình. Một người chưa thể chấp nhận được bản thân sẽ khó mà thỏa lòng cho dù người khác có yêu thương mình như thế nào.
Tóm lại, em cần hết lòng nhờ cậy sức Chúa, lắng nghe em ấy bằng tình yêu thương chân thành để gây dựng sự tin cậy, và giúp em ấy nhận biết bản dạng cũng như giá trị thật của mình trong Chúa – dựa trên lẽ thật Thánh Kinh chứ không theo cảm xúc nhất thời. Đồng thời, hãy mời gọi và đồng hành với em ấy trong hành trình đáp ứng với Chúa, kinh nghiệm sức sống thật và quyền năng chữa lành đến từ Ngài. Xin Chúa ban cho em sự khôn ngoan, lòng nhân từ và tâm hồn vững vàng trong lẽ thật, để em trở nên một người hướng dẫn đầy ân điển – giúp các em tìm thấy sự chữa lành, lẽ thật và bản dạng thật nơi Đấng Christ.Thương mến,Anh Chăn Bầy