Năm 476, đế chế Tây La Mã đã diệt vong mở đầu cho thời kì Trung Cổ ở châu Âu và người anh em Đông La Mã bước vào thời kì khủng hoảng chính trị do các cuộc thanh trừng giữa các phe phái.
Năm 492, Anastasius I lên ngôi hoàng đế Đông La Mã và tiến hành cuộc chiến tranh đàn áp phe chính trị đối lập của mình do sự lãnh đạo của Longinus xứ Cardala. Cuộc chiến kéo dài 5 năm làm gây rất nhiều thiệt hại cho đế quốc Đông La Mã
Những năm đầu dưới thười của ,Anastasius I ông cho giảm thuế đưa ra những chính sách ôn hòa về tôn giáo góp phần làm cho kinh tế Đông La Mã phục hồi sau thời gian dài chiến tranh

1. Chiến tranh với Đế chế Sasanian

Vua Ba Tư Kavad I cần tiền để trả nợ cho người Hephthalite( Hun Trắng) , do những người này đã giúp ông giành lại ngai vàng vào năm 498/499. Tình hình càng trở nên nghiêm trọng do mất mùa và nạn đói diễn ra trên diện rộng trong Đế chế Sasanian . Sau nhiều lần thuyết phục để vay tiền chi trả các khoản nợ bị Anastasius I nên Kavad I đã phát động chiến tranh nhằm cướp phá để kiếm tiền
Mùa xuân năm 502 Kavad I mang quân của mình cướp phá Theodosiopolis, Martyropolis và pháo đài Amida. Nhận thấy tình hình dần trở nên mất kiểm soát.Tháng 5 năm 502, Anastasius I cử Justin ( ông là hoàng tương lai của Đông La Mã ), Apion I,Patriciolus và con trai ông là Vitalian mang theo đội quân 53.000 lính đến để giải vây cho phía đông
Ban đầu lực lượng Đông La Mã chiếm thế thượng phong ở Nisibis nhưng với sự tiếp viện kịp thời của Kavad I thế trận dần đảo chiều buộc lực lượng Đông La Mã phải lui về phía Tây để tổ chức lại lực lượng. Quân Đông La Mã cho xây dựng lại các hệ thống công sự để chủ động chặn các cuộc tiến công của quân Sasanian

2.Trận tử thủ Edessa và chiếm lại Amida

Tháng 9 năm 502, quân của Kavad I tiến hành bao vây Edessa, ông đã tổ chức nhiều lần tấn công nhưng không hạ được thành trì do thành trì đã được gia cố từ trước. Cùng lúc đó 1 cánh quân của Đông La Mã cũng tiến tới vây hãm Amida nhằm cắt nguồn viện trợ lương thực nhưng cũng gặp nhiều khó khăn. Mùa hè năm 503, Anastasius I cử thêm 1 đội quân tiếp viện đến Amida. Năm 504, sau hơn nữa năm vây hãm Amida thất thủ quân Đông La Mã tiến hành đột kích 2 vùng Arzanene và Beth Arabaye để cướp phá. Còn về phần quân của Đế chế Sasanian sau thất bại thảm hại tại Edessa rất nhiều tướng lĩnh dưới quyền Kavad I đã phản bội ông và đầu quân cho Đông La Mã
Chiến tranh kéo dài đến năm 506 nhưng đa phần 2 bên chỉ tiến hành những cuộc đột kích cướp phá. Năm 506 2 bên kí hiệp định đình chiến và không có sự thay đổi về mặt lãnh thổ nào của 2 quốc gia

3.Sự hồi phục của Đông La Mã

Anastasius tỏ ra quan tâm đến việc hành chính cùng các vấn đề liên quan đến nền kinh tế. Ông yêu cầu phải nộp thuế bằng tiền mặt thay vì bằng hàng hóa. Về quân đội, ông đã loại bỏ việc cung cấp vũ khí và quân phục cho binh lính. Thay vào đó, ông phân bổ cho mỗi người lính một khoản tiền hậu hĩnh để tự mua vũ khí và quân phục của riêng họ. Bất cứ các giao dịch của chính phủ, ông đều thay đổi phương thức thanh toán từ hàng hóa sang tiền tệ mạnh. Điều này làm giảm khả năng tham ô và nhu cầu vận chuyển và lưu trữ vật tư. Những thay đổi này làm cho kho bạc của đế quốc dần được phục hồi. Người nộp thuế thường nộp thuế ít hơn so với trước đây, trong khi doanh thu của chính phủ tăng lên.
Tuy nhiên, giữa những cải cách này, Anastasius vẫn tiếp tục việc mua bán các chức vụ trong bộ máy.  Ông đã bán rất nhiều đến nỗi ông bị nhiều sử gia cáo buộc đã tạo điều kiện cho việc tạo ra một tầng lớp quý tộc dân sự. Nhiều gia đình quý tộc dần tham gia vào bộ máy của Đông La Mã, không những thế ông còn trao các chức vụ chính thức cho người bạn thân của mình là Tướng Celer , anh rể, anh trai, các cháu trai và các cháu trai của ông. Năm 518, Anastasius I qua đời do tuổi già và ông truyền ngôi lại cho Justin I một người chỉ huy dưới quyền của ông. Justin I là một người xuất thân từ tầng lớp nông dân mang trong mình dòng máu Thraco-La Mã, ông đã cùng quân đội Đông La Mã chiến đấu chống lại Đế chế Sasanian trong cuộc chiến tranh lần thứ nhất và nhận được nhiều sự tín nhiệm của quân đội.
Hai triều đại của Anastasius I và Justin I đánh dấu 1 giai đoạn phục hồi của Đông La Mã trên nhiều phương diện như kinh tế chính trị quân sự. Theo sử gia ước tính khi Anastasius I qua đời kho bạc của Đông La Mã có hơn 430 tấn vàng không những vậy ông còn ổn định đất nước bằng các chính sách tôn giáo ôn hòa.

4.Xung đột tôn giáo ở Lazica và cuộc chiến tiếp tục với Đế chế Sasanian

Sau Chiến tranh Anastasia ( 502-506), một hiệp định đình chiến bảy năm đã được ký kết, nhưng nó kéo dài gần hai mươi năm. Ngay cả trong cuộc chiến năm 505, Hoàng đế Anastasius I đã bắt đầu củng cố Dara để đối phó với thành phố pháo đài Nisibis của Ba Tư trong một cuộc xung đột sắp xảy ra.
Lo sợ cho sự an toàn của người kế vị, Kavadh I (trị vì 488–531) đã đề xuất Hoàng đế Justin I nhận con trai cưng Khosrow I của mình làm con nuôi . Mặc dù ban đầu lạc quan về đề xuất này, Procopius viết rằng quan coi quốc khố Proklos của Justin đã khuyên không nên nhận con nuôi vì sợ Khosrow có thể dùng nó làm cái cớ để tuyên bố trở thành hoàng đế Đế chế Đông La Mã. Và Justin I đã nghe lời khuyên của Proklos.
Căng thẳng trong khu vực trở nên trầm trọng hơn do các các cuộc xung đột tôn giáo. Lazica , một Vương quốc Cơ đốc giáo thường liên minh với Ba Tư, đã cải đạo sang Cơ đốc giáo và chuyển sang trung thành với người La Mã. Vua của họ đã coi Hoàng đế Justin là cha đỡ đầu của mình một cách tượng trưng.
Theo Procopius, Kavadh I đã cố gắng ép buộc người Iberia theo đạo Cơ đốc trở thành người Zoroaster và vào năm 523, dưới sự lãnh đạo của Gourgen, họ đã nổi dậy chống lại Ba Tư, theo gương của vương quốc Lazica theo đạo Cơ đốc lân cận.
Như một phần trong chiến lược củng cố quyền lực ở phương Đông, Justinian đã củng cố thêm hệ thống phòng thủ biên giới, sáp nhập các tỉnh của Armenia vào đế chế và bố trí các đơn vị đồn trú của La Mã trong khu vực.  Ngoài ra, ông còn liên kết các gia tộc Ả Rập ủng hộ La Mã dưới quyền của Gia tộc Jafnid theo đạo Thiên chúa
Trận chiến đầu tiên được ghi nhận vào năm 525 khi 1 hạm đội của Đông La Mã tấn công vào Yemen và cướp phá tai đây, còn đối với quân Kavadh I ông chủ động dùng lực lượng ky binh của mình đột kích và cướp phá dọc rìa Đông La Mã. Năm 527, Justin I qua đời ông truyền ngôi lại cho người cháu của mình là Justinian I và ông tiếp tục chiến tranh với Đế chế Sasanian.

5.Trận Thannuris và Mindouos cùng với sự thất bại đầu tiên của vị vua trẻ

Sau khi lên ngôi, Justinian I liền cử Belisarius đến phía đông để chống lại quân của Kavadh I. Belisarius dẫn theo đội quân lên đến 40.000 tiến về phía đông và ông chọn Thannuris để xây dựng 1 pháo đài kiên cố để chống lại đội quân Đế chế Sasanian. Nhận được tin mật báo Kavadh I cử Peroz Mihran và hoàng tử Xerxes mang theo 30.000 quân đến để nghênh chiến với quân của Belisarius.
Người Ba Tư coi bất kỳ pháo đài biên giới nào là mối đe dọa và họ sẽ xâm lược Đông La Mã nếu việc xây dựng không bị dừng lại. Justinian đáp trả bằng cách tăng cường quân lực cho Belisarius, theo nhà sử học Syvänne ước tính sức mạnh của đội quân tăng viện là bộ binh ít nhất 10.000 người và của kỵ binh là 30.000 người.
Khi quân của Đế chế Sasanian đến thì pháo đài vẫn còn trong quá trình xây dựng dang dở buộc quân của Đông La Mã phải đem quân ra bảo vệ. Quân Đế chế Sasanian đã cho xây dựng những chiến hào và ngụy trang chúng khi kỵ binh Đông La Mã lao đến thì ngã xuống các chiến hào. Nhận thấy mình đã mắc bẫy Belisarius liền cho quân tản ra theo hai hướng để rút lui bảo toàn lực lượng
Belisarius chia quân ra làm 2 hướng 1 lui về Dara, 1 lui về Mindouos và tại Mindouos ông lại cho tiếp tục xây dựng 1 pháo đài. Trong khi xây dựng pháo đài thì quân của Đế chế Sasanian đã tiến tới và lần này quân Đông La Mã lại tiếp tục thất bại. Belisarius bị triệu về kinh đô Constantinople và chịu sự kiển trách của Justinian I sau 2 lần cầm quân