Phần II- Bộ sưu tập Bishop — Đỉnh cao của sách ngọc
Một trong những cuốn sách về ngọc jade sớm nhất bằng tiếng Anh cũng là cuốn hiếm nhất, lớn nhất và xa hoa nhất:
The Bishop Collection: Investigations and Studies in Jade (1906)
Hai trong số những hình ảnh sống động như thật tuyệt vời từ bộ sưu tập The Bishop Collection trong thư viện của Bảo tàng Field ở Chicago. Ảnh: E. Billie Hughes.
Hai trong số những hình ảnh sống động như thật tuyệt vời từ bộ sưu tập The Bishop Collection trong thư viện của Bảo tàng Field ở Chicago. Ảnh: E. Billie Hughes.
Trang bìa của bộ sách đồ sộ The Bishop Collection: Investigations and Studies in Jade của Herber Bishop , một tác phẩm gồm hai tập, vào thời điểm xuất bản là cuốn sách đắt nhất thế giới từng được sản xuất. Ảnh: E. Billie Hughes.
Trang bìa của bộ sách đồ sộ The Bishop Collection: Investigations and Studies in Jade của Herber Bishop , một tác phẩm gồm hai tập, vào thời điểm xuất bản là cuốn sách đắt nhất thế giới từng được sản xuất. Ảnh: E. Billie Hughes.
Heber R. Bishop (1840–1902) là một doanh nhân và nhà từ thiện. Sau khi nghỉ hưu ở tuổi 36, ông dành tâm huyết cho mỹ thuật.
Năm 1878, ông bắt đầu sưu tầm những mẫu ngọc jade Trung Quốc tinh xảo nhất, từ thời Hậu đồ đá mới đến thời nhà Thanh. Niềm đam mê ngọc jade của Bishop không chỉ giới hạn ở Trung Quốc mà còn bao gồm các mẫu vật từ các nền văn hóa khác, cả chạm khắc và chưa chạm khắc. Bộ sưu tập của ông đã lên đến hơn 1000 hiện vật và vẫn không có đối thủ cho đến ngày nay.
Năm 1902, ngay trước khi qua đời, ông đã tặng toàn bộ bộ sưu tập của mình cho Bảo tàng Nghệ thuật Metropolitan ở New York, nơi phần lớn bộ sưu tập được trưng bày cho đến ngày nay.
E. Billie Hughes của Lotus Gemology đang xem xét một trong hai tập sách đồ sộ thuộc bộ sưu tập The Bishop Collection: Investigations and Studies in Jade tại thư viện của Bảo tàng Field ở Chicago. Ảnh: Gretchen Rings/Bảo tàng Field Chicago.
E. Billie Hughes của Lotus Gemology đang xem xét một trong hai tập sách đồ sộ thuộc bộ sưu tập The Bishop Collection: Investigations and Studies in Jade tại thư viện của Bảo tàng Field ở Chicago. Ảnh: Gretchen Rings/Bảo tàng Field Chicago.
Nhưng Bishop không chỉ đơn thuần là người sưu tầm ngọc jade, và cuốn sách của ông còn hơn cả một cuốn danh mục. Ở giai đoạn sơ khai của ngành nghiên cứu ngọc jade, ông quyết tâm trả lời các câu hỏi liên quan đến khoáng vật học và tính chất của nó, nơi tìm thấy, cách chế tác, ý nghĩa và biểu tượng của nó, và nhiều khía cạnh quan trọng khác. Để tổ chức các nghiên cứu này, Bishop đã nhờ đến sự giúp đỡ của nhà ngọc học nổi tiếng, Tiến sĩ George Frederick Kunz, người sau đó đã tập hợp một nhóm gồm 28 chuyên gia trong mọi lĩnh vực về ngọc jade. Họ đã ghi lại kết quả của dự án kéo dài 20 năm này trong một bộ sách hai tập khổ lớn, có kích thước 25 × 19 inch (63,5 × 48 cm) và nặng 125 pound (57 kg). Không hề tiếc tiền. Được in trên giấy thủ công, các tập sách bao gồm 20 bức tranh màu nước gốc, 36 bản khắc đồng, 17 bản khắc gỗ và 36 bản in thạch bản màu, một số do nghệ sĩ in thạch bản nổi tiếng Louis Prang thực hiện. Nhiều viên ngọc jade quý giá nhất của Bishop đã được vận chuyển đến Paris chỉ để các nghệ sĩ chuẩn bị các bản in màu.
Đối với dự án này, Bishop đã dành ra 50.000 đô la (tương đương 1,5 triệu đô la Mỹ ngày nay). Chỉ có 100 bộ được in và sau đó các bản khắc đã bị phá hủy và các chữ in bị phân tán. Tám bộ được tặng cho các thành viên gia đình, sáu bộ cho các nguyên thủ quốc gia ở châu Âu và châu Á, và số còn lại được phân phối cho các thư viện học thuật trên toàn thế giới. Không có bản nào được bán. Do đó, độc giả khó có thể tìm thấy một bộ nào bên ngoài các thư viện lớn.
Một bộ lọt vào thị trường chung đã được bán với giá 3.487.500 đô la Hồng Kông (444.365 đô la Mỹ) vào năm 2007. Một món hời, nếu xét đến việc vào thời điểm xuất bản, chúng là những cuốn sách đắt nhất từng được sản xuất trên Trái đất. Giá trị của bộ sách không chỉ nằm ở minh họa xa hoa mà còn ở nỗ lực liên ngành do Dr. George Frederick Kunz điều phối, với 28 chuyên gia tham gia nghiên cứu khoáng vật học, kỹ thuật chế tác, biểu tượng học và nguồn gốc ngọc.
Hai trong số những hình ảnh sống động như thật tuyệt vời từ bộ sưu tập The Bishop Collection trong thư viện của Bảo tàng Field ở Chicago. Ảnh: E. Billie Hughes.
Hai trong số những hình ảnh sống động như thật tuyệt vời từ bộ sưu tập The Bishop Collection trong thư viện của Bảo tàng Field ở Chicago. Ảnh: E. Billie Hughes.
Mặc dù hơn một thế kỷ đã trôi qua, nhiều giá trị vẫn còn nguyên vẹn. Ví dụ, những hình ảnh màu về các nghệ nhân Trung Quốc cắt, chạm khắc và đánh bóng ngọc jade vẫn tiếp tục được tái bản trong sách. Những người thực sự đam mê ngọc jade sẽ muốn tìm đến thư viện gần nhất có bộ sách này và sắp xếp để được chiêm ngưỡng những cuốn sách tuyệt vời này.
Richard W. Hughes và Eric J. Hoffman
Ngày xuất bản đầu tiên: 1 tháng 5 năm 2020
Lược dịch Kira Trần
Bàn về sách