Một nghiên cứu mới nhất từ các đại học danh tiếng vừa dội gáo nước lạnh vào những ai còn mơ mộng về một không gian mạng thuần khiết: hơn 1/3 số trang web mới hiện nay không phải do con người hoàn toàn viết ra. Chúng ta đang tiến gần hơn bao giờ hết đến một kịch bản mà ở đó, người thật chỉ là số ít giữa một “thành phố ma” toàn là những con bot đang trò chuyện với nhau.
Có bao giờ bạn lướt web, đọc một bài hướng dẫn nấu ăn hay một bản tin công nghệ, rồi tự nhiên thấy có gì đó… sai sai chưa? Những câu chữ cứ trơn tuột, mọi thứ đều hoàn hảo, tích cực đến mức khó tin, nhưng đọc xong lại chẳng đọng lại chút cảm xúc hay cá tính riêng nào cả. Nếu bạn từng có cảm giác mình đang nói chuyện với một bức tường được sơn phết bóng bẩy, thì xin chúc mừng, trực giác của bạn đã đúng.
Một nghiên cứu vừa được công bố bởi các chuyên gia từ Đại học Imperial London, Stanford và tổ chức Internet Archive đã chỉ ra một sự thật hơi “rợn người”: Internet mà chúng ta biết đang bị xâm chiếm bởi trí tuệ nhân tạo (AI) với tốc độ chóng mặt.

Con số biết nói và những “công xưởng” nội dung không ngủ

Để có cái nhìn chính xác, các nhà nghiên cứu đã lặn lội lục tìm dữ liệu từ cuối năm 2022 – thời điểm ChatGPT tạo nên cơn sốt – cho đến tận giữa năm 2025. Kết quả là, tính đến tháng 5 năm 2025, có đến 35,3% các trang web mới xuất hiện trên mạng có sự nhúng tay của AI. Đáng chú ý hơn, trong số đó có khoảng 17,6% trang web là “hàng AI nguyên chất”, nghĩa là từ đầu đến cuối không có một giọt mồ hôi nào của con người đổ xuống bàn phím.
Nếu bạn thấy con số này vẫn còn nhỏ, thì hãy nghe thêm số liệu từ Cloudflare. Vào tháng 9 năm 2025, họ báo cáo rằng gần 1/3 lưu lượng truy cập Internet trên toàn cầu là do bot thực hiện. Thậm chí trước đó một năm, công ty bảo mật Imperva còn khẳng định lần đầu tiên trong lịch sử, hoạt động của robot trên mạng đã chính thức vượt qua con người. Nói một cách bình dân, cứ hai “người” đang đi dạo trên con đường cao tốc thông tin thì có một kẻ thực chất là một đoạn mã máy tính.

“Lý thuyết Internet chết” không còn là chuyện viễn tưởng

Từ lâu, trong giới công nghệ đã râm ran một giả thuyết nghe có vẻ đầy tính âm mưu gọi là “Dead Internet Theory” (Lý thuyết Internet chết). Những người tin vào điều này cho rằng Internet phần lớn là do bot vận hành, và nội dung được tạo ra một cách có chủ đích để điều hướng dư luận hoặc kiểm soát đám đông.
Dù chúng ta có tin vào các thuyết âm mưu hay không, thì thực tế đang dần chứng minh phần “xác” của lý thuyết này là có thật. AI hiện đang được dùng để xào nấu tin tức, đạo văn của các tòa soạn báo lớn, và dựng lên hàng loạt trang web rác. Mục đích của chúng là gì? Đơn giản thôi: để “nịnh” các công cụ tìm kiếm (thứ mà dân trong nghề gọi là SEO-farming), lừa người dùng bấm vào quảng cáo, hoặc tệ hơn là giăng bẫy lừa đảo. Thậm chí, người ta còn phát hiện ra những tổ chức chính trị dùng AI để viết hàng loạt bài báo tấn công những người phản đối công nghệ này. Một vòng lặp thật trớ trêu!

AI không “ngu”, nhưng AI cực kỳ… nhạt

Điểm thú vị nhất trong nghiên cứu của Stanford và Imperial London chính là việc họ giải mã “tính cách” của những bài viết do AI tạo ra. Trái với suy nghĩ của nhiều người rằng nội dung AI sẽ đầy lỗi sai hay viết lách luộm thuộm, thực tế cho thấy chúng làm khá tốt về mặt kỹ thuật. Chúng biết dẫn nguồn, viết câu cú rõ ràng và không hề bị lặp ý vô nghĩa.
Nhưng cái giá phải trả lại nằm ở tâm hồn của bài viết. Các nhà nghiên cứu nhận thấy rằng khi AI chiếm lĩnh, Internet trở nên “sạch sẽ một cách giả tạo”. Nội dung AI thường có một tông giọng vui vẻ, tích cực một cách khiên cưỡng (sanitized and artificially cheerful). Nó thiếu đi những góc nhìn độc đáo, những sự tranh luận gay gắt nhưng đầy bản sắc của con người.
Ngay cả Sam Altman, ông chủ của OpenAI, cũng phải thừa nhận điều này. Khi công ty ông ra mắt một công cụ lập trình mới, những lời khen ngợi nồng nhiệt trên diễn đàn Reddit trông “máy móc” đến mức chính ông cũng nghi ngờ đó là do bot tự tung hô nhau.

Chúng ta nên làm gì giữa “thành phố ma” này?

Việc quyền lực về tri thức dần tập trung vào tay một vài gã khổng lồ công nghệ và những cỗ máy viết lách không biết mệt mỏi là một viễn cảnh đáng lo ngại. Matthew Prince, CEO của Cloudflare, từng cảnh báo rằng AI sẽ thay đổi hoàn toàn cách chúng ta chia sẻ thông tin, và nó có thể khiến chúng ta khó lòng phân biệt được đâu là thật, đâu là giả.
Tuy nhiên, cuộc chiến này vẫn chưa kết thúc. Các nhà nghiên cứu đang nỗ lực tạo ra những công cụ theo dõi liên tục để giúp người dùng nhận diện đâu là nội dung do con người viết. Bản thân chúng ta, những người dùng mạng, có lẽ cũng cần học cách “khó tính” hơn. Hãy trân trọng những bài viết có cá tính, có sai sót một chút nhưng đầy cảm xúc, và hãy đặt dấu hỏi trước những thông tin quá hoàn hảo nhưng vô hồn.
Sau tất cả, Internet có “chết” hay không phụ thuộc vào việc chúng ta có còn tìm kiếm sự kết nối thật sự giữa con người với con người hay không. Suy cho cùng, một con robot dù thông minh đến đâu cũng không thể kể cho bạn nghe một câu chuyện bằng tất cả sự trải nghiệm và hơi thở của cuộc sống.

DONATE: