ISAAC NEWTON CŨNG SẤP MẶT KHI CHƠI “CHỨNG”

Isaac Newton không hề là một cái tên xa lạ với chúng ta, nhắc đến tên ông chắc chắn ai cũng nghĩ tới câu chuyện "quả táo rơi vào đầu" đã làm nên thuyết vạn vật hấp dẫn làm khổ biết bao thế hệ học sinh. Không chỉ vậy, ông còn sở hữu nhiều phát minh vĩ đại giúp thay đổi thế giới: ba định luật chuyển động, vi phân, tích phân, giả thuật kim... Tuy vĩ đại là thế, nhưng đối với những người tìm hiểu về tài chính thì câu chuyện gắn với ông không phải là những phát minh mà là câu chuyện chơi “Chứng” thua lỗ của ông với Blue Sea Bubble. Nó cay đắng đến nỗi ông đã nói rằng:

Công ty South Sea được thành lập vào năm 1711 để giải quyết một vấn đề tài chính cấp bách. Với mục đích giảm bớt gánh nặng nợ chiến tranh của quốc gia. Mọi việc bắt đầu khi South Sea được độc quyền thương mại của Anh với bờ biển phía tây của châu Mỹ và một phần bờ biển phía đông của Nam Mỹ. South Sea được ưu ái cũng như tài nguyên rộng lớn với mục đích vươn lên trở thành doanh nghiệp hàng đầu của xứ sở sương mù. Thế mà công ty lại hoạt động chẳng mấy khá khẩm, bởi đối thủ của South Sea là Tây Ban Nha hiện đang nắm giữ một thị phần lớn ở các khu vực này. Dù không mang lại nhiều hiệu quả, thế nhưng South Sea vẫn có thể thuyết phục được chính phủ Anh chuyển đổi một phần món nợ của quốc gia trở thành cổ phiếu công ty. 

Tới năm 1720, rộ lên tin đồn là toàn bộ số nợ của chính phủ Anh chuyển thành cổ phiếu công ty. Nhân cơ hội này, South Sea đã phát hành ra rất nhiều cổ phiếu bởi lúc đó South Sea dường như là một công ty được bảo đảm bởi chính phủ. Chẳng còn ai quan tâm bản chất của công ty này chỉ là một cái vỏ rỗng tuếch, đang gánh khoản nợ khổng lồ còn kinh doanh thì chẳng đi đến đâu, họ chỉ quan tâm rằng công ty được nhà nước đảm bảo suy ra an toàn để đầu tư. Với lượng cầu lớn dẫn đến cổ phiếu của South Sea tăng giá không ngừng nghỉ.

Từ tháng 1 đến tháng 6 năm 1720 giá trị cổ phiếu của South Sea liên tục tăng, quả bong bóng đã được thổi từ 128 bảng lên gần 1000 bảng. Thời điểm này, người dân kêu gọi nhau đầu tư vào bong bóng South Sea. Đầu năm 1720, Newton cũng đã đầu tư vào South Sea với số vốn vừa phải, sau đó ông chốt lời vui vẻ, tuy nhiên sai lầm của ông lại diễn ra sau đó. Việc đứng trước ngoài một thị trường chứng khoán đang nhộn nhịp, giá cổ phiếu liên tục tăng cao, những người xung quanh giàu lên trông thấy, thì ông đã bị FOMO rồi sau đó ông đầu tư rất nhiều vào bong bóng South Sea, chỉ sau 2 tuần từ ngày thanh lý phần lớn tài sản nắm giữ ở South Sea trước đó để thu được khoản lãi khoảng vài nghìn bảng Anh, ông đã quay trở lại thị trường với số vốn lớn hơn để mua lại cổ phiếu đó với giá gấp đôi

Và rồi với sự yếu kém của South Sea đã đưa nó nhanh chóng quay trở về vách xuất phát của nó. Những kẻ tham gia đã bán tháo toàn bộ số cổ phiếu kéo theo một cuộc khủng hoảng. Chỉ trong 2 năm cổ phiếu South Sea đã tụt tới 91%, và bốc hơi khỏi sàn chứng khoán. Newton sau cuộc khủng hoảng đã bị tổn thất tới 20.000 bảng anh tương đương 7,3 triệu bảng anh hiện nay 

Sự kiến đi đầu xuống đất South Sea Bubble đã làm sụp đổ TTCK London, tạo thị trường giá giảm kéo dài 64 năm, kinh tế Anh suy sụp nghiêm trọng mãi đến năm 1784. Suốt 2 thập niên sau năm 1720, sản lượng công nghiệp của Anh chỉ tăng dưới 0,5%/năm và vẫn không tăng tới 1%/năm trong 4 thập niên tiếp theo.

Câu chuyện của Newton đã cho chúng ta thấy được vai trò của việc đầu tư kỷ luật, có kiến thức. Và hậu quả của FOMO đối với hoạt động đầu tư.