Học cách chuyển hóa cảm xúc tiêu cực

Có bao giờ bạn cảm thấy tức giận, buồn bã hay chán nản? Có bao giờ bạn "nổi điên lên" vì cảm thấy mình thật tệ hại? Có bao giờ bạn cảm thấy muốn buông xuôi tất cả vì cảm giác chán chường đeo bám? Có bao giờ bạn hỏi "Tại sao Tạo hóa lại khiến chúng ta khổ sở như thế không?"

Thường thì khi nhắc đến cảm xúc tiêu cực, chúng ta đều cho rằng nó xấu. Và chúng ta thường không muốn mình có cảm xúc tiêu cực chút nào.

Một ngày tuyệt vời được định nghĩa là một ngày chỉ có niềm vui, thành công và sự thoải mái, chưa ai cho rằng một ngày chán chường, mệt mỏi, tức giận lại là một ngày tốt cả.

Nhưng sự thật thì không phải vậy. Sự thật là cảm xúc tiêu cực và tích cực đều có ý nghĩa của nó. Tạo Hóa ban tặng cho con người cảm xúc tích cực để chúng ta duy trì nòi giống, cảm xúc tiêu cực để né tránh nguy hiểm, đảm bảo sự sống sót. Nói dễ hiểu thì cảm xúc tích cực có tác dụng khuyến khích ta, còn cảm xúc tiêu cực bảo vệ ta. 

Ví dụ như vì vui vẻ nên bạn mới làm nhiều hơn điều khiến bạn vui vẻ đó. Vì sợ hãi nên bạn luôn phòng vệ để tránh nguy hiểm có thể xảy đến cho bản thân. Tóm lại là cảm xúc tiêu cực có mặt tích cực của nó. Nó chỉ trở nên xấu khi chúng ta không hiểu và để nó chi phối hành động của chúng ta một cách không kiểm soát và gây hậu quả. 

Mỗi cảm xúc tiêu cực đều có một ý nghĩa riêng. Hiểu và biết khai thác ý nghĩa của chúng, chúng ta có thể chuyển hóa cảm xúc tiêu cực để mang lại nguồn năng lượng tích cực lớn hơn. Và sau đây là ý nghĩa của một số cảm xúc tiêu cực.

1. Nhàm chán: vì chúng ta đang có nhu cầu, mong ước được phát triển, được thử thách hoặc được làm điều gì đó mới mẻ hơn 2. Tức giận: vì điều nào đó ảnh hưởng đến lợi ích của ta; không công bằng cho ta hoặc cho người khác 

3. Cô đơn: vì ta cần ai đó quan tâm, chia sẻ với ta => Hãy kết nối với những người chúng ta yêu thương

4. Tự ti: vì cho rằng mình không đủ giỏi, không phù hợp => Hãy thay đổi và hoàn thiện bản thân mình5. Căng thẳng: vì đang quá tải; không đủ thời gian, khả năng => Hãy chăm sóc bản thân và dừng lại điều chỉnh

6. Sợ hãi: vì cảm thấy điều gì đó tệ hại có thể xảy ra; rủi ro, nguy hiểm có thể xảy đến, để bảo vệ chúng ta khỏi nguy hiểm => Hãy đối diện và vượt qua nó, nếu không vượt qua, chúng ta sẽ khiến nỗi sợ đó càng lớn hơn7. Chán nản: vì điều mình làm không hoặc chưa mang đến hiệu quả/như mong đợi => Hãy tìm ra giải pháp tốt hơn

8. Buồn: vì mất đi điều gì đó, ai đó quan trọng, có ý nghĩa với mình => Hãy kết nối với những người chúng ta yêu thương9. Ghê tởm: điều gì đó không phù hợp với giá trị, nhu cầu, mong muốn của bản thân => Hãy từ chối những gì không lành mạnh

Có một sai lầm lớn của chúng ta đối với hầu hết những vấn đề xảy ra trong cuộc sống là chúng ta luôn muốn dẹp bỏ vấn đề để thoát khỏi khổ đau. Nhưng khi đó, ta lại càng đau khổ.

Bước vào trong vấn đề, bước vào trong đau khổ là phương cách giúp bạn thoát khổ. Có một câu chuyện tôi đã đọc nhưng không nhớ rõ của tác giả nào. Trong câu chuyện ấy kể rằng, một vị chân sư đang ngồi thiền thì có một con quỷ tới gần để mê hoặc người.

 Lúc đầu vị chân sư né tránh nó, cố gắng không nghe những gì nó nói, nhưng càng ngày nó càng mạnh hơn. Đến khi con quỷ há to miệng nó như muốn nuốt chửng vị chân sư thì cũng chính ngay lúc đó, vị chân sư như ngộ ra một điều gì đó, ngài nhảy thẳng vào miệng con quỷ. Lập tức con quỷ biến mất mãi mãi.

Chính khi ta đối mặt và bước thẳng vào trong vấn đề và đau khổ, khi đó ta hết khổ.

Với cảm xúc tiêu cực cũng vậy. Đừng sợ cảm xúc tiêu cực. Hãy nhìn thẳng và bước vào nó. Rồi nó sẽ suy yếu. Sau đây là những cách bạn có thể áp dụng để chuyển hóa cảm xúc tiêu cực.

Nhìn ra mặt tích cực của cảm xúc tiêu cực

Tôi nhớ khi nhỏ, mỗi khi bị Ba mẹ la, tôi rất hay khóc, tôi lại vốn là đứa nhạy cảm, hay dễ khóc nên cứ có cảm xúc không tốt là tôi lại khóc. Rồi khi lớn dần lên, nỗi ấm ức trong tôi dường như cũng lớn hơn, tôi thường cảm thấy tức giận trước những lời chỉ trích của Ba mẹ, tôi cũng hay nhốt mình và khóc một mình. Nhưng mỗi lần như thế tôi càng bị la nhiều hơn, Ba mẹ tôi không cho phép tôi khóc, chỉ đơn giản vì chuyện đó không đáng để khóc. 

Và suốt một thời gian dài tôi ghét bản thân mình, tại sao mình lại yếu đuối, hay dễ khóc, hay tức giận như thế. Tôi ghét những cảm xúc tức giận, buồn bã chán chường, tôi chỉ muốn có cảm xúc vui vẻ, phấn khởi và hạnh phúc. Tôi chưa bao giờ nghĩ là cảm xúc tiêu cực có mặt tích cực cả. Cho đến khi tôi biết rằng chúng tồn tại vì một lẽ đương nhiên mà Tạo hóa ban tặng cho con người.

Khi hiểu rằng, cảm xúc tức giận xuất hiện là vì có ai đó, điều gì đó không công bằng cho ta hoặc cho người khác; ta có cảm xúc buồn vì ta mất đi điều gì đó, ai đó quan trọng, có ý nghĩa với mình, ta có cảm xúc tự tị vì cho rằng mình không đủ giỏi, không phù hợp;…Khi hiểu ý nghĩa của cảm xúc tiêu cực, bạn sẽ nhìn ra mặt tích cực của những cảm xúc tiêu cực ấy.

Thay vì chối bỏ và xua đuổi, giờ đây chúng ta chấp nhận và đón nhận chúng đến với ta.

Tìm hiểu xem cảm xúc tiêu cực đang muốn bạn làm gì

Có lẽ bạn rất quen với câu nói “Điều gì đến cũng có lý do của nó”. Và quả thật là khi cảm xúc tiêu cực đến, nó muốn bạn làm một điều gì đó để thay đổi tình hình hiện tại. Nếu bạn bỏ qua tín hiệu này, bạn sẽ phải đối mặt với vấn đề lớn hơn. Vì thế tập thói quen tìm hiểu điều mà cảm xúc tiêu cực đang muốn bạn làm.

Nếu là cảm xúc tức giận, có phải nó muốn bạn lên tiếng để đòi lại công bằng cho bản thân hay một ai đó. Ví dụ như Hai bạn nhỏ nhà bạn đang chơi. Bỗng nhiên bé chị đánh em một cái ngay trước mặt bạn. Rõ ràng là bạn sẽ tức giận. Vậy thì cơn tức giận cho bạn biết rằng bạn cần phải làm gì đó để lấy lại sự công bằng cho bé em. 

Tuy nhiên cần lưu ý rằng, với trường hợp bạn không theo dõi suốt cuộc chơi vì thế hành động đánh em đến từ nguyên nhân gì bạn không nắm rõ. Bạn cần hỏi rõ nguyên nhân từ bé lớn và sự khẳng định của bé em. Nên hướng đến việc giải quyết vấn đề thay vì trừng phạt con.

Tận dụng động lực từ cảm xúc tiêu cực để giải quyết vấn đề

Trong nhiều nghiên cứu cho thấy rằng, một xã hội không có cảm xúc tiêu cực sẽ thiếu đi sự phát triển và hạnh phúc rất nhiều. Ví dụ trường hợp bạn đi lên xe bus và thấy một người đang móc túi người khác. Bạn có thể cảm thấy tức giận hoặc không. Nhưng rõ ràng khi bạn cảm thấy tức giận, bạn sẽ được kích thích để làm điều gì đó nhằm ngăn tên trộm đó lại. Nhưng nếu bạn đã triệt tiêu cơn tức giận thì bạn sẽ sinh ra sự thờ ơ mà mặc kệ hành động xấu đó, bởi nó cũng không ảnh hưởng đến bạn.

Từ nhỏ chúng ta đều được dạy rằng không nên tức giận, không nên sợ hãi, không nên chán nản,…và nhiều người đã buộc bản thân mình phải vui, phải tự tin, phải nhiệt huyết,…để rồi khi không còn chịu đựng được nữa, họ bị đánh gục. Sự thật là bạn không cần phải loại bỏ cảm xúc tiêu mà hãy hiểu, chấp nhận, đón nhận và tận dụng nguồn động lực lớn lao mà nó mang lại để thay đổi bản thân mình tốt hơn.

Và để tận dụng được động lực của cảm xúc tiêu cực, bạn hãy hành động ngay khi hiểu ra cảm xúc ấy muốn nói gì với bạn. Và sau đây là một số gợi ý cho bạn.

1. Nhàm chán: Hãy tìm kiếm điều mới mẻ, nâng cao chất lượng cuộc sống.2. Tức giận: Hãy chiến đấu chống lại các vấn đề

3. Cô đơn: Hãy kết nối với những người chúng ta yêu thương

4. Tự ti: Hãy thay đổi và hoàn thiện bản thân mình5. Căng thẳng: Hãy chăm sóc bản thân và dừng lại điều chỉnh

6. Sợ hãi: Hãy đối diện và vượt qua nó, nếu không vượt qua, chúng ta sẽ khiến nỗi sợ đó càng lớn hơn7. Chán nản: Hãy tìm ra giải pháp tốt hơn

8. Buồn: Hãy kết nối với những người chúng ta yêu thương9. Ghê tởm: Hãy từ chối những gì không lành mạnh

Luôn sống với lòng biết ơn

Tôi nhớ rằng mình đã từng rất ghét câu nói này “Ai cũng có quyền lựa chọn hạnh phúc”. Bởi trước đây tôi biết là hạnh phúc sẽ giúp tôi vui hơn, sống tốt hơn nhưng tôi không làm được, cứ như có một chiếc lồng sắc vô cùng cứng cáp giam giữ tôi, tôi muốn thoát ra để bước đến hạnh phúc nhưng không sao bước tới.

Tôi nhớ có những khoảng thời gian, có một sức mạnh vô hình nào đó khiến tôi luôn muốn gây hấn với người khác để tự tìm lấy nỗi đau, khi đó tôi đau, tôi khóc nhưng tôi cảm giác rất đã. Tôi cắn vào tay mình, tôi hét lên như muốn xé tung lồng ngực. Tôi đấm tay vào tường, tôi khóc như một đứa trẻ vừa trải qua một mất mát khủng khiếp. Tôi không biết tại sao tôi lại như thế. Dường như tôi luôn chọn nỗi buồn thay vì niềm vui.

Sau này tôi biết rằng, tôi đã quá tiêu cực khi nhìn mọi thứ, tôi đã luôn tìm thấy điều bất toàn nơi chính mình và người khác, tôi tự thương hại bản thân mình mà không bao giờ chịu nỗ lực cố gắng học hỏi và thay đổi. 

Nhờ thực hành và sống với lòng biết ơn tôi dần khôi phục lại giá trị của bản thân, tự tin về những gì mình làm và về bản thân mình, yêu thương bản thân và mọi người hơn.

Lòng biết ơn như một phép màu, nó giúp tôi nhận ra rằng tôi là khác biệt và được yêu thương, tôi được Tạo hóa ban cho rất nhiều điều tốt đẹp và tôi xứng đáng với điều đó.

Thay đổi từ một việc nhỏ (Dám bắt đầu)

Có thể nói, tôi là một người khá nhiều ý tưởng nhưng trước đây tôi lại thiếu tự tin để biến những ý tưởng của mình thành hiện thực. Tôi còn là một người hay lo lắng dẫn đến trì hoãn. Tôi sợ hãi trước ánh nhìn và đánh giá của người khác. Vì thế suốt tuổi thanh xuân tôi đã bỏ mất rất nhiều cơ hội, từ công việc cho đến người mình thương mến, chỉ vì không dám bắt đầu.

Có một câu nói như thế này về nhóm người u uẩn như tôi “Chỉ cần đẩy họ xuống nước, họ sẽ tự bơi”. Bản thân tôi thấy câu nói ấy rất đúng. Chỉ cần ai đó đẩy bạn xuống, chắc chắn bạn sẽ tự bơi. Bởi người u uẩn (mà tôi muốn gọi cho dễ hiểu là người hướng nội nhạy cảm) là người có nội lực rất cao, có ý tưởng và kiên trì, họ chỉ thiếu động lực để bắt đầu.

Nếu bạn không phải là người hướng nội nhạy cảm nhưng bạn vẫn chưa dám bắt đầu thì hãy thử thay đổi từ một việc nhỏ và ghi nhận kết quả thay đổi của mình. Bên cạnh đó, nhìn ra những hậu quả sẽ có nếu bạn không thay đổi và nhìn ra những nguồn lực, khả năng bạn có để thực hiện sự thay đổi đó. Duy trì việc này thường xuyên bạn sẽ dần thoát khỏi cảm xúc tiêu cực và luôn biết cách chuyển hóa nó mỗi khi nó xuất hiện.

Mong rằng những gì tôi đã chia sẻ sẽ có thể giúp bạn hiểu về cảm xúc tiêu cực và biết cách chuyển hóa nó mỗi khi nó đến để cải thiện cuộc sống của bạn tốt hơn.

Mọi ý kiến, đóng góp cho bài viết này, xin bạn để lại ở phần comments. Tôi rất mong nhận được ý kiến của bạn. Cảm ơn bạn đã theo dõi và chúc bạn áp dụng thành công.