Hệ quả từ "lãng mạn hóa nỗi đau"

Chào mọi người, mình là Huntee2 đến từ Hust và đây là bài viết đầu tiên của mình trên Spiderum.

Trong bài viết này mình sẽ cùng mọi người tìm hiểu về khái niệm “lãng mạn hóa nỗi đau” và ảnh hưởng của nó với con người để từ đó chúng ta sẽ có được một góc nhìn khác lành mạnh hơn về điều này.

Bài viết được tổng hợp thông tin từ nhiều nguồn và có sự tham gia của AI nên rất mong nếu có điều gì thiếu sót hay cần bổ sung thì mọi người hãy liên hệ lại với mình nhé.

Còn bây giờ, we go =]]

“Lãng mạn hóa nỗi đau” là xu hướng xem sự đau khổ của bản thân như một phần lãng mạn và đáng trân trọng. Người mắc tâm lý này có thể nhìn mọi tổn thương qua “lăng kính màu hồng”, thấy nỗi đau cũng chứa đựng vẻ đẹp ý nghĩa [1].

Chẳng hạn, họ có thể miên man trong nỗi nhớ, buồn đau cũng coi như một “bản nhạc trữ tình”, cho rằng càng chịu nhiều đau khổ càng chứng tỏ tình yêu sâu sắc.

Các chuyên gia tâm lý cảnh báo đây là quan niệm sai lệch nguy hiểm: như Mark Travers ghi nhận, “nỗi đau không phải là bằng chứng của tình yêu – nó thường chỉ là dấu hiệu của sự ràng buộc tình cảm không an toàn” [2].

Việc lãng mạn hóa nỗi đau thường ngăn cản người ta đối diện và chữa lành vết thương – càng làm vấn đề kéo dài hơn và trầm trọng hơn [1].

Nhiều yếu tố có thể dẫn đến tư duy này. Một số người có kiểu gắn bó lo âu dễ nhầm lẫn cơn đau khổ với sự kết nối sâu đậm [2]. 

Văn hóa đại chúng cũng thúc đẩy quan niệm đau khổ là thiêng liêng: văn học, phim ảnh và âm nhạc lãng mạn thường ca ngợi chuyện tình bi thương. Không khó để chúng ta tìm ra những tác phẩm như vậy trong văn hóa các nước châu Âu hay châu Á.

Ví dụ ở châu Âu chúng ta có tác phẩm kinh điển Romeo and Juliet – William Shakespeare, hay ở các nước Đông Á (Hàn Quốc, Trung Quốc, Nhật Bản) có truyền thuyết cũng như các tác phẩm liên quan đến Hanahaki, v.v..

Những ảnh hưởng trên khiến một người trưởng thành tin rằng “nỗi đau mình trải qua hẳn là vì yêu quá sâu đậm” và tìm kiếm sự bi kịch như một phương cách đối phó.

Lãng mạn hóa nỗi đau thường khiến con người nuôi dưỡng và gắn bó với khổ đau. Họ có thể cố ý duy trì các yếu tố gợi nhớ nỗi buồn, thích nghe nhạc buồn, hoặc tự nguyện “lậm” vào trạng thái đau khổ [1].

Tâm lý này còn biểu hiện qua việc nhầm lẫn giữa nỗi đau và chiều sâu cảm xúc: người ta cho rằng nếu không đau khổ thì tình yêu không đủ mãnh liệt.

Tác giả Mark Travers lưu ý: “Dễ nhầm lẫn cường độ cảm xúc với chiều sâu” và đắm chìm trong đau thương [2]. Nói cách khác, họ dễ mê mẩn ý tưởng vĩ đại hóa bản thân qua nỗi đau, xem khổ đau là minh chứng của sự trung thành hoặc chân thành.

Tâm lý này gây hại lớn cho mối quan hệ. Trước hết, nó khiến người ta ngại thay đổi, ngại tìm cách giải quyết vấn đề: vì đã xem đau khổ là gìn giữ tình yêu, họ có thể kiên quyết giữ lấy mối quan hệ độc hại thay vì chia tay.

Như một nghiên cứu chỉ ra, người mang tâm lý gắn bó lo âu khi chia tay sẽ càng mơ hồ về bản thân và đau đớn dai dẳng hơn. Khi đó, “nỗi đau dai dẳng không có nghĩa mối quan hệ sâu sắc, mà phản ánh một bản ngã bị hòa lẫn”[2].

Cuối cùng, những người lãng mạn hóa nỗi đau dễ bế tắc trong mối quan hệ sai trái, chậm bước qua giai đoạn hồi phục và khó tìm được tình yêu lành mạnh mới. Chuyên gia đã nhấn mạnh rằng “tình yêu thực sự không yêu cầu đánh mất chính bản thân”, và quá trình lành thương chỉ bắt đầu khi ta ngưng nhầm lẫn giữa đau khổ và sự chân thành [2].

Tóm lại, việc lãng mạn hóa nỗi đau là một mê lầm tâm lý nguy hại: nó khiến người ta ngụy biện cho khổ đau và đánh mất khả năng tự chăm sóc bản thân.

Nhận thức đúng đắn rằng “nỗi đau không chứng minh tình yêu sâu sắc”, và từ chối xem khổ đau là vinh quang, mới giúp chúng ta tìm đến cuộc sống tình cảm lành mạnh và bắt đầu quá trình chữa lành thực sự.

Các dẫn chứng và phân tích trên được tham khảo từ các nghiên cứu và các bài viết tâm lý về hiện tượng “lãng mạn hóa nỗi đau”: