Hành trình xin việc giữa thời layoff

Chào mọi người, mình là Long.

Bài viết này có lẽ sẽ không viral, không "nghìn like", nhưng mình viết ra với tâm thế muốn hệ thống lại hành trình 4 tháng xin việc đầy thăng trầm của bản thân – như một bản ghi nhớ để sau này nhìn lại, và cũng như một điều gì đó để các em khóa sau, hoặc chính các em của mình, có thể đọc khi đến lúc cần bắt đầu hành trình tương tự.

Hiện tại, mình là sinh viên năm cuối ngành Quản trị Kinh doanh – Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông (PTIT). Mình là một sinh viên loại khá – GPA 2.8 (đã đổi điểm tiếng Anh full A+😅). Thực lòng thì mình… không phải tuýp "cày điểm", mình học ở mức vừa đủ, vì mình nghĩ điều quan trọng hơn là mình muốn hiểu và tìm ra thứ phù hợp với bản thân.

Sau khoảng 2 năm trải nghiệm thực tế tại 3 doanh nghiệp nhỏ (được run bởi các anh CEO quen biết), mình dần nhận ra điều mình thực sự muốn làm không phải là kinh doanh thuần túy, mà là ngành Tài chính. Mình bắt đầu học CFA, và song song đó là tự học các kỹ năng phân tích dữ liệu (Data Analysis) như SQL, Power BI, Machine Learning, v.v. Tiếng Anh của mình ở mức trung bình-khá (TOEIC 805) – đủ để làm việc cơ bản, nhưng mình chưa thật sự tự tin.

Vậy nên khi bước vào hành trình xin việc, mình là một ứng viên “bình thường”:

GPA không cao.

CFA chưa thi.

Kỹ năng DA còn non nớt.

Tiếng Anh tàm tạm.

Quãng thời gian từ tháng 2 đến tháng 6/2025, mình kiên trì theo đuổi các vị trí xoay quanh Tài chính và Quản trị rủi ro – ưu tiên trong ngành Ngân hàng nếu có thể. Mình đã apply vào những vị trí sau:

VPBank – Thực tập sinh Quản trị rủi ro (Mình đã ứng tuyển 2 lần)

EzTech – Thực tập sinh Phân tích dữ liệu

Open Asia – Thực tập sinh Tài chính

Adecco – Thực tập sinh Nhân sự

Public Bank Securities – Cộng tác viên Tư vấn Chứng khoán

NCB Bank – Thực tập sinh Quản trị danh mục

Có chỗ đậu vòng hồ sơ, có chỗ trượt, có nơi được đi đến vòng phỏng vấn, có nơi bị từ chối. Nhưng mỗi lần như vậy, mình đều học được một điều gì đó.

Mình bước vào quá trình ứng tuyển với tâm thế rằng bản thân không phải là một ứng viên quá nổi bật – điều này càng rõ ràng hơn sau buổi phỏng vấn tại VPBank. Ở đó, ứng viên đông như kiến, toàn bạn bằng giỏi, xuất sắc từ các trường top, CFA level 1 nhiều vô kể, kỹ năng và CV ai cũng “ngầu” khiến mình không khỏi e dè. Chính vì vậy, mình chọn cách không “fake” CV hay tô vẽ kinh nghiệm – thay vào đó, mình giữ sự chân thành, thể hiện mình như một người đang thật sự đi tìm cơ hội phù hợp.

Với mình, sự chân thành là:

Chuẩn bị kỹ để không bị động trước các câu hỏi từ nhà tuyển dụng.

Giữ thái độ cầu thị, giọng nói điềm đạm.

Ngoại hình chỉn chu, gọn gàng.

Điều bất ngờ là, chính sự chân thành ấy đã đem lại cho mình những cơ hội không ngờ tới. Mình từng hai lần được các anh chị phỏng vấn giới thiệu sang những vị trí phù hợp hơn, dù không phải là người trúng tuyển:

Một lần là chị sếp bên Eztech giới thiệu mình sang Adecco.

Một lần là anh T. bên Public Bank Securities giới thiệu mình cho người quen của anh ấy.

Cả hai lần mình đều không đậu, nhưng mình nhận ra một điều:

Trượt phỏng vấn không có nghĩa là bạn không tốt – chỉ là bạn chưa phù hợp với vị trí đó mà thôi.

Và có lẽ, thái độ chân thành và cầu thị đã để lại ấn tượng tốt – đủ để họ tin tưởng và muốn giúp mình. Mình rất trân trọng những khoảnh khắc ấy – những điều tưởng nhỏ lại khiến mình thấy ấm lòng và có thêm niềm tin trong hành trình tìm kiếm công việc phù hợp

Thực sự khi mà đi "bán mình" thì mình cảm thấy tố chất về mặt con người và tư duy của mình phát triển. Quá trình chuẩn bị phỏng vấn, chuẩn bị cho các câu hỏi không chỉ giúp cho mình đối diện với nhà tuyển dụng tốt hơn mà nó còn khiến cho mình hiểu hơn rất nhiều về bản thân và con đường phát triển.

Các câu hỏi như điểm mạnh, điểm yếu sẽ giúp mình hiểu rõ bản thân mình hơn, các câu trả lời định hướng yêu cầu mình phải là người có kế hoạch. Thực sự quá trình chuẩn bị phỏng vấn giúp mình cảm thấy mình trưởng thành hơn, phải thể hiện bản thân như thế nào để là người phù hợp nhất, nên chân thành ntn, trả lời sao cho ấn tượng tốt,....

Một lý do nữa là mình ứng tuyển ở các công ty đều tương đối tốt (công ty lớn, có yếu tố nước ngoài là mục tiêu của mình) vậy nên quá trình ứng tuyển mình được tiếp xúc và học hỏi nhiều. Từ cách viết cái mail như nào cho chuẩn, cái CV ra làm sao, cần bổ sung những gì, nên giấu và ghi những gì,...

Một trong những trải nghiệm có lẽ mình sẽ không bao giờ quên đó là lần đi phỏng vấn cho vị trí thực tập sinh nhân sự tại Adecco (đây là cty chuyên làm nhân sự có gốc từ Thụy Sĩ). Qua một bài test và một vài câu chào hỏi vui vẻ, chị H hỏi tôi:

"Bây giờ mình open với nhau em nhé, tại sao em ứng tuyển vị trí này?"

Mình khá run vì thực sự thì mình biết những gì mình thể hiện trên CV không phù hợp với công việc này ở công ty chị (vì vốn các kỹ năng và kiến thức mình chuẩn bị là cho vị trí Risk từ hơn 1 năm trước) – mình tin chị biết và nên mới hỏi mình vậy.

Mình trả lời cũng chân thành:

"Em cũng xin phép nói thật là em có 2 lý do khiến em ứng tuyển vào đây. Thứ nhất là em có tìm hiểu qua về công ty, em được biết đây là một công ty tốt, một môi trường làm việc tốt và kỳ vọng đãi ngộ cũng sẽ tốt. Và thứ hai thì em có đọc JD vị trí này, em thấy không có yêu cầu gì đặc biệt cả – một vị trí paperwork – và em đáp ứng được, vậy nên em ứng tuyển."

Sau đó là một vài câu hỏi kiểu "Tại sao em học quản trị?", "Khóa luận em như nào rồi?"…

Sau một hồi tìm hiểu thì chị có bảo với mình:

"Chị nói thật, em đừng buồn nhé – là em không phù hợp với vị trí này đâu. Cái vị trí này các chị kỳ vọng cho một bạn có định hướng sẽ làm nhân sự. Nếu em mà làm thì nó sẽ phí hoài tất cả những gì em đã chuẩn bị. Chị tin em đam mê với tài chính – vì nếu không, không ai có thời gian viết ra những sản phẩm như thế này."

(Mình có đưa các chị ấy xem 2 report mới nhất mình viết phân tích ngành bank)

"Sau 6 tháng, tất cả những gì em có là hỗ trợ intern 3 triệu và chữ 'Adecco' trong CV thì chị thấy nó không đáng."

Vâng mình biết điều ấy – và chị nói đúng thật. Mình hơi ngại vì đã ứng tuyển và lãng phí thời gian của các chị. Nhưng hành động tiếp theo của các chị khiến mình mãi nhớ:

"Các chị là HR đây – đúng ngành em muốn ứng tuyển trong tương lai đây – tận dụng các chị đi! Em có những gì?"

Và sau đó là một loạt lời khuyên quý báu như: chuẩn bị phỏng vấn bằng tiếng Anh là cần thiết kể cả ở công ty Việt Nam, CV nên sửa như nào, nên bổ sung kỹ năng gì...

Kết thúc buổi trò chuyện thì mình và các chị đều rất vui vẻ. Mình thì là người được lợi rồi, còn các chị cũng vui vì được giúp mình. Sự ngượng ngùng hay thái độ bài trừ mà mình sợ không hề xuất hiện.

Em cảm ơn các chị nhiều – một buổi chiều có lẽ mà em sẽ khó quên với bản thân em.

Bài học thứ 3: Học hành, học hành và học hành. Trong thời kì của mình CFA trở thành một trend, một trào lưu trong quá trình học tập của rất nhiều sinh viên và cả các lớp DA nữa, nhà nhà data analysis, chuyển ngành phân tích dữ liệu, các khóa học xuất hiện và nhiều nhan nhản. Anh sếp hiện tại của mình nói đó là những con gà và chuồng gà ở khắp mọi nơi, khắp mọi mặt trận. Tại sao anh ấy nói vậy thì cx có cái lý của anh ấy, là do học theo trend để cố lấy tấm bằng nên mọi người không có "thực học". Thực học là học cho mình, học hiểu một cách sâu sắc, thực hành và ngẫm nghĩ. Lý thuyết quá thì mình có 1 ví dụ cơ bản thôi.

Anh em học chiết khấu dòng tiền, học bấm máy học giải bài tập

Nhưng mà thực sự ít người tự đặt câu hỏi cho chính bản thân mình: “Ơ mình học để làm gì?”, “Số 8% và 5% kia lấy đâu ra không???” Hầu hết là không – vì bấm máy ra số nhanh là được, mà hiểu bản chất làm gì. Cho đến khi mà mình làm một mô hình định giá, lúc ấy r là bao nhiêu chả ai biết, cũng không thể lấy bừa – vì còn phải giải trình số nữa chứ. Vì vậy nên là “Định giá chuẩn” là một khái niệm trong mơ sau khi mình học xong CFA.

Thế thì mình muốn nói điều gì? Giữa ngàn vạn anh em có CFA lv1, lv2 ngoài kia – mình khác gì họ? Liệu cứ lv càng cao thì càng “bẫm” à? Nhà tuyển dụng quan tâm tới những gì? Qua quá trình phỏng vấn, họ sẽ hỏi bạn học được những gì, làm được những gì, ứng dụng những gì mình học như thế nào.

Học CFA mà không viết nổi một cái báo cáo ra hồn, học CFA mà phân tích chả logic, học CFA mà chưa từng chạy cái model định giá hoặc dự phóng hoặc quản trị danh mục nào – thì vứt. Trường hợp của mình là, thay vì bỏ 1000 đô đi, thì mình có các báo cáo và sản phẩm, mình học hành và ứng dụng từng tý một.

Cái này là gì? Phục vụ cho ai? Nó hoạt động như nào, logic đằng sau? Khi nào thì phù hợp? Trả lời hết các câu hỏi trên khi học thì mình tin là học không còn là học bị động nữa, học là chủ động, là để làm.

Đừng chạy theo cái bằng (trừ khi bạn muốn đi dạy :)))

Đến thời điểm hiện tại, mặc dù đã được nhận việc, nhưng mình thực sự nghĩ rằng yếu tố may mắn chiếm đến 50%, bên cạnh sự chuẩn bị của bản thân.

May mắn là một yếu tố cực kỳ quan trọng nhé anh em. Mình mà nhận việc muộn hơn 1 tháng thôi, chắc lại quay về chạy Bee hoặc ngồi chăm sóc khách hàng qua điện thoại mất rồi.

Vậy nên, nếu bạn đang trong quá trình tìm việc, hãy kiên trì – và chấp nhận “quằn quại” một chút. Mình không đùa đâu.

Thời điểm mình ứng tuyển, các vị trí chuyên môn khá ít – đặc biệt là trong ngành tài chính. Đã thế, mình lại tự đặt thêm tiêu chí "công ty tốt", trong khi background thì không nổi trội, nên cơ hội có việc phần nhiều là dựa vào… may mắn.

Trong tháng đầu tiên, mình nghĩ chỉ mất khoảng 1–2 tháng là sẽ ổn thôi. Nhưng càng về sau, số lần bị từ chối càng nhiều. Dù cũng có những kỷ niệm đẹp (như mình đã kể ở các phần trước), thì mình vẫn dần nghi ngờ chính bản thân:

“Mình có thực sự đủ giỏi không?” “Ngành này liệu còn sống được không?” “Mình có đang chọn sai thêm một lần nữa không?”

Đặc biệt là hai tuần cuối, ngay trước khi mình nhận được công việc, tâm trí mình kiệt quệ hoàn toàn.

Lúc đó mình kỳ vọng khá nhiều vào một vị trí tại PBS, nhưng cuối cùng lại không được như ý, đã vậy vị trí cũng thấp.

Mình gửi CV thêm vài nơi, và thậm chí đã chuẩn bị tinh thần đi làm một công việc trái ngành, chỉ để vượt qua cái năm khó khăn này.

Mình thấy bản thân như muốn phát điên. Nhưng lý trí vẫn cố giữ lại một chút cân bằng, hạ cảm xúc xuống, tự nhủ rằng "cố thêm chút nữa thôi".

Dù vậy, mình thực sự cạn kiệt năng lượng. Cảm xúc bị nén chặt trong người, nghẹt lại như không thể thở được.

Gia đình không gây áp lực gì, nhưng xã hội và chính bản thân mình lại là nguồn áp lực lớn nhất, khiến mọi thứ càng mệt mỏi.

Gia đình và môi trường sống là yếu tố cực kỳ quan trọng, nhất là với những người đang trải qua giai đoạn khó khăn.

Mình nghĩ, chắc là kiếp trước cũng tu tốt, nên bất ngờ nhận được phỏng vấn và offer cho một vị trí xịn tại hội sở.

Tương lai phía trước vẫn sẽ còn nhiều thử thách, nhưng hành trình 4 tháng tìm việc của mình khép lại đúng lúc. Thật sự phải cảm ơn ông trời, cảm ơn cả chính mình vì đã không bỏ cuộc.

Cảm ơn vì tất cả những gì đã xảy ra. Những điều đó – dù vui hay buồn – đã góp phần định hình tư duy và con người mình hôm nay.

Nếu bạn đang trải qua hành trình tìm việc, hy vọng câu chuyện của mình có thể giúp bạn giữ vững tinh thần và không bỏ cuộc quá sớm. Mọi chuyện rồi sẽ đến – đúng lúc, đúng nơi.