Giao thức API: Linh hồn thầm lặng của công nghệ hiện đại

Bạn đã quá quen với các ứng dụng trên điện thoại hay máy tính. Chỉ cần 1 chạm cả thế giới đều xuất hiện trước mặt bạn gần như không có độ trễ.

Phía sau ứng dụng đặt xe trực tuyến, mua hàng online và nhiều ứng dụng khác là cả một hệ thống API phức tạp và tinh vi xử lý hàng triệu giao dịch mỗi giây. Linh hồn thầm lặng giúp thế giới số vận hành trơn tru, chính là API

Application Programming Interface (API) là Giao diện lập trình ứng dụng. Đây là chuẩn kỹ thuật cho phép các hệ thống trao đổi dữ liệu theo một quy tắc chung. Hiểu đơn giản, API là công cụ giúp các hệ thống có thể giao tiếp được với nhau. Do mỗi hệ thống được thiết kế cho những mục đích và nhu cầu khác nhau, việc giao tiếp giữa các hệ thống trở nên khó khăn nếu không có một chuẩn chung nên API được sinh ra.

Khi bạn mở một ứng dụng đặt xe, bạn nhìn thấy một bản đồ, một điểm đón, một điểm đến và một nút bấm. Nhưng phía sau giao diện đơn giản đó là một chuỗi các tương tác phức tạp. Sau khi có điểm đi và điểm đến, ứng dụng cần dịch vụ bản đồ để xác định tọa độ vị trí và khoảng cách giữa 2 điểm, sau đó gọi hệ thống tính giá cước từ khoảng cách có được. Khi thanh toán, ứng dụng tiếp tục gọi đến các ngân hàng ví điện tử để xác nhận trạng thái thanh toán và dựa vào kết quả thanh toán, hệ thống sẽ gọi ứng dụng quản lý tài xế để tìm tài xế phù hợp với chuyến đi. Mỗi câu lệnh đó được gửi đi thông qua một API, và mỗi câu trả lời cũng quay trở lại theo cách tương tự.

Điều khiến API trở nên đặc biệt không chỉ nằm ở khả năng kết nối, mà còn ở cách nó tạo ra sự tin cậy và giảm thiểu sai sót trong quá trình vận hành. Toàn bộ quá trình trao đổi thông tin diễn ra một cách tự động, chính xác và nhất quán, gần như không có sự can thiệp trực tiếp của con người. So với việc vận hành của gọi taxi truyền thống cách đây khoảng 10 - 15 năm, sự khác biệt này trở nên rất rõ ràng. Khi có nhu cầu di chuyển ta cần gọi lên tổng đài taxi, đọc thông tin điểm đến. Tổng đài viên sẽ thông báo cho toàn tài xế gần đó đến đón. Chỉ cần một mắt xích xảy ra sai sót, như đọc nhầm địa chỉ, tài xế không nhận được thông tin dẫn đến trải nghiệm của khách hàng bị ảnh hưởng

Không chỉ ảnh hưởng đến trải nghiệm người dùng, API còn thay đổi tận gốc cách con người xây dựng sản phẩm công nghệ. Trước đây, để tạo ra một dịch vụ hoàn chỉnh, một công ty thường phải tự xây dựng mọi thứ. Điều đó đòi hỏi rất nhiều thời gian, nguồn lực và kiến thức chuyên sâu. Ngày nay, nhờ có API, một nhóm nhỏ cũng có thể tạo ra những sản phẩm phức tạp bằng cách kết nối các dịch vụ có sẵn. Họ có thể sử dụng API bản đồ để chỉ đường, API thanh toán để xử lý các giao dịch thanh toán, API trí tuệ nhân tạo để phân tích dữ liệu. Thay vì tập trung vào việc xây dựng mọi thứ, họ có thể tập trung vào việc giải quyết vấn đề cho người dùng.

Sự thay đổi này đã mở ra một kỷ nguyên mới, rất nhiều startup thành công không phải vì họ sở hữu công nghệ hoàn toàn mới, mà vì họ biết cách kết nối các công nghệ hiện có theo một cách thông minh và giải quyết vấn đề của người dùng. API trở thành nền móng cho các hệ sinh thái, nơi các công ty lớn và nhỏ có thể cùng tồn tại. Điều này giải thích vì sao nhiều công ty công nghệ lớn coi API không chỉ là công cụ kỹ thuật, mà là một phần chiến lược kinh doanh.

Sự phát triển của trí tuệ nhân tạo càng làm nổi bật vai trò của API. Ứng dụng AI xuất hiện trong điện thoại hay máy tính cá nhân, nhưng phần lớn xử lý nằm ở các trung tâm dữ liệu khổng lồ trong đó API chính là kết nối giữa người dùng và siêu hệ thống.

Trong một thế giới nơi dữ liệu là tài sản, không ai muốn mở toang toàn bộ hệ thống của mình cho người khác. API cho phép các công ty chia sẻ phần họ muốn chia sẻ. Một ngân hàng có thể cho phép ứng dụng bên ngoài thực hiện thanh toán, nhưng không cho phép thông tin nhạy cảm của khách hàng. Một nền tảng mạng xã hội có thể cho phép ứng dụng khác lấy thông tin lượt like, share, nhưng không chia sẻ thông tin cá nhân của tài khoản.

Thời gian sắp tới, xu hướng dùng API sẽ ngày càng mạnh mẽ. Ngân hàng dùng API để kết nối với các dịch vụ tài chính mới, chính phủ dùng API dữ liệu quốc gia cho các cơ quan, đơn vị khác nhau. Vấn đề bảo mật, quyền riêng tư và quản lý dữ liệu trở nên quan trọng hơn bao giờ hết.