Giải mã "Cỗ máy học tập": Tại sao Warren Buffett và Charlie Munger coi việc đọc quan trọng hơn kiếm tiền?

Khi nhắc đến Warren Buffett hay Charlie Munger, chúng ta thường bị choáng ngợp bởi những con số tỷ đô trên sàn chứng khoán. Nhưng ít ai chịu nhìn vào cái giá mà họ đã trả: Sự kỷ luật cực đoan trong việc bồi dưỡng trí tuệ.

Hai huyền thoại đầu tư dành phần lớn cuộc đời để ngồi cạnh nhau và... đọc sách.

Thực tế, 80% thời gian làm việc của hai "lão đầu bạc" này là ngồi yên và đọc. Nhưng đừng nhầm lẫn, họ không đọc vì phải "gồng mình" kỷ luật hay coi đó là cái giá phải trả cho sự giàu có. Họ đọc vì họ thực sự yêu thích việc đó.

Như Charlie Munger từng nói, họ là những "cỗ máy học tập" bẩm sinh. Việc đầu tư chỉ tình cờ là nơi trả tiền cao nhất cho niềm đam mê đọc hiểu thế giới của họ mà thôi.

Dưới đây là 3 trụ cột tư duy giúp hai huyền thoại này duy trì vị thế đỉnh cao suốt nhiều thập kỷ.

1. Trở thành một "Cỗ máy học tập" (The Learning Machine)

Thói quen số 1: Đọc sách như hít thở Oxy

Đối với Warren và Charlie, đọc sách không phải là công việc, nó là dưỡng khí. Họ không cần dùng ý chí để ép mình mở sách ra mỗi sáng, cũng như bạn không cần dùng ý chí để ép mình hít thở.

Charlie Munger từng nói: "Tôi chưa từng gặp ai thông thái mà không đọc sách mọi lúc." Động lực của họ đến từ sự tò mò vô hạn về cách thế giới vận hành, chứ không chỉ chăm chăm vào việc "đọc để kiếm tiền".

Hãy tưởng tượng thế này cho dễ hiểu: Nếu mỗi ngày bạn bỏ lợn 10.000 đồng, nó chẳng đáng là bao. Nhưng nếu số tiền đó được hưởng lãi suất kép liên tục trong 50 năm, nó sẽ trở thành một gia tài khổng lồ.

Kiến thức cũng y hệt như vậy. Việc đọc một chương sách hôm nay không giúp bạn thông minh lên ngay lập tức. Nhưng sự tích lũy bền bỉ ngày qua ngày sẽ tạo ra một khoảng cách trí tuệ không thể san lấp giữa bạn và những người lười biếng.

Thói quen số 2: Tận dụng mọi khoảnh khắc

Nếu Warren là người thích ngồi yên, thì Charlie Munger lại được mệnh danh là "Quyển sách có đôi chân". Ông đọc ở mọi nơi, mọi lúc. Gia đình ông kể rằng, ông luôn mang theo sách để không bao giờ lãng phí một phút giây nào của cuộc đời vào việc "chờ đợi vô nghĩa".

Thói quen số 3: Đọc tận gốc (Deep Dive)

Trong khủng hoảng tài chính 2008, khi cả thế giới hoảng loạn, Warren Buffett đã làm gì? Ông không gọi luật sư. Ông tự mình đọc báo cáo tài chính của Lehman Brothers vào ban đêm.

Chính sự tỉ mẩn soi từng con số (điều mà nhiều người bỏ qua) đã giúp ông phát hiện ra những "cục máu đông" trong tài chính của ngân hàng này và quyết định: Không đầu tư. Kết quả, ông tránh được một thảm họa tỷ đô.

2. Rèn luyện Tư duy Độc lập và Sâu sắc

Tư duy Đảo ngược (Inversion Thinking)

Đây là phương pháp giải quyết vấn đề bằng cách... đi lùi. Thay vì hỏi làm thế nào để thành công, họ hỏi làm thế nào để thất bại và tránh xa nó.

Là một sinh viên hay chơi game chiến thuật như FC Mobile, tôi rất thấm thía tư duy này.

Thay vì đau đầu tìm "đội hình mạnh nhất thế giới", tôi thử hỏi: "Làm thế nào để chắc chắn thua trong một trận đấu hạng?"

Câu trả lời là:

Xếp cầu thủ đá sai vị trí (cho tiền đạo về bắt gôn).

Dâng đội hình lên quá cao mà không có hậu vệ bọc lót.

Spam nút chuyền bóng vô tội vạ.

Giải pháp: Chỉ cần tôi TUYỆT ĐỐI TRÁNH 3 lỗi ngớ ngẩn trên, tỷ lệ thắng của tôi đã tự động tăng lên 50% rồi.

Áp dụng vào cuộc sống cũng vậy. Muốn có một năm học thành công? Hãy liệt kê những cách để bị trượt môn (lười đi học, không làm bài tập, thức khuya chơi game) và loại bỏ chúng. Đơn giản nhưng cực kỳ hiệu quả.

Học tập đa ngành (Multidisciplinary)

Kiến thức được vun đắp từng ngày giống như những cuốn sách được xếp chồng lên nhau trong thư viện.

Warren và Charlie không chỉ giỏi tài chính. Họ là những Polymath (Nhà thông thái). Việc kết hợp các mô hình tư duy từ Sinh học, Tâm lý học, Lịch sử giúp họ có cái nhìn sắc sảo hơn hẳn những chuyên gia chỉ biết chui rúc trong một lĩnh vực hẹp.

3. Nghệ thuật Quản lý Sự tập trung cực đoan

Làm sao để đọc và suy ngẫm nhiều như vậy khi đang điều hành một đế chế khổng lồ? Câu trả lời không nằm ở việc làm nhiều hơn, mà là làm ít đi.

Warren Buffett nổi tiếng với triết lý quản lý thời gian tàn nhẫn nhưng hiệu quả: Nói KHÔNG với hầu hết mọi thứ.

"Sự khác biệt giữa người thành công và người thực sự thành công là người thực sự thành công nói 'Không' với hầu hết mọi việc." — Warren Buffett

Có một huyền thoại internet rất nổi tiếng tên là "Quy tắc 5/25" thường bị gán nhầm cho Buffett (nơi bạn liệt kê 25 mục tiêu và vứt bỏ 20 cái sau cùng). Dù Buffett đã đính chính rằng ông không tạo ra quy tắc đó, nhưng tinh thần của nó hoàn toàn trùng khớp với tư duy của ông: Sự xao nhãng là kẻ thù số 1.

Ông không lấp đầy lịch trình bằng các cuộc họp vô bổ. Ông để trống lịch để có thời gian cho việc quan trọng nhất: Tư duy. Bài học ở đây là: Đừng tự hào vì mình bận rộn. Hãy tự hào vì mình biết gạt bỏ những thứ "chỉ tốt" để tập trung cho những thứ "vĩ đại".

Quy tắc 5/25

Buffett từng hướng dẫn phi công riêng của mình một bài tập quản lý mục tiêu gồm 3 bước:

Bước 1: Liệt kê 25 mục tiêu nghề nghiệp/cuộc sống bạn muốn đạt được.

Bước 2: Khoanh tròn 5 mục tiêu quan trọng nhất.

Sự tập trung không phải là làm nhiều việc, mà là can đảm gạch bỏ những việc không quan trọng.

Bước 3 (Quan trọng nhất): Gạch bỏ hoàn toàn 20 mục tiêu còn lại và đưa chúng vào danh sách "Tránh bằng mọi giá".

Tại sao vậy? Chúng ta thường nghĩ 20 mục tiêu kia là "kế hoạch dự phòng". Nhưng Buffett coi chúng là kẻ thù.

Chúng là những thứ thú vị vừa đủ để làm bạn xao nhãng, nhưng không đủ quan trọng để thay đổi cuộc đời bạn. Chúng sẽ hút cạn năng lượng của bạn, khiến bạn không thể hoàn thành xuất sắc 5 mục tiêu hàng đầu.

Trả lương cho bản thân trước

Khi còn trẻ, Charlie Munger nhận ra khách hàng quan trọng nhất chính là bản thân mình. Ông quyết định "bán" cho bản thân 1 giờ mỗi buổi sáng. Trong 1 giờ đó, ông tập trung hoàn toàn vào việc học tập và nâng cấp bản thân trước khi bán sức lao động cho người khác

Lời kết: Bạn chọn làm "Cỗ máy" hay chấp nhận bị bỏ lại?

Thành công của Warren Buffett và Charlie Munger không đến từ phép màu. Nó đến từ một công thức đơn giản nhưng tàn nhẫn:

Tích lũy kiến thức: Đọc không ngừng nghỉ (Lãi suất kép).

Tư duy đa chiều: Sử dụng Mental Models và Inversion Thinking.

Tập trung tuyệt đối: Áp dụng quy tắc 5/25 để loại bỏ những thứ xao nhãng.

Như Charlie Munger đã nói: "Cuộc sống là một trò chơi học tập liên tục, và nếu bạn ngừng học, bạn sẽ bị bỏ lại phía sau."

Đừng chỉ đọc bài viết này rồi để đó. Hãy bắt đầu ngay hôm nay.

Câu hỏi dành cho bạn: Nếu phải áp dụng quy tắc 5/25 ngay bây giờ, mục tiêu số 1 bạn giữ lại là gì và mục tiêu nào bạn sẽ can đảm gạch bỏ?

Hãy chia sẻ câu trả lời của bạn ở dưới phần bình luận nhé!