Giá trị cảm xúc cao nhất là gì?

Cre: Pinterest - Pato

Sau này, tôi nhận ra,

giá trị cảm xúc cao nhất,

thường xảy ra ở một khoảnh khắc cực kỳ mờ nhạt và bình thường.

Ví dụ: Bạn tâm sự với một người: "Dạo này tao thấy mình không ổn lắm". Điều mà người đó đáp lại không phải là:

- "Đừng có nghĩ nhiều như thế"

- "Mày phải tích cực lên chứ"

- "Mày như thế này đã là gì, tao ngày trước còn tệ hơn"

Người bạn đó chỉ đáp lại một câu: "Ừm, tao hiểu. Bây giờ mày cứ như vậy trước cũng được".

Và thế là hết.

Nhưng bạn sẽ phát hiện,

trong khoảnh khắc đó, cả người bạn được thả lỏng ra, cảm thấy thoải mái hơn rất nhiều.

Việc này cực kỳ tương phản với trực giác của chúng ta.

Bởi vì từ nhỏ tới lớn, chúng ta đã được dạy rằng giá trị cảm xúc là: tôi phải "có ích với bạn".

Vậy nên ngay khi nhìn thấy người khác khó chịu, hay không thoải mái, chúng ta lại tự động rơi vào "trạng thái cứu giúp" (chúng ta muốn cứu giúp người đó thoát ra khỏi tâm trạng tồi tệ một cách nhanh chóng nhất). Chuỗi hành động của "trạng thái cứu giúp" bao gồm:

- Phân tích nguyên nhân

- Đưa ra lời khuyên

- Gợi ý phương án giải quyết

- Tiện thể nói với bạn rằng "Thật ra bạn đã làm rất tốt rồi"

Những hành động trên đều xuất phát từ ý tốt,

nhưng vấn đề nằm ở chỗ...

bạn đang bận giúp người đó "trở nên tốt hơn", nhưng lại chẳng quan tâm bây giờ người đó đang cảm thấy khó khăn ra sao.

Thật ra vấn đề này đã sớm được phát hiện trong lĩnh vực tâm lý học.

Trong việc nghiên cứu cách điều chỉnh cảm xúc, có một kết luận rất đắng lòng, đó là:

Khi một người cảm thấy bị "sửa lỗi", "chỉ dẫn", "dạy dỗ",

bộ não sẽ tự động rơi vào trạng thái phòng vệ,

theo đó phản ứng với áp lực cũng mạnh hơn.

(Điều này đã được kiểm chứng nhiều lần trong mô hình điều chỉnh cảm xúc của James Gross).

Nói dễ hiểu hơn là:

Khi bạn vội vàng an ủi, cơ thể của đối phương liền bắt đầu đề phòng.

Vậy nên, giá trị cảm xúc cao thật sự,

không phải là "Tôi có giúp được gì cho bạn hay không",

mà là:

"Bây giờ bạn như vậy, liệu có bị tôi xem thường, chê trách hay không?"

Nếu đáp án là "không", vậy đã là rất tốt rồi.

Cre: Pinterest

Bạn hãy nghĩ kỹ lại mà xem, người làm cho bạn có cảm giác an toàn thật sự, thường đều có chung một điểm đặc trưng: Họ không phản ứng thái quá với cảm xúc của bạn.

- Bạn buồn bã, họ không hoảng loạn

- Bạn rối bời, họ không vội vã

- Bạn không nói rõ, họ cũng không ép bạn phải nói rõ ràng

Họ sẽ không lập tức coi trạng thái của bạn như một vấn đề cần xử lý.

Và chính sự "không vội vã" ấy,

đối với hệ thống thần kinh của con người,

như là một sự cứu rỗi.

Nghiên cứu về lý luận gắn bó cho thấy:

Trong một mối quan hệ an toàn,

điều quan trọng nhất không phải là tốc độ phản hồi,

mà là phản hồi đó có ổn định không, có giữ vững được cảm xúc không.

Nói theo cách khác:

Giá trị cảm xúc thật sự, là làm cho người khác không phải lo lắng: "Tôi thế này liệu có làm phiền đến bạn không".

Vậy nên nếu bạn hỏi tôi: "Giá trị cảm xúc cao nhất là gì?"

Đáp án của tôi sẽ vô cùng đơn giản, cũng chẳng hề lãng mạn:

Là khi bạn đứng trước mặt một người, mà không cần phải chuẩn bị sẵn từ trước. Không cần phải nghĩ kỹ rồi mới nói, không cần phải kiềm chế cảm xúc rồi mới thể hiện ra, không cần phải chứng minh "Thật ra tôi không tệ đến thế".

Bạn cứ thế đến, đối phương cũng đón nhận được.

Điều này cũng được áp dụng trong lĩnh vực tư vấn tâm lý.

Vị tư vấn viên đỉnh nhất mà tôi quen, thường không phải người biết cách gợi ý phương án giải quyết nhất.

Họ có khả năng nâng đỡ vô cùng tốt, họ có đủ "tâm lực" để tạo nên một khu vực an toàn, chấp nhận mọi cảm xúc của bạn, khiến bạn cảm thấy không bị đánh giá và hoàn toàn được chấp nhận.

Trong tâm lý học có một câu nói tưởng chừng rất đơn giản, nhưng lại rất đúng:

Tiền đề của cảm xúc được chữa lành thật sự, không phải là được an ủi, mà là được cho phép. Cho phép hiện tại bạn không ổn định, cho phép bạn vẫn chưa nghĩ thông, cho phép bạn không tiến về phía trước.

Vậy nên lần sau, khi bạn đánh giá một người,

rốt cuộc có đem lại cho bạn giá trị cảm xúc thật sự hay không,

không cần xem họ đã nói bao nhiêu lời tốt đẹp.

Bạn chỉ cần cảm nhận một điều: