Đừng yêu nước... nếu chỉ để lên ảnh đẹp

2025 – năm của cải cách và cũng là năm của những bức ảnh đỏ rực trên newsfeed. Thủ tục hành chính được tinh giản, quyền tiếp cận thông tin được mở rộng, tài chính công minh bạch hơn, hỗ trợ khởi nghiệp sáng tạo, và cả đề xuất đổi tên một số tỉnh, thành phố – đủ để bàn từ quán cà phê vỉa hè tới họp Quốc hội.

Song hành, tinh thần yêu nước bùng nổ qua loạt sự kiện: 30/4 – 50 năm thống nhất, V Concert – Rạng rỡ Việt Nam (tháng 8), và sắp tới 2/9. Không khí rộn ràng, nhưng trên mạng xã hội, đôi khi lòng yêu nước được đo bằng… độ nét của filter. Với chừng ấy chất liệu, Táo Quân cuối năm chắc phải thêm giờ mới kịp “tổng kết”.

Ở V Concert, biển người khoác áo đỏ, livestream, pose ảnh, vừa cổ vũ vừa “săn trai bộ đội” và các mỹ nữ biểu diễn – tất nhiên phải bắt được ánh sáng đẹp nhất.

Ngày 30/4, người ta chen lấn, dẫm chân, đội nắng cháy da để giành một góc nhìn hoàn hảo; có gia đình mang theo em bé mới vài tháng tuổi như một “nghi thức truyền niềm tin yêu nước” sớm, và không quên tranh thủ “săn” trai xinh gái đẹp trong đoàn diễu binh.

Còn 2/9 sắp tới, outfit, cờ, filter và điểm đứng “ăn ảnh” được chuẩn bị kỹ lưỡng như đang đi casting cho Tuần lễ Thời trang.

Phan Đình Phùng từng nói: “Now I have but one tomb... the land of Vietnam. I have only one brother... more than twenty million countrymen.” Nhưng thời nay, “đồng lòng” đôi khi chỉ còn là cùng hashtag #ProudOfVietnam, cùng góc máy, cùng khung ảnh đẹp – còn hành động thật sự thì… để mai tính.

Lòng yêu nước bật “on” vào vài dịp lễ lớn rồi “off” hơn 300 ngày còn lại. Với không ít người trẻ, sự kiện yêu nước trở thành cơ hội kết nối xã hội, hẹn hò, hoặc săn influencer mới nổi. Và tất nhiên, không thể thiếu những chương trình marketing đỉnh cao: khăn choàng cờ đỏ sao vàng, mochi in bản đồ Việt Nam, bộ sticker điện thoại #ProudOfVietnam, hay combo nước uống “màu cờ sắc áo”. Yêu nước giờ đây còn là phải show off, từ cổ tay đến story Instagram.

Các chiến dịch #ProudOfVietnam, “I Love My Country” phủ sóng mạng xã hội khiến khó phân biệt đâu là yêu nước thật, đâu là chiến dịch marketing.

Các chính sách cải cách nhận được sự ủng hộ từ nhiều người, coi đó là tín hiệu tích cực cho tương lai. Nhưng cũng không thiếu tiếng nói phản đối, cho rằng đó chỉ là hình thức hoặc gây lãng phí. Dù đứng ở phía nào, lòng yêu nước vẫn tồn tại nếu mục tiêu hướng đến là lợi ích chung.

Yêu nước thực ra không cần 365 ngày, chỉ cần khi Tổ quốc cần thì có mặt. Đó có thể là nhường đường cho xe cứu thương, bỏ rác đúng chỗ, hiến máu, hay góp quỹ học bổng – không cần filter, không cần sân khấu.

Thế hệ trước yêu nước bằng hy sinh, bảo vệ và đóng góp thật sự. Thế hệ nay yêu nước bằng hình ảnh, mạng xã hội và mùa lễ hội. Điều đó không hẳn xấu, nhưng nếu lòng yêu nước chỉ tồn tại qua hashtag thì đó vẫn chỉ là “phiên bản demo” của tinh thần dân tộc.

Theo một khảo sát gần đây từ [nguồn khảo sát đáng tin cậy], hashtag #ProudOfVietnam tăng gấp 4 lần trong tháng 4 và 8, nhưng tỷ lệ tham gia tình nguyện lại gần như không đổi. Khoảng cách giữa “yêu nước trên ảnh” và “yêu nước ngoài đời” vẫn lớn như… độ trễ của livestream.

Hồ Chí Minh từng nói: “It was patriotism, not communism, that inspired me.” Trong năm cải cách, lòng yêu nước cần gắn với nhận thức và hành động thật sự. Nhưng với nhiều người, filter mới là thứ không thể thiếu. Và nếu yêu nước chỉ để có ảnh đẹp, có lẽ Tổ quốc nên đầu tư thêm… đèn sân khấu. Sau pháo hoa 2/9, lá cờ sẽ lại được cất đi, chờ mùa trend năm sau – và có thể, chờ một filter mới đẹp hơn.